Izvor: Studio B, 18.Nov.2010, 10:56 (ažurirano 02.Apr.2020.)
19 godina od ulaska bivše JNA u Vukovar
Na današnji dan, 18. novembra pre 19 godina, jedinice bivše Jugoslovenske narodne armije (JNA) ušle su u hrvatski grad Vukovar, čime su okončane tromesečne borbe u kojima je poginulo više hiljada ljudi i razrušen gotovo čitav grad.
Ratni sukobi počeli su 13. avgusta 1991, a JNA je zauzela grad 18. novembra te godine. Vukovar je bio prva urbana sredina iz koje su borbom potisnute hrvatske snage. Borbe za Vukovar trajale su 86 dana, a u njima je, kako se procenjuje, poginulo >> Pročitaj celu vest na sajtu Studio B << između 3.000 i 5.000 ljudi, uglavnom civila. U sukobima je razrušeno 90 odsto grada.
U opsadi Vukovara učestvovalo je oko 30.000 vojnika JNA i veliki broj pripadnika teritorijane odbrane i paravojnih snaga, dok su hrvatske snage, prema procenama, najpre brojale 1.800 ljudi, ali su vremenom bitno narasle. Sa hrvatske strane komandant odbrane Vukovara bio je Mile Dedaković Jastreb, a komandant kriznog štaba Tomislav Merčep.
Komandant snaga JNA na početku vojnih operacija u Vukovaru bio je Bajo Bojat, a zamenio ga je pukovnik Mile Mrkšić, komandant Operativne grupe "Jug". General Andrija Biorčević bio je komandant jedinica Novosadskog korpusa JNA na vukovarskom ratištu.
Ukazom Predsedništva SFRJ, na svečanosti 7. decembra 1991. godine u kasarni "Maršal Tito" u Beogradu dodeljeno je 260 odlikovanja i priznanja vojnicima i starešinama koji su učestvovali u "operaciji Vukovar" i 75 ordena i isto toliko medalja za hrabrost.
U više činove je unapređeno 40 vojnika i starešina, izvršena su i 34 vanredna unapređenja.
Civilna vlast u Vukovaru je uspostavljena početkom decembra 1991. godine. Doneta je odluka da Vukovar bude administrativni centar Srpske oblasti Slavonije, Baranje i zapadnog Srema. Predsednik vlade Srpske oblasti Slavonije, Baranje i zapadnog Srema bio je Goran Hadžić, a Slavko Dokmanović bio je predsednik Skupštine opštine Vukovar i član vlade Srpske oblasti SBS.
U organizaciji Međunarodnog komiteta Crvenog krsta u Budimpešti su 8. avgusta 1992. predsednici vlada SR Jugoslavije i Hrvatske Milan Panić i Mate Granić potpisali Sporazum o razmeni ratnih zarobljenika.
Na osnovu tog sporazuma i na osnovu sporazuma od 28. i 29. jula, potpisanih između predstavnika SRJ i Hrvatske, vlada SRJ je 14. avgusta donela odluku o repatrijaciji zatvorenika iz Hrvatske, učesnika oružanih sukoba. Istog dana, u prisustvu predstavnika UNPROFOR-a, ova odluka je i realizovana kod mesta Jelenovo (nekadašnji Sarvaš).
Istočna Slavonija bila je pod upravom Prelazne administracije UN (UNTAES) do 15. januara 1998. kada je ova oblast vraćena pod hrvatsku upravu.
Za zločine počinjene tokom ratnih sukoba u Vukovaru Haški tribunal optužio je nekadašnjeg gradonačelnika tog grada Slavka Dokmanovića, trojicu bivših oficira JNA - Mileta Mrkšića, Veselina Šljivančanina i Miroslava Radića i bivšeg predsednika vlade te oblasti Gorana Hadžića.
U septembru 2007. Haški tribunal osudio je oficire bivše JNA Mileta Mrkšića na 20 godina zatvora, Veselina Šljivančanina na pet godina za pomaganje ubistva i mučenje hrvatskih zarobljenika u Vukovaru 1991, a trećeoptuženog Miroslava Radića sud je oslobodio krivice.
U maju ove godine Šljivančanin je pravosnažno osuđen na 17 godina zatvora. Dokmanović je uhapšen u junu 1997. i prebačen u pritvorsku jedinicu UN u Hagu, gde je godinu dana kasnije izvršio samoubistvo.
Haški optuženik Goran Hadžić nalazi se u bekstvu od kada je 16. jula 2004. otpečaćena optužnica protiv njega. Hadžić je optužen za ratne zločine nad hrvatskim i drugim nesrpskim stanovništvom u Istočnoj Slavoniji. Pred srpskim pravosuđem 15 osoba je pravosnažno osuđeno na višegodišnje kazne zatvora zbog ratnih zločina na teritoriji Vukovara 1991, a u toku je veći broj istraga zločina počinjenih u tom gradu.
Zbog zločina na Ovčari, na maksimalne kazne od po 20 godina zatavora osuđeni su bivši teritorijalci Miroljub Vujović, Stanko Vujanović, kome je 1. novembra ove godine izrečena i devetogodišnja kazna zbog ratnog zločina ubistva četiri hrvatska civila na teritoriji Vukovara 1991, zatim Predrag Milojević, Đorđe Šošić, Miroslav Đanković i Saša Radak.
Milan Vojnović i Ivan Atanasijević osuđeni su pravosnažno na po 15 godina zatvora, Jovica Perić na 13, Nada Kalaba na devet, Milan Lančužanin na šest, a Predrag Dragović i Goran Mugoša na pet godina zatvora.
Optužbe su oslobođeni Vujo Zlatar, Predrag Madžarac, Marko Ljuboja i Slobodan Katić i Milorad Pejić. U odvojenom postupku pravosnažno su osuđeni Damir Sireta na 15, a Milan Bulić zvani "Bulidža" na dve godine zatvora.
Na mestu stradanja oko 200 civila i vojnika zarobljenih nakon pada Vukovara otvoren je 2006. spomen-dom "Ovčara". Tom činu prisustvovali su najviši državni funkcioneri Hrvatske.
Pre dve godine, na 17. godišnjicu ulaska JNA u Vukovar, Međunarodni sud pravde u Hagu oglasio se nadležnim za tužbu Hrvatske protiv Srbije kojom se Beograd optužuje za genocid nad nesrbima u toj republici tokom rata 1991-95. Predsednici Srbije i Hrvatske Boris Tadić i Ivo Josipović posetili su Vukovar 4. novembra ove godine gde su na Ovčari položili vence na spomen obeležje za oko 200 ubijenih hrvatskih zarobljenika i civila.
Tadić se na Ovčari kod Vukovara izvinio porodicama svih nevino stradalih žrtava na tom poljoprivrednom dobru 1991. "Došao sam da se poklonim žrtvama, uputim reči izvinjenja i iskažem žaljenje. Da stvorimo mogućnost da Srbi i Hrvati i Srbija i Hrvatska mogu da grade bolju budućnost", rekao je Tadić nakon polaganja venaca.
Tadić je prvi srpski zvaničnik koji je posetio spomen obeležje masovne grobnice u Ovčari gde su pripadnici bivše JNA i paravojnih srpskih formacija u novembru 1991. ubili više od 200 hrvatskih zarobljenika i civila.
Tadić i Josipović položili su vence i u Paulin Dvoru, nedaleko od Osijeka, na mestu gde je u decembru 1991. ubijeno 18. srpskih civila i jedan civil mađarske nacionalnosti.
