Izvor: Politika, 16.Dec.2009, 23:55 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Izdvajaju genome „vranca” i raštana
Molekularni biolog Miodrag Grbić i njegova supruga Vojislava, koja je biljni genetičar, pokrenuli su projekat reaktiviranja starih poljoprivrednih sorti u Crnoj Gori i njihove revitalizacije
Tivat – Miodrag Grbić, molekularni biolog i njegova supruga Vojislava, biljni genetičar, predavači su na kanadskom univerzitetu „Vestern Ontario". Sa međunarodnim timom naučnika pokrenuli su projekat izdvajanja genoma crnogorskog vina „vranac" i raštana. Grbići >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << su specijalisti nove genetske nauke i zaljubljenici u prirodu, ekologiju i Boku. Od 1963. godine imaju porodičnu kuću u Donjoj Lastvi i to je jedina nekretnina koju imaju na prostoru bivše Jugoslavije, koju su napustili pre dvadeset godina zbog doktorskih studija u SAD i naučnog rada u Kanadi. Iako su rođeni u Vojvodini, Boku doživljavaju kao zavičaj. Miodrag kaže da osećaj nije slučajan jer su Grbići poreklom od bratstva Grbljanovića iz Grblja.
„Genomika je nova nauka koja se bavi molekularnom biologijom, tehnikom sekvencioniranja genoma i bioinformatikom, a najvažniji projekat kojim se bavimo jeste izdvajanje genoma koprivinog preglja, sićušnog pauka koji je jedan od najvećih štetočina u poljoprivredi. Koliko je značajan govori i to da je finansiran od američkog ministarstva energije i kompanije „Genom Kanada". Na osnovu tog projekta organizovali smo jednu međunarodnu naučnu grupu sa saradnicima iz Belgije, Španije, SAD i Francuske. Pre dva meseca smo imali konferenciju u mestu La Rioha, jednom od najvećih vinskih područja u Španiji. Tamo je trenutno polovina naše laboratorije", priča Miodrag.
U saradnji sa stručnjacima sa biotehničkog fakulteta iz Podgorice i dr Vesnom Maraš iz preduzeća „13. jul", bračni par molekularnih biologa pokrenuo je projekat izdvajanjagenoma čuvenog crnogorskog vina „vranac". Pre nekoliko godina su kažu izdvojili DNK „vranca" koji je analizirala laboratorija u La Riohi. Jedni od najvećih svetskih specijalista za grožđe i vinovu lozu konstatovali su tada da genetski kod „vranca" nema sličnosti sa drugim varijetetima sorte, što sugeriše da je autohtona. „Mnoge sorte vinove loze zovu se različitim imenima u raznim delovima sveta i da bi potvrdili njihovu autentičnost, to morate uraditi na molekularnom nivou", kaže Miodrag dodajući da se tako rodila ideja da u saradnji sa stručnjacima za vinovu lozu, bioinformatičarima Instituta iz Monpelijea, Belgije i Amerike organizuju zajednički projekat. Izdvajanje genoma omogućilo bi da stručnjaci razumeju koje sve gene to vino ima i šta ga to čini posebnim. Mnoge supstance u crnim vinima su, kaže Miodrag, i lekovite i „utiču na regulaciju gena koji izazivaju srčana oboljenja i holesterol". „Kaberne sovinjon" je vino koje se proizvodi svugde, kao i „šardone". Možete ga piti u Australiji ili Južnoj Americi, ali su najinteresantnije autohtone sorte, pa bi crnogorski brend bio doprinos vinskoj proizvodnji, što bi bilo značajno i za turizam. Računamo na podršku države jer je reč o investiciji od nacionalnog značaja ali i na privatne donatore", kaže Miodrag. Sa suprugom Vojislavom, koja je biljni genetičar, u saradnji sa stručnjacima podgoričkog Biotehničkog fakulteta pokrenuli su ideju reaktiviranja starih poljoprivrednih sorti u Crnoj Gori i njihove revitalizacije. „Jedna od zaboravljenih autentičnih biljaka je i raštan. On je iz porodice kupusnjača, koje imaju protivkancerogeno dejstvo", kaže bračni par Grbić ističući da u Crnoj Gori ima još mnogo biljaka koje nisu proučene na molekularnom nivou i čija svojstva treba nanovo otkriti.
Željko Komnenović
[objavljeno: 17/12/2009]
