Izvor: Politika, 19.Dec.2010, 00:08 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Molitvama je more krotio
Srpska pravoslavna crkva danas obeležava praznik sveca koga kao jednog od prvih zagovornika zvanične hrišćanske vere i crkve podjednako poštuju hrišćani istoka i zapada.
Pravoslavni vernici danas slave Svetog Nikolu Čudotvorca, jednog od najvećih svetitelja, zaštitnika putnika, moreplovaca, ribara i splavara, ali i trgovaca, pekara, farmaceuta, studenata, dece. Bio je veliki borac protiv nepravde pa je danas u skladu s tim i zaštitnik krivo osuđenih, lopova pokajnika...
>> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << />
Sveti Nikola je istorijska ličnost, učesnik Prvog vaseljenskog Sabora koji je 325. godine sazvao car Konstantin (280–337) sa željom da uvede red u hrišćanskoj crkvi koju je ozvaničio Milanskim ediktom 313. godine. Bio je sin jedinac. Svoj duhovni život započeo je u manastiru Novi Sion kod svog strica, gde se i zamonašio. Nakon smrti roditelja, razdelio je svu nasleđenu imovinu siromašnima. Prema predanju, vođen čudesnim glasom krenuo u narod da širi veru, pravdu i milosrđe, pa je već svojom pojavom donosio utehu, mir i dobru volju među ljude.
Mnogo poštovan u srpskom pravoslavlju Sveti Nikola je smatran zaštitnikom srpskih kraljeva pa su stoga prve crkve njemu posvećivane. Najstarija zadužbina Stefana Nemanje je crkva Svetog Nikole u Kuršumliji. Podignuta je zajedno sa obližnjim manastirom posvećenim presvetoj Bogorodici, između 1159. i 1196. godine. Starija je od Đurđevih stupova šest godina, Studenice 20, Hilandara 33, a od čuvene katedrale Notr-Dam u Parizu 92 godine. Ovaj hram je prototip raške škole, spomenik monumentalne srednjovekovne arhitekture kod Srba, prvi nemanjićki manastir u kome je organizovana prepisivačka delatnost.
Među mnogobrojnim svedočanstvima zabeleženo je i da je kralj Stefan Dečanski kome je, prema predanju, Sveti Nikola vratio vid, zlatom okitio crkve u kojoj su mošti ovog svetitelja u Italiji.
Ovom svecu je posvećeno više od 600 hramova pod jurisdikcijom Srpske pravoslavne crkve. Iz godine u godinu niču nove crkve čiji ktitori su i pojedinci, kao što je slučaj sa brvnarom koja se nalazi u okviru kompleksa „Moravski konaci” kod velike Plane.
Skoro u svim naseljima u blizini Dunava crkve su posvećene ovom „vodenom zaštitniku”: u Slankamenu, u Surduku, u Čortanovcima... Saborna crkva u Sremskim Karlovcima je takođe posvećena Svetom Nikoli. U sadašnjem izdanju završena je 1762, sa dva velika zvonika i malim između njih. Ovaj hram je čuven po lepoti ikonostasa koji predstavlja vrhunac umetničkih ostvarenja baroknog slikarstva u vojvođanskoj umetnosti. Oslikali su ga Teodor Kračun i Jakov Orfelin. Krasi ga i 11 uljanih slika Paje Jovanovića. Na prozorima se nalaze vitraži, rad nemačkog majstora, a iznad horske apside je veliki vitraž Svetog Nikole.
U manastiru Morača su fresko-zapisi iz 13. i 17. veka na kojima su prikazana čuda Svetog Nikole koji spasava moreplovce u nevremenu koje ih je zadesilo na putu za svetu zemlju. „Molitvama je more krotio”, kako je zapisao vladika Nikolaj Velimirović, pa otuda i običaj da se uoči Svetog Nikole, u vreme prazničnog bdenija, sve lađe zaustave i bace sidra.
I knez Miloš Obrenović je slavio Svetog Nikolu po svim narodnim običajima kao svoju slavu. Kako ova slava pada u vreme (tačno na polovini) velikog božićnog posta, vernici su oduvek pripremali isključivo posne đakonije.
Kaže se da u Srbiji svi slave Nikoljdan – polovina jer im je to krsna slava, a druga polovina jer je u gostima.
Svim pravoslavnim vernicima koji slave, želimo srećnu krsnu slavu Svetog Nikolu!
..............
Zimska i letnja slava
Nikoljdan je slava nepromenjivog datuma i crkva je obeležava šestog decembra po starom, odnosno 19. po novom kalendaru. Tog dana 343. godine ovaj svetitelj „zamenio je zemaljsko za nebesko carstvo”, piše u crkvenim knjigama.
Njegovo telo je svečano sahranjeno u sabornoj crkvi Mirlikijske mitropolije. Mnogi ljudi su dolazili na njegov grob i molili mu se da ih od bolesti i bede izbavi. U starim se knjigama pominje da su još za njegova života i Skiti – stari Sloveni, sa reke Dona dolazili u Mir svome svetitelju, a i posle njegove smrti su na njegov grob dovodili svoje bolesnike. Otuda se može objasniti zašto je Sveti Nikola kod srpskog naroda toliko uvažen, te najveći deo svečara njega slavi.
Sveti Nikola, arhiepiskop mirlikijski, slavi se i 22. maja, u znak sećanja na dan kada su njegove mošti 1096. godine prenete iz Mira u Likiji u Bari i položene u crkvu svetog Jovana Preteče. Da bi tri godine kasnije građani Barija podigli velelepnu crkvu posvećenu ovom svecu.
S. Berić
objavljeno:
