Izvor: B92, 22.Jan.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na današnji dan, 22. januar
Rođeni Lesing, Bajron i Amper, Španija ustupila Foklande Britaniji, prvi doseljenici na Novom Zelandu, vaseljenski patrijarh na Kubi.
1440. Rođen Ivan III Vasiljević, veliki knez moskovski, od 1462. i svih Rusa pošto je ujedinio veliki broj kneževina. Oslobodio delove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497. izdao prvi ruski zbornik zakona, Sudbenik. Zbog ženidbe vizantijskom princezom Zoe smatrao se naslednikom Istočnorimskog carstva i u njegovo vreme prvi >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << put se javila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kom bi Moskva bila "treći Rim".
1517. Vojska turskog sultana Selima I u bici kod Rajdanije, blizu Kaira, porazila memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.
1729. Rođen nemački pisac, kritičar i teoretičar umetnosti Gothold Efraim Lesing, jedan od najznačajnijih pobornika evropskog prosvetiteljstva. Autor prve nemačke građanske drame "Mis Sara Sampson", a delom "Laokoon ili o granicama slikarstva i pesništva" postavio temelje moderne estetike.
1771. Španija ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.
1775. Rođen francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper, osnivač elektrodinamike. Zasnovao teoriju magnetizma u nerazdvojivoj vezi sa elektricitetom i proučio uzajamno dejstvo električnih struja. Po njemu naziv dobila jedinica za merenje jačine električne struje.
1788. Rođen engleski pisac Džordž Gordon Bajron, najistaknutiji pesnik romantizma i jedna od najpopularnijih ličnosti svog vremena. Književnu slavu stekao romantičnim epom "Čajld Herold", a potom i poemom "Don Žuan" i poetskim dramama "Manfred" i "Kain". Umro od malarije 1824. u Grčkoj, gde je pomagao oslobodilačku borbu protiv Turske.
1808. Portugalski kralj Žoao VI pobegao pred Napoleonovim trupama, s porodicom, u Brazil i premestio dvor iz Lisabona u Rio de Žaneiro.
1840. Prvi britanski doseljenici stigli na Novi Zeland.
1863. U delu Poljske, koji je na osnovu odluke Bečkog kongresa priključen Rusiji, izbio ustanak pod vođstvom Stranke crvenih Jaroslava Dombrovskog. Ustanak ugušen posle nekoliko meseci, Poljska 1864. pretvorena u rusku guberniju.
1894.Umro pesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza. Značajno uticao na srpsku poeziju pred kraj XIX veka.
1901. Umrla britanska kraljica Viktorija. Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837, koja je obeležila epohu, Viktorijansko doba, britanska imperija bila na vrhuncu privredne i političke moći.
1905. Carske trupe pucale, u Petrogradu, na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine. U Krvavoj nedelji, kako je kasnije nazvan taj dan, ubijeno najmanje 500, povređeno više hiljada ljudi.
1917. Umro srpski arhitekta Jovan Ilkić. Znatno uticao na razvoj arhitekture u Srbiji u prvoj polovini XX veka. Trideset godina glavni projektant Ministarstva građevina, projektovao mnoga značajna zdanja u Beogradu, kao što su Skupština Jugoslavije, hotel Moskva, Oficirski dom, zgrada Protokola.
1941. Italijanske snage u Drugom svetskom ratu kapitulirale u Tobruku pred britanskom 8. armijom posle 11 dana opsade.
1944. Počelo iskrcavanje savezničkih snaga kod Ancija u Italiji, u Drugom svetskom ratu.
1973. U udesu jordanskog "boinga 707" s muslimanskim hodočasnicima na povratku iz Meke, koji se u plamenu srušio na aerodrom u nigerijskom gradu Kano, poginulo 176 ljudi.
1973. Umro bivši predsednik SAD Lindon Bejnz Džonson. Potpredsednik od 1960, za vreme mandata Džona Kenedija, postao predsednik po ubijstvu Kenedija u Dalasu 1963. Ponovo izabran 1964. Tokom njegovog mandata došlo do eskalacije rata u Vijetnamu, što je u svetu i u SAD izazvalo oštre kritike njegove politike.
1980. Sovjetski disident, fizičar Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975, uhapšen, oduzete mu počasti i proteran iz Moskve u Gorki.
1993. Posle godinu dana relativnog mira, ponovo se rasplamsao rat u Hrvatskoj, kada su hrvatske snage napale krajiške Srbe u zonama pod zaštitom Ujedinjenih nacija. Predsednik Republike Srpske Krajine Goran Hadžić proglasio ratno stanje i zatražio pomoć Jugoslavije, u Srbiji počela mobilizacija srpskih izbeglica iz Hrvatske. Paravojne formacije Željka Ražnatovića i Dragana Vasiljkovića iz Srbije stigle na hrvatsko ratište.
1995. U samoubilačkoj bombaškoj akciji palestinskog teroriste u Izraelu poginulo 19 i ranjeno oko 60 ljudi, među njima veći broj izraelskih vojnika koji su na autobuskoj stanici čekali prevoz.
1998. Američki vojnici iz sastava Sfora uhapsili u Bijeljini Gorana Jelisića, optuženog za ratne zločine na području Brčkog 1992.
2001. Jugoslavija dobila status specijalnog gosta u Savetu Evrope, kao znak podrške demokratskim promenama u zemlji posle odlaska sa vlasti Slobodana Miloševića u oktobru 2000.
2002. Bosna i Hercegovina postala član Parlamentarne skupštine Saveta Evrope.
2002. Na dvodnevnoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu Avganistana, u Tokiju, obećana pomoć od 4,5 milijardi dolara.
2003. U zajedničkom saopštenju, Francuska i Nemačka se oštro usprotivile vojnoj akciji protiv Iraka.
2004. Vaseljenski patrijarh Vartolomej, duhovni vođa pravoslavne crkve, posetio Kubu, gde je otvorio prvu pravoslavnu crkvu izgrađenu od revolucije 1959.
2004. Umro Bili Mej, američki muzički aranžer. Tkom šest decenija duge karijere aranžirao pesme Frenka Sinatre i Neta Kinga Kola. Pisao i muziku za značajne džez-pevače, od Ele Ficdžerald i Anite O'Dej do Luisa Armstronga i Binga Krozbija.
