Izvor: Glas javnosti, 10.Okt.2009, 09:50 (ažurirano 02.Apr.2020.)
U čast ratnom zarobljeniku!
Na Dan grada, 9. oktobra, Užičani su u jednoj od glavnih gradskih galerija, u Jokanovića kući, otvorili izložbu u znak počasti jednom svom - ratnom zarobljeniku! Nemac Rudolf Švarc (1897 - 1961) bio je čuveni arhitekta, student Berlinskog univerziteta, profesor na Tehničkom učilištu u Ofenbahu i graditelj katoličkih crkava...
Na Balkanu po kazni
Poznatiji pod nadimkom „Rajnski mističar“, Švarc je 1944. godine, kao pripadnik Vermahta, pao u zarobljeništvo partizanima. >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << Više od pola veka kasnije, užički istoričar umetnosti, kustos Zoran Jančić, profesorove slike, crteže i makete, čuvane decenijama u depou Narodnog muzeja, izneo je pred lice javnosti.
- Ne zna se pouzdano kojoj je nemačkoj jedinici arhitekta Švarc pripadao, niti koja ga je partizanska jedinica zarobila. Ono što je izvesno jeste da je Novak Živković, tadašnji direktor Muzeja ustanka u Užicu, tada angažovao jednu grupu ratnih zarobljenika da rade za potrebe muzeja, a da je među njima bio i Švarc. Činjenica da je jednom ratnom zarobljeniku tada bilo dozvoljeno da slika, pravi makete, radi za potrebe muzeja i gotovo slobodno živi, govori pored ostalog i o humanosti Užičana u to teško vreme. Nema pouzdanih podataka, ali da se pretpostaviti da je profesor bio protivnik Trećeg rajha i nacističkih vlasti, čim su ga, kao jednu veoma uglednu ličnost, čoveka koji je projektovao i izgradio brojne katoličke crkve, poslali pravo na Balkansko ratište, najgore i najteže posle Istočnog fronta i da su ga ostavili da ga zarobe partizani - kaže kustos Jančić.
Na izložbi u Jokanovića kući centralno mesto zauzimaju pejzaži Trešnjice, Zlatibora i Drežničke gradine, koje je Švarc uradio tih godina, pored njih su i makete starih užičkih kuća rađene od originalnih materijala. Deo predstavljenih radova su i portreti narodnih heroja, partizanskih boraca, većinom rađeni prema fotografijama - Miodraga Milovanovića Luna, Milorada Bondžulića, Alekse Dejovića, Petra Lekovića, Dušana Jerkovića, Milinka Kušića...
Kao Rembrant
- Reč je delu svakako neobične ličnosti. Tokom njegovog boravka u Užicu stvoren je brojčano neveliki, ali kulturno i umetnički veoma značajan fond koji je sačuvan. Budući da je po vokaciji bio pre svega arhitekta, građevinar, a naravno i slikar, u njegovom slikarstvu oseća se sigurnost poteza vrsnog crtača. Kolorit mu je ponegde monohroman, a na portretima posebno razvija tonalitet približan Rembrantovom koloritu - kaže Jančić.
Osim Užičana, koji su pozdravili otvaranje izložbe, prvom predstavljanju javnosti Švarcovih dela nastalih u Užicu prisustvovali su i predstavnici ambasade Nemačke u Beogradu, a tokom skupa rođena je i ideja da izložba posle Užica, „ode“ i do Berlina i Nemačke, gde je Švarc svojim projektima i graditeljskim poduhvatima ostavio značajan trag.
Posle Užica i zarobljeništva, arhitekta Švarc vratio se u Nemačku, gde je učestvovao u izradi projekta za obnovu ratom razorenog Kelna, radio kao profesor na Akademiji umetnosti u Deseldorfu, a 1961. godine je preminuo. Po podacima koje imaju u užičkom Narodnom muzeju, supruga profesora, arhitekta Marija Lang, koja je prošle godine proglašena za počasnog člana Kelnskog foruma za arhitekturu Rajnske oblasti, živi u gradu Nirnbergu.
