Izvor: B92, 13.Okt.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Budimpešta, 1956-2006.
Beograd, Budimpešta -- Mađarska sledeće nedelje obeležava pola veka od kada su građani te zemlje podigli bunu protiv Moskve.
Taj događaj obeležen je u Muzeju jugoslovenske kinoteke projekcijom filma "Nesahranjeni pokojnik", u režiji Marte Mesaroš. Film se bavi poslednjim danima života Imrea Nađa, tadašnjeg premijera Mađarske, koji je poveo građane Budimpešte u borbu protiv sovjetskih trupa.
Počelo je kao miran protest protiv represivnog komunističkog >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << režima, da bi se zatim pobuna vrlo brzo razbuktala u prvu antisovjetsku revoluciju u tadašnjoj Istočnoj Evropi.
Na čelu tog pokreta našao se Imre Nađ. Kao premijer, zalagao se za odlazak sovjetskih trupa i raspisivanje slobodnih višestranačkih izbora i priključenje NATO-u.
Novembra 1956. sovjetski tenkovi su, međutim, ušli u Budimpeštu i revolucija je propala.
"Možemo reći da je revolucija propala. Ali, na kraju, to je bila pobeda. Jer se život u Mađarskoj promenio posle nekoliko godina, jer je rukovodstvo razumelo da zemlja ne može da živi tako", kaže Šandor Pap, ambasador Mađarske u Srbiji.
Pap kaže da su potonje generacije naučile mnogo iz pobune 1956. Mađarska je danas članica Evropske unije, a njena ekonomija se uspešno razvija.
"Dakle, mi danas možemo da slavimo ovu revoluciju. I može se reći da žrtva tih ljudi nije bila uzaludna. I danas ljudi u Mađarskoj ovo mogu uzeti kao izvor snage", kaže Pap.
Nakon sovjetske intervencije, nova proruska vlada Janoša Kadara uhapsila je preko 30.000 ljudi, od kojih je oko 10.000 internirano, mahom u Rusiju.
Oko 250 ljudi je ubijeno u montiranim procesima. Među ubijenima je bio i premijer Imre Nađ.
Samizdat B92 će uskoro objaviti knjigu Ivana Ivanjija o događajima u Mađarskoj 1956.
