Izvor: Glas javnosti, 25.Nov.2008, 15:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Đeneralu u opancima

Na glavnom seoskom raskršću, baš na mestu na kome je tokom rata prvi gerilac porobljene Evrope postrojavao svoje jedinice, nedaleko od crkve u kojoj su četnici redovno pričešćivani, meštani sela Subjel u kosjerićkoj opštini, podigli su i u nedelju otkrili spomenik svom čiča Draži, „đeneralu u opancima“.

Sem što je Subjel, tvrde uglas meštani, za vreme rata bio „sto odsto četničko selo“, Draža je ovde imao i štampariju, često dolazio i zadržavao se sa štabom, >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << meštane sela i đenerala, veže još jedna, tvrde, neraskidiva veza:

- Draža je u narod našeg sela imao toliko poverenja da je za vreme rata, čim je izašao na Ravnu Goru u Subjel i u susedne Mušiće sklonio svoju porodicu, ćerku Gordanu i sinove Branka i Vojislava i to u porodice Miluna Milakovića u Mušićima i Vitomira Đurića i Velisava Vukosavljevića u Subjelu. U kući Dragića Divnića u Mušićima, Draža ja držao štampariju, u kući Miluna Milakovića boravio je sa štabom. Ovo selo bilo je srce četničkog kraja, selo bez i jednog jedinog komuniste - ponosno prepričava ratnu situaciju u Subjelu meštanin Dobrosav Božović.

Ideja da Subjel dobije spomenik Draži potekla je od Milete Marjanovića iz ovog sela i Miloša Đurića iz Beograda, unuka Vitomira Đurića.

- Hteli smo podizanjem spomenika Draži da otkrijemo istinu da je ovo oduvek bio četnički kraj, da se na ovaj način odužimo našim dedovima, pravim srpskim domaćinima i patriotama - kaže Miloš Đurić.

Posle, kad je ideja pokrenuta, i kada je odluka o podizanju spomenika doneta, sve je obavljeno ekspresno, za nešto više od mesec i po dana, kao da je posao radila leteća brigada.

U nedelju je na raskršću u Subjelu, kraj spomenika Draži koji je bio pokriven srpskom trobojkom, bilo čitavo selo, gosti, pripadnici ravnogorskog pokreta i potomci iz kosjerićke, užičke, požeške, valjevske opštine. Spomenik su zajedno otkrili Vojislav Mihailović, Dražin unuk i Dragoslav Arnautović, meštanin, Dražin saborac od 1942. godine pa do kraja... Deda Dragoslav, u 85. godini, ali još vitalan, pod šajkačaom, sav uzbuđen zbog svečanog čina, pustio je u nedelju ujutru i po koju suzu, dok je sa zvučnika ječala čuvena četnička - „na planini, na Jelici, sastali se svi četnici, sastali se pa govore petokraku da obore“...

- E, ne znate vi, đeco, koliko je meni milo što ovo danas radimo. Same mi suze idu, posebno kad sam čuo našu himnu... ‘Nakog čoveka niti smo imali, niti ćemo imati - pričao je deda Dragoslav, brisao suze i pokazivao na bronzanog Dražu, prisećajući se još da je dobar deo rata proveo u Vrhovnoj komandi, da je bio dodeljen američkoj misiji pri Dražinom štabu.

Pod šajkačom na svečanost je stigao i Momčilo Brković (81) iz Milićevog Sela kod Požege, stari Danilo Petrović (87) iz Brajkovića, obojica svečani, ponosni...

Za vreme Drugog svetskog rata dvadeset dvojica meštana Subjela i Mušića poginuli su pod kokardama, iz kosjerićkog kraja njih 237. U Subjelu sa ponosom i dan danas pričaju da je njihov komšija LJubivoje Protić poginuo na Zelengori maja 1945. godine u borbi, rame uz rame sa Vojislavom Mihailovićem, Dražinim sinom, a da je svedok te pogibije bila ćerka Nikole Kalabića. U Subjelu sa ponosom pominju i da su njihovi komšije bili u prvim redovima u čuvenoj bici kod Seče Reke, 1943. godine, u kojoj je četnička brigada, koju je predvodio Filip Ajdačić, do nogu potukla Nemce.

Spomenik Draži u Subjelu uradio je akademski vajar Branko Tijanić u ateljeu u Šljivovici kod Užica, a bronzano poprsje izliveno je u livnici „Braće Jeremić“. Podizanje spomenika pomogli su opština Kosjerić, meštani Subjela i Mušića, mnogobrojni donatori. U nedelju, kraj spomenika, pomen Draži i izginulim ravnogorcima služili su protojereji Milutin Stefanović iz Subjela i Radosav Gajić iz Seče Reke.

Ovaj spomenik davno su zaslužili i Draža i Subjel. Draža se ovde osećao kao svoj na svome, među ovim buntovnim i nepokornim narodom. Danas ovim činom postupamo i božjim po ljudskim zakonima. Spomenik nije podigla država, nego narod svojim prilozima, zato je on i veći i lepši i časniji - rekao je na otkrivanju spomenika Vojislav Mihailović, Dražin unuk.

Kosjeric ima probleb, zato sto je obavjstajna sluzba Britanije uvezla lude krave i za par godina svi su na tom podrucju poludeli i nema im spasa. Jedini spas za taj krraj bi bio da sve zarazene ljude postroje pred zid i pospricaju ih iz mitraljeza.

Subjelci svaka Vam cast, pozdravi od Rudnicana.

A ovom je sigurno sv. Josip Radenik (drug Tiiita) ubacio ebolu u glavu jos pre rodjenja.

Nastavak na Glas javnosti...