Izvor: B92, 10.Sep.2004, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na današnji dan, 10. septembar
1526. Turski sultan Sulejman II Veličanstveni, posle pobede nad Mađarima na Mohačkom polju, zauzeo Budim, koji je postao sedište Budimskog pašaluka, provincije Otomanskog carstva u narednih 150 godina.
1721. Švedska i Rusija mirom u Nistadu u Finskoj okončale Veliki severni rat, počet 1700, u kojem je ruski car Petar Veliki potukao Šveđane i dobio izlaz na Baltičko more. Rusiji pripala teritorija od Finskog do Riškog zaliva i gradovi Riga, Revel i Narva.
>> Pročitaj celu vest na sajtu B92 <<
1839. Rođen američki filozof i logičar Čarls Sanders Pirs, osnivač pragmatizma, filozofskog pravca kojeg je kasnije razvio Vilijam Džejms.
1855. Rođen nemački arheolog Robert Koldevej, koji je od 1899. do 1917. istraživao Vavilon i dokazao da je taj biblijski grad na reci Eufrat, južno od Bagdada, stvarno postojao.
1890. Rođen austrijski pisac Franc Verfel, pesnik ekspresionizma, esejist, dramski pisac i pripovedač.
1898. U Ženevi ubijena austrougarska carica Elizabeta, žena Franca Jozefa. Atentat izvršio anarhista Luiđi Lućeni.
1906. Izašao prvi broj humorističko-satiričnog lista "Šabačka čivija". List izlazio do 1909.
1919. U dvorcu Sen Žermen kod Pariza predstavnici Austrije, pobedničkih sila u Prvom svetskom ratu i država-naslednica Austro-Ugarske potpisali mirovni ugovor kojim je formalno prestala da postoji austro-ugarska monarhija. Priznate nove države, među kojima i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca. Mirovnim ugovorom Austriji zabranjeno da se ujedini s Nemačkom, a na ime reparacija Saveznicima predala svoju mornaricu.
1927. Rođena peruanska pevačica indijansko-španskog porekla Ima Sumak, koja se proslavila glasom jedinstvenog raspona, od visokog soprana do dubokog alta.
1939. Kanada objavila rat Nemačkoj, čime je sukob u Evropi prerastao u svetski rat. Kanadske jedinice u Drugom svetskom ratu borile se u sastavu britanske armije.
1942. Britansko ratno vazduhoplovstvo u Drugom svetskom ratu napalo Diseldorf s 476 aviona, koji su izbacili 100.000 bombi na taj nemački grad.
1943. Posle kapitulacije Italije u Drugom svetskom ratu Nemci okupirali Rim i stavili Vatikan pod protektorat.
1945. Vidkun Kvisling, šef marionetske norveške vlade, proglašen krivim za izdaju i osuđen na smrt zbog saradnje s nacističkom Nemačkom u Drugom svetskom ratu.
1967. Građani Gibraltara na referendumu odbili pripajanje Gibraltara Španiji i opredelili se za ostanak pod britanskom upravom.
1974. Na osnovu sporazuma u Alžiru, Portugalija priznala nezavisnost Gvineje Bisao pod vođstvom predsednika Luisa Kabrala.
1976. U sudaru putničkih aviona "trajdent" britanske kompanije "Britiš ervejz" i "DC9" jugoslovenske kompanije JAT, severno od Zagreba, poginulo svih 176 osoba u oba aviona.
1981. Slika "Gernika" Pabla Pikasa vraćena u Španiju. Naslikana 1937, posle nacističkog bombardovanja baskijskog mesta Gernika u Španskom građanskom ratu, "Gernika" od 1939. bila u Njujorku. Prema Pikasovom zavetu, slika nije mogla biti vraćena dok u Španiji ponovo ne bude uspostavljena demokratska država.
1989. Mađarska otvorila granicu prema Zapadu i dopustila odlazak oko 7.000 izbeglica iz Istočne Nemačke u Zapadnu Nemačku. Taj masovni egzodus doveo do pada Berlinskog zida.
1994. Papa Jovan Pavle II stigao u Hrvatsku, u prvu posetu poglavara rimokatoličke crkve regionu SFRJ. Papa se založio za mir na Balkanu.
1995. Tokom vazdušne operacije protiv bosanskih Srba, NATO, sa američkog broda "Normandija" u Jadranskom moru, krstarećim raketama "tomahavk" počeo da gađa protivvazdušna postrojenja u okolini Banjaluke.
2000. U sukobima pristalica različitih političkih opcija tokom lokalnih izbora u Makedoniji povređeno nekoliko desetina ljudi. Napetost između etničkih Albanaca i Makedonaca eskalirala u proleće 2001. u sukobe koji su zemlju doveli na ivicu građanskog rata.
2001. Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija ukinuo ambargo na prodaju oružja Jugoslaviji. Embargo uveden 31. marta 1998. zbog, kako je obrazloženo, nasilja koji režim Slobodana Miloševića sprovodi na Kosovu.
2003. Predsednik Hrvatske Stjepan Mesić doputovao u Beograd, u prvu posetu jednog predsednika Hrvastke od početka rata u SFRJ, 1991.
2003. U 95 godini umro američki naučnik Edvard Teler, jedan od tvoraca hidrogenske bombe i jedan od učesnika u projektu "Menhetn", koji je doveo do proizvodnje atomske bombe tokom Drugog svetskog rata.
