Izvor: Politika, 10.Jun.2015, 22:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Kreativci skloniji mentalnim poremećajima
Ljudi koji se bave pisanjem, muzikom, slikarstvom nose gene povezane sa većim rizikom za nastanak različitih vrsta psihoza
Veza između kreativnosti istinskih genijalaca i mentalnih bolesti od davnina je fascinirala naučnike i terala, kako antičke filozofe, tako i današnje neurologe i neuropsihijatre, opremljene savremenim tehnološkim dostignućima, da tu povezanost istražuju. Koliko god su genijalni umovi koji su otkrićima zadužili čovečanstvo smatrani bar čudnim, a >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << neretko i ludim, i bez obzira na to što su mnogi od njih imali potvrđenu dijagnozu nekog mentalnog oboljenja, tu vezu je trebalo i naučno dokazati. Grupa genetičara u radu objavljenom u časopisu „Priroda” (Nature) tvrdi da su ljudi iz takozvanih kreativnih profesija, kao što su pisanje, muzika, likovna umetnost, genetski predodređeni za nastanak različitih vrsta psihoza – poremećaja u mišljenju i ponašanju.
Studija obuhvata medicinske informacije o 86.000 Islanđana, na osnovu kojih su utvrdili da stanovnici te zemlje, zbog određenih genetskih varijacija, imaju veći rizik za nastanak šizofrenije i bipolarnog poremećaja. Kada su analizirali samo genetsku strukturu Islanđana povezanih sa nacionalnim udruženjima plesača, pisaca, muzičara i vizuelnih umetnika, utvrdili su da su oni za 17 odsto genetski podložniji nastanku mentalnih bolesti od Islanđana koji se bave drugim zanimanjima.
Tragom tih nalaza proučavali su medicinske baze podataka u Holandiji i Švedskoj i među dodatnih 35.000 ljudi, što onih koji su članovi umetničkih udruženja, što onih koji su se kroz upitnik izjasnili kao kreativci, utvrdili da 25 odsto njih ima genske varijacije povezane sa nastankom mentalnih poremećaja.
Iako je ovo do sada najjača utvrđena veza između genetske sklonosti ka mentalnim bolestima i kreativnosti, naučnici koji su komentarisali nalaze smatraju da, iako je ova veza značajna, ona je ipak sasvim mala. Oni dodaju da na nastanak šizofrenije i bipolarnog poremećaja utiče ogroman broj gena čiji je uticaj višestruk (nije povezan samo sa ispoljavanjem umetničkog ponašanja).
Albert Rotenberg, profesor psihijatrije na Harvardu, smatra da nema dovoljno čvrstih dokaza koji bi potvrdili vezu između kreativnosti i mentalnih bolesti.
„To je romantična predstava iz 19. veka o umetniku otuđenom od društva, koji se bori sa unutrašnjim demonima. Za mene je još interesantnije obrnuto: kreativni ljudi nisu generalno mentalno bolesni, ali koriste misaone procese koji su kreativni i drugačiji”, kazao je ovaj profesor za „Gardijan”.
Poznato je odavno da mozak umetnika, filozofa i naučnika radi drugačije od mozga ostalih ljudi. Iako je kreativnost lako uočiti, teško ju je definisati, pa je zato i linija koja razdvaja ekscentričnost i mentalni problem često zamagljena i teško odrediva.
