Izvor: Politika, 11.Jul.2011, 23:34 (ažurirano 02.Apr.2020.)
„Pauza” sa Pakistanom
SAD obustavile više od 800 miliona dolara pomoći glavnom savezniku u južnoj Aziji
Od našeg stalnog dopisnika
Vašington – Već pogoršani odnosi SAD i Pakistana našli su se na još većoj strmini posle odluke Vašingtona da glavnom savezniku u borbi protiv terorizma u južnoj Aziji obustavi više od 800 miliona dolara od planirane vojne pomoći za ovu godinu, šaljući time Islamabadu poruku nezadovoljstva njegovim ponašanjem.
Američko-pakistanske >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << veze su na silaznoj putanji od 2. maja, posle supertajne američke operacije u kojoj je, u garnizonskom gradu nedaleko od Islamabada, ubijen vođa Al Kaide Osama bin Laden. Pakistanska strana o toj akciji nije bila unapred obaveštena, pa je tako iskazano nepoverenje – i činjenica da su američki komandosi ignorisali suverenitet zemlje – u redovima velike pakistanske vojske, jedne od najvećih na svetu, doživljeno kao „poniženje”.
Neposredan povod za ovako drastičan potez bila je odluka Islamabada da poništi vize za više od stotinu američkih instruktora za specijalne operacije, koji su sa pakistanskim kolegama radili u pograničnom području sa Avganistanom, kao i odbijanje da se izdaju vize za tehničare koji je trebalo da servisiraju specijalnu opremu koja je bila deo paketa vojne pomoći.
Ta pomoć, prema najnovijim brojevima čak 20 milijardi dolara od 2001, a 4,5 milijardi samo prošle godine, dosad je doticala redovno, bez uslovljavanja.
U ovogodišnjem paketu, čija je otprema stavljena na led, bilo je i 300 miliona dolara nadoknade Pakistanu za angažovanje više od 100.000 vojnika uz avganistansku granicu, gde su skloništa Al Kaide i talibanskih pobunjenika. Suspenzija međutim ne pogađa isporuke vojne opreme, uključujući i borbene avione F-16, koju je Pakistan kupio.
Islamabad o ovome nije zvanično obavešten, ali su iz njegovog vojnog vrha već stigle prve reakcije, čiji ton pokazuje da se između dva saveznika produbljuje nepoverenje od čega bi štetu mogle da pretrpe obe strane. „Nama nisu neophodni instruktori, već samo oprema”, citira „Vašington post” jednog neimenovanog pakistanskog oficira koji smatra da je američki potez „političko manevrisanje”.
SAD već dugo Pakistan optužuju za „dvostruku igru”: da, dok uzima američke pare za borbu protiv terorizma i podršku ratu protiv talibana u Avganistanu, u isto vreme, preko svoje vojne obaveštajne službe, tim istim talibanima obezbeđuje logističku i političku podršku. Američke službe su uverene i da Bin Laden nije mogao da bude u gradu punom vojske, a da sa tim nije bio upoznat pakistanski vojni vrh.
Leon Paneta, novi sekretar za odbranu, izjavio je tokom vikenda da misli da je u Pakistanu, u pograničnom području, i Bin Ladenov naslednik Ajman Zavahiri.
Kako prenose ovdašnji mediji, ono što je prelilo čašu bio je nedavni incident kada je američka strana pakistanskoj prenela da je otkrila sklonište dvojice talibanskih vođa u pograničnom području, da bi oni sutradan, očigledno „tipovani”, odatle nestali.
Do najnovijeg zapleta dolazi i u okolnostima porasta antiameričkog raspoloženja u pakistanskom javnom mnjenju, ali i glasnog gunđanja u nižim ešelonima armije zbog „popuštanja Amerikancima”. Na drugoj stani, Obama je izložen i sve jačim pritiscima iz Kongresa da bude odlučniji prema dvoličnom savezniku.
U prvim analizama novostvorene situacije ukazuje se da SAD konopac zatežu, ali da ne žele da on i pukne, jer je zavisnost obostrana. Kroz Pakistan se u velikoj meri snabdevaju američke trupe u Avganistanu, a još veći ulog je američka želja – i potreba – da drži na oku već poveći pakistanski nuklearni arsenal.
Tu je i „faktor Kine”, tradicionalnog pakistanskog prijatelja, koji je već pomenut kao alternativni isporučilac opreme koju je Islamabadu uskratila Amerika.
Milan Mišić
objavljeno: 12.07.2011
