Izvor: Glas javnosti, 04.Okt.2008, 10:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Ja, Vasilije, naslikah

Autor čuvenih vizantijskih fresaka u srednjovekovnoj crkvi Bojana u predgrađu Sofije, otkriven je tokom izvođenja restauratorskih radova, čime je rešena misterija duga sedam vekova, saopštio je juče Nacionalni istorijski muzej Bugarske.

- Sada sa sigurnošću znamo identitet autora, jer se ime slikara Vasilija pojavljuje među imenima koja se redovno pominju u crkvenim molitvama u Bojani, a to ime se pojavljuje među kraljevima i velmožama - navodi agencija AFP, citirajući Božidara >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << Dimitrova, direktora muzeja.

Do sada se znalo samo da slikar najverovatnije pripada Turnovskoj slikarskoj školi. Ova hipoteza je potvrđena otkrićem jednog natpisa kojim je delo potpisano sa „Ja, Vasilije, naslikah“, kako je pri kraju restauratorskih radova u ovoj crkvi iz 13. veka, otkrio restaurator Grigorij Grigorov.

Ovakav tip natpisa je veoma redak jer pravoslavna vera zabranjuje slikaru da se na ovaj način ističe, jer je „Gospod Bog taj koji je vodio ruku slikara“. Kako je navedeno, ovaj natpis je bio sakriven ispod živopisa, kako ga vernici ne bi videli. Nekoliko istoričara i arheologa je sumnjalo da bi se freske sa sigurnošću mogle pripisati Vasiliju. Prema jednom od njih, Kosti Hađijevu, to ime bi takođe moglo da označava i nekog od pomoćnika glavnog slikara.

KALOJAN I DESISLAVA

Portreti ktitora crkve Kalojana i Desislave, kao i bugarskog cara Konstantina Tiha i carice Irine su među najinteresantnijim i najživotnijim freskama u crkvi. Najstariji deo crkve je Sveti Nikola, izgrađen u podnožju Vitoše krajem 10. ili početkom 11. veka, dok je 13. veku, jedna manja crkva, posvećena Svetom Pantelejmonu dodata po nalogu Kalojana, gde se i nalazi njegov ktitorski portret. Crkva Bojana se sastoji od tri zgrade, podignute u 10. veku, 13. veku i 19. veku. Od početka 20. veka, crkva je predmet opsežnih restauratorskih radova.

Freske, od kojih najvažnije datiraju iz 1259. godine, „čine jednu od najvažnijih kolekcija srednjevekovnog slikarstva“, navodi se u Uneskovoj listi svetske baštine, na kojoj se ova crkva nalazi od 1979. godine. Freske se nalaze u drugom sloju preko slika iz ranijih vekova i predstavljaju jedan od „najpotpunijih i izvanredno sačuvanih spomenika istočnoevropske srednjovekovne umetnosti“, navodi Unesko.

Na zidovima crkve oslikano je 89 scena sa 240 ljudskih figura. Kako navodi jedan od Uneskovih eksperata, „freske pokazuju neuobičajenu slobodu i živost, realizam i harmoniju proporcija“ koje nagoveštavaju italijansku renesansu. Bez, kako se navodi, narušavanja krutih crkvenih kanona, „ove freske prvi put uvode elemente iz svakodnevnog života u slikarstvo“.

- Slikarstvo se odlikuje inovativnošću - lica mučenika imaju volumen, a naglašena je i ekspresivnost lica, što je neuobičajeno za srednjovekovnu epohu - naglašava Grigorov.

Nastavak na Glas javnosti...