Izvor: Radio 021, 09.Mar.2019, 09:33 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Surova stvarnost centralizacije
Primanja stanovnika glavnog grada (plate, penzije i dodatni prihodi) viša su po svakom osnovu, dok su troškovi, suprotno ustaljenom mišljenju, minimalno viši ili čak i niži nego u unutrašnjosti.
Piše: Živan Lazić
Vest iz grupacije uvoznika ogolila je stvarnost Srbije; od nešto iznad 30.150 prodatih novih automobila čak 74 odsto iliti 22.150 registrovano je u Beogradu.
Novog vlasnika >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio 021 << u Vojvodini našlo je 4.300 ili 14 odsto, a samo 3.700 u unutrašnjosti centralne Srbije.
Istovremeno, od oko 137.000 uvezenih polovnjaka, tek 30.000 završilo je u prestoničkim garažama.
Tržište signalizira
Tržište je i ovog puta precizno i surovo iskazalo srpsku realnost. U glavnom gradu je kapitala mnogo više nego u provinciji, Beograđani su uočljivo bogatiji nego žitelji ostalih gradova, varoši i sela Srbije.
Nije prvi put da sa tržišta stižu potvrde kako izrazita centralizacija države oblikuje i intezivira sve brže i sve veće raslojavanje. Iz glavnog grada se često može čuti da je i život u prestonici znatno skuplji, pa se ističe da su mnogi prehrambeni proizvodi na pijacama desetak odsto skuplji nego na tezgama u manjim gradovima.
Ipak, cene mnogim osnovnim potrepštinama, poput struje, goriva, osnovne kategorije hleba, cigareta, iste su u celoj državi, a slaba konkurencija u untrašnjosti, pak, omogućava prodavcima da cene pojedinih artikala i usluga uvećaju iznad nivoa cena u glavnom gradu.
Slično kao što su mnoge robe u periferijskim prodavnicama uočljivo skuplje nego u gusto naseljenim centralnim kvartovima velegrada.
Plate i penzije veće
Gro razlike potiče od primanja. Plate su u Beogradu bitno veće nego bile gde u u ostatku Srbije.
Tako je prosečna decembarska neto zarada u glavnom gradu iznosila 65.652 dinara, u Vojvodini tek 49.703, u ostatku Srbije 44.866 dinara.
Takođe, prosečna beogradska penzija je 33.800 dinara, a u celoj Srbiji tek 24.900 dinara, pri čemu oko 965.000 od oko 1,7 miliona korisnika ne dostiže prosek.
Radna aktivnost
Mnogo je veća i radna aktivnost građana u prestonici. Od oko 1.675.000 stanovnika glavnog grada, zaposleno je 692.000, a tu je još oko 403.000 penzionera.
Istovremeno u provinciji radi 1,15 od 5,35 miliona žitelja. Doduše, poljoprivednika je, koji nemaju nikakav ugovor o radu, pa se po tradicionalnoj metodologiji ne svrstavaju u zaposlene, mnogo više u unutrašnjosti, baš kao i poljoprivednih penzionera.
Međutim, ova grupacija u manjoj meri podiže statističke prihode porodicama u provinciji. Tako oko 180.000 poljoprivednih penzionera mesečno prima crkavicu od tek 12.600 dinara.
Na sto zaposlenih
Nezaposlenih je, srazmerno broju stanovnka, mnogo više u unutrašnjosti, oko 104.000 u glavnom gradu naspram 460.000 u ostatku Srbije.
Činjenica da na 100 zaposlenih stanovnika u Srbiji dolazi čak 142 penzionera i nezaposlena stanovnika ukazuje nam koliko je niska privredna aktivnost u republici. Odnos je nešto povoljniji, 100 naspram 136, u Vojvodini.
Istina, pri oceni aktivnosti valja još dodati i udeo poljoprivednika. Međutim, upravo ovaj pokazatelj ukazuje na mnogo viši standard u najvećim gradovima, posebno u prestonici.
Tako u Novom Sadu na sto radnika dolazi 94 penzionera i nezaposlena, a u stonom gradu na 100 uposlenih živi samo 69 umirovljenika i nesretnika sa spiska Zavoda za zapošljavanje.
Porodična primanja
U pojedinim zabitim opštinama na jugu ili istoku Srbije srazmera je stravična; dešava se da na 100 zaposlenih ima i po 250 penzionera i nezaposlenih žitelja.
Pogledajmo statistku po porodičnim prihodima, s obzirom da se još uvek najviše živi u ovoj formi zajednice. Tako statistički prosečna, tročlana beogradska porodica ima dva stalna mesečna prihoda i to, naravno, beogradskog nivoa.
Sa druge strane, statistički prosečna provincijska porodica bi brojala 3,2 člana, ali sa tek 1,4 stalna mesečna prihoda, od kojih bi svaki bio mnogo niži nego odgovarajući prihod beogradske porodice.
Dodatni prihodi
Međutim, možda najveću razliku u ukupnim primanjama čine dodatni prihodi.
Prema istraživanju Svetske banke iz 2017. godine prosečna beogradska porodica mesečno dodatno zarađuje 57 odsto od stalnih primanja, dok je, primera radi, u Novom Sadu dodatno prihodovala 32 odsto stalnih mesečnih primanja. Prosečna srpska porodica je dodatno zarađivala deset odsto stalnih primanja, a u malim nerazvijenim varošicama porodice, praktično, nisu ni imale dodatne zarade.
Što se, pak, troškova tiče, treba imati u vidu da su mnoge usluge, recimo zdravstvene, školske, administrativne, žitelju iz provincije teže dostupne i zahtevaju dodatne troškove. Trebalo bi samo pomisliti koliko obolelog stanovnika sa sela košta prevoz dok mu se u domu zdravlja ili bolnici ustanovi dijagnoza i obavi lečenje.
Ponekad su prikriveni izdaci pravi udar na inače skroman budžet provincijske porodice.
Sivilo siromaštva
Jedini znatno veći izdaci gradskog stanovništva vezani su za izlaske u luksuzne kafiće, barove i restorane, u pozorišta, na koncerte, dakle na ono što obogaćuje kvalitet svakodnevnog života.
Porodice u provinciji ne trpe ovakav udar na džep iz jednostavnog razloga; u manjim ali i većim gradovima po unutrašnjosti kulturni i zabavni život odavno je zamro i, van radnog vremena, sveo se na gledanje televizije i kartanje po kućama.
Sivilo siromaštva.
Autor: Živan Lazić
Preuzimanje delova teksta ili teksta u celini je dozvoljeno bez ikakve naknade, ali uz obavezno navođenje izvora i uz postavljanje linka ka izvornom tekstu na www.021.rs. Preuzimanje fotografija je dozvoljeno samo uz saglasnost autora.
