Izvor: Politika, 27.Feb.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Kafana u bogoslovskom fakultetu
Prema nekim procenama vrednost imovine koja je od SPC oteta u procesu komunističke nacionalizacije, samo na području Sarajeva prevazilazi stotine miliona maraka
Sarajevo – Srpski delegati u Domu naroda Parlamentarne skupštine BiH su pre dva dana odbacili Predlog zakona o denacionalizaciji imovine uz obrazloženje da je „pun nepravednih i neprihvatljivih odredaba”, koje su tako koncipirane da bi, ukoliko bi bile prihvaćene i provedene, predstavljale >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << „ništa drugo do novu nacionalizaciju i ponižavanje nekadašnjih vlasnika imovine, pre svih crkava i verskih zajednica, koju im je nasilno oduzela komunistička vlast”.
Ponuđeni zakonski projekat, upozorili su srpski delegati, „ne ispravlja nepravdu”, nego je potvrđuje, s obzirom na to da zakonodavac propisuje da se za „oduzetu imovinu, bez obzira na vrednost, vlasnici obeštete do najviše 150.000 maraka”. Pri tom se daje prednost isplati u vrednosnim papirima i to u sledećih 20 godina.
Paroh Stare pravoslavne crkve na Baščaršiji u Sarajevu Vanja Jovanović smatra da problem denacionalizacije nisu stanovi, već i isključivo poslovni prostori. „Zakon o denacionalizaciji je preko potreban”, kaže on, ali sugeriše da taj zakon može biti prihvaćen samo u slučaju ako je pravičan, što podrazumeva da ne može biti „malo pravedan, a malo nepravedan”.
„Velika buka se podiže oko stanova, a osnova svega jeste korišćenje poslovnih prostora koji su crkvena imovina, a kojom decenijama, naravno voljom vlasti, upravljaju i raspolažu razne institucije”, napominje paroh Jovanović, naglašavajući istovremeno da se „u budžete sarajevskih opština, po osnovu izdavanja poslovnih prostora, godišnje sliva enormno visok iznos para”.
Na području Sarajeva, osim Jevreja, najviše imovine ima SPC i pravoslavni Srbi. Deo te ogromne imovine je i zgrada Bogoslovije u centru grada koja je oduzeta od crkve i data na raspolaganje Ekonomskom fakultetu. Nakon poslednjeg rata u BiH, čelnici sarajevske opštine Stari grad, na čijoj je teritoriji ovaj objekat, dozvolili su sarajevskim ugostiteljima da u prizemlju nekadašnjeg Bogoslovskog fakulteta otvore kafane. Paroh Jovanović podseća da su predratne sarajevske vlasti donele odluku da se Bogoslovija vrati SPC, ali do danas, osim obećanja, nije urađeno ništa. I dalje je sve na nivou „višedecenijskog maltretiranja i decenijskog ugrožavanja prava”. Sad „dovoditi Bogosloviju u kontekst denacionalizacije je, ništa drugo, do lukavo uvlačenje u nekakvu priču koja nema osnova – kaže on.
Prema nekim procenama vrednost imovine koja je od SPC oteta u procesu komunističke nacionalizacije samo na području Sarajeva prevazilazi stotine miliona maraka. Osim zgrade Bogoslovije grunt Srpske pravoslavne crkve je i sarajevska dvorana „Zetra” koja je napravljena na pravoslavnom groblju, zatim ovdašnja zgrada Skupštine BiH na Marindvoru koja je, takođe, na srpskoj zemlji, te stambena zgrada sa pedesetak stanova u srcu Baščaršije, i štošta drugo. Naravno, problem povratka imovine, koja je voljom vlasti oduzeta u periodu od 1945. do 1950. godine, nije karakterističan samo za Sarajevo, već za celu BiH i ne pogađa samo SPC nego sve crkve, odnosno sve tri verske zajednice. Dakle, u pitanju je veliki i specifičan problem koji se, zakonodavac bi to morao imati na umu, ne može rešiti formalnim zadovoljavanjem prava i pravde.
D. Sarajlić
[objavljeno: 28.02.2008.]
