Izvor: Politika, 26.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
"Bela kuga" hara Hercegovinom
Trebinje – Godinama, pa i decenijama već, demografska slika Hercegovine je poražavajuća. Statistika pokazuje negativan prirodni priraštaj i raseljavanje stanovništva posebno u seoskim područjima. Na stotine hercegovačkih sela je potpuno opustelo, ali i u gradovima se smanjuje broj stanovnika. Istraživači kažu da razloga za ovakvu situaciju koju nazivaju "demografskom tranzicijom" ima mnogo.
O ovom problemu dugo se nije govorilo niti se o demografskoj politici vodilo >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << računa. Porazni statistički podaci o natalitetu i smrtnosti stanovništva u regiji u poslednjih nekoliko godina upućuju na pretpostavku da će ukoliko se "bela kuga" ne zaustavi ovaj deo Republike Srpske u budućnosti biti skoro pust.
Drastičan je primer male opštine Ljubinje: u prošloj godini u Ljubinju je umrlo 57 ljudi, a rođeno je svega 29 beba. U susednoj Bileći u istom periodu umrla su 144 stanovnika, a rođeno je svega 83 dece. Samo devet godina ranije, 1998, slika je bila drugačija: 158 rođenih, a 103 umrla. Na području Kalinovika, na primer, pre 40 godina rađalo se više od 300 dece godišnje. Prošle godine u Kalinoviku ih je rođeno svega trinaestoro.
– Ono što je specifično za istočnu Hercegovinu jeste višedecenijsko stihijsko migriranje stanovništva koje je odavde "odvodilo" najkvalitetniji deo populacije: od visokoobrazovanih ljudi do mlađeg, reproduktivno sposobnog stanovništva. To je vremenom narušilo starosnu strukturu i dovelo do depopulacije, najpre u seoskom području, a potom i u celoj regiji – ocenjuje jedini demograf u Hercegovini Rade Ćorović.
Hercegovačke opštine pokušavaju stimulativnim merama za mlade bračne parove i novorođenu decu da zadrže stanovništvo. Opština Ljubinje prva je, pre nekoliko godina, počela da primenjuje takve mere ne bi li makar ublažila veoma lošu demografsku sliku. Za svaki sklopljeni brak dodeljuje se jednokratna pomoć od 500 konvertibilnih maraka, za prvorođeno dete 150, drugo 250 , treće 700 i svako naredno po hiljadu maraka.
– Mi kao mala opština ne možemo svojim budžetom da "pokrijemo" sve probleme koji postoje. A, na kraju krajeva, i da čitav budžet podelimo i uložimo u stimulisanje nataliteta, stipendiranje đaka i studenata i slično, opet se dešava da oni odlaze u veće centre – kaže načelnik opštine Ljubinje Vesko Budinčić.
Za Hercegovinu odavno kažu da "ceo svet naseli, sebe ne raseli". Statistika ipak govori da bi se uz ovakav trend mogla i "raseliti". Iako postoje tvrdnje da nije tako, činjenica je da ekonomski faktor u svemu igra presudnu ulogu. Ovo siromašno područje u prošlom veku opustošili su ratovi, kolonizacija, industrijalizacija. Trend da se razvijaju veći centri, a male sredine ostaju uglavnom na marginama traje i do današnjeg vremena.
– Preciznu sliku nemamo, jer od 1991. nismo imali ni popis stanovništva. Međutim, imamo pouzdanu statistiku na osnovu koje možemo izvesti procene i sagledati stanje. Tako bismo mogli planirati za budućnost neke stimulativne mere koje moraju doći sa državnog nivoa, nešto poput područja posebne državne brige u Hrvatskoj – smatra demograf Rade Ćorović.
Činjenica je, međutim, da bi čak i ukoliko se odmah počne sa merama za "popravku" demografske slike prvi rezultati bili vidljivi tek za dve ili tri decenije.
[objavljeno: ]
