Izvor: Politika, 05.Jan.2010, 23:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Nojeva barka na kamenom putu
Polako, neimarski, bez žurbe, niče i ukrašava se u sred Podgorice Hram Hristovog vaskrsenja sa sedamnaest zvona, šest pozlaćenih krstova i freskama u starom vizantijskom stilu, na 24-karatnom zlatu
Od našeg stalnog dopisnika
Podgorica – Svaka svetlost ima senku sem one koja sa zlatne kupole Hrama Hristovog vaskrsenja u Podgorici obasjava freskopis u nastajanju, rad jeromonaha Lazara Stojkovića. Kada bude završen jedinstveni ikonostas od mermera, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << viši od 16 metara, spojiće se podni mozaik i freske na kupoli površine od preko 300 metara kvadratnih, rađene, kako nam priča protomajstor Momčilo Stanojević, „u starom vizantijskom stilu, kojim je pre 800 godina u Studenici na svežem malteru urađen freskopis a na ovom hramu, kao nigde do sada, pozadina svih fresaka je od 24-karatnog zlata”.
Unutrašnjost manastira biće freskopisana do kraja 2012. godine a freske će pokriti površinu od 6.500 kvadrata.
Jedinstven u hrišćanstvu je i prsten na trećem metru od podnožja hrama, na spoljnoj fasadi gde se klešu i oslikavaju biblijski događaji Starog zaveta. Nojeva barka je prstenom oko hrama ponovo krenula na svoj put.
– U avgustu 1993. godine, prvi put je Crnu Goru pohodio i posetio svesveti patrijarh vaseljenski i konstantinopoljski Vartolomej. Tom prilikom, na goloj poljani u Momišićima (Podgorica), na mestu gde se nekada nalazio metoh manastira Hilandara, vaseljenski patrijarh Vartolomej, srpski patrijarh Pavle, mitropolit Amfilohije i drugi arhijereji iz Carigrada i naše pomesne crkve osveštali su kamen temeljac budućeg sabornog hrama – priča nam paroh podgorički jerej Velibor Džomić.
I od tada do danas, polako, molitveno, neimarski, bez žurbe, niče i ukrašava se najveći hram ovih prostora. Hram je projektovao monah, zavetnik srpske crkvene arhitekture prof. dr Predrag Ristić iz Beograda.
Od podnožja do velikog pozlaćenog krsta, hram sa sedamnaest zvona uzdigao se četrdeset metara. Najdalje se svakako čuje ono teško 10.980 kilograma. Sva zvona su izlivena u Rusiji.
Ispod hrama, površine oko 1.500 kvadrata, oslikana je kripta iste kvadrature u kojoj je velika crkveno-narodna dvorana sa pratećim prostorijama za potrebe duhovnih akademija i predavanja. Freskopis u kripti su oslikali jeromonah Lazar Stojković i Miloš Janićijević Raški.
Sa leve i desne strane ulaza su dva pirga – jedan je posvećen svetom Jovanu Vladimiru, zetskom kralju mučeniku, a drugi svetom Simeonu Mirotočivom.
Vredne ruke neimara – klesara iz Bele Vode kod Kruševca, po idejnom rešenju sveštenika Dragana Mitrovića, akademskog vajara, ručno su klešući detalj po detalj „izvezle” kamenu fasadu hrama. Nad građevinskim radovima bdi protoneimar Momčilo Stanojević, nosilac ordena Svetoga Save prvog stepena.
Mnogo šta se u izgradnji hrama činilo nemogućim, ali je narod skupio evre za šest krstova koji su se uzneli na kupole hrama u Podgorici, o čemu svedoče i uklesana imena. Na centralnom krstu piše: „Srpski narod Crne gore – Vijeće Narodnih Skupština”. Na prvom krstu, sa desne strane ulaza u hram, na pirgu svetog Simeona Mirotočivog, imena plemena: Bratonožići, Riječka nahija, Morača, Crmnica i Kuči. Na drugom krstu, sa leve strane ulaza u hram, na pirgu svetog Jovana Vladimira, piše: Banjani, Lješkopolje, Katunska nahija, Šaranci, Boka i Grahovo. Treći krst sa leve strane, južne, bočne apside, svedoči: Grbalj, Drobnjaci, Rovca, Jezerci i Golija, a sa desne strane, na severnoj apsidi, upisano je: Piperi, Zeta, Ozrinići, Župa i Uskoci. Na petom – oltarskom krstu, uklesani su nazivi plemena: Vasojevići, Piva, Bjelopavlići, Vranješ i Lješanska nahija.
Novica Đurić
[objavljeno: 06/01/2010]
