Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 16.Jun.2009, 02:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vremeplov: Prvi broj lista "Serbski dnevnik" štampan u Novom Sadu

1852 - U Novom Sadu je štampan prvi broj lista "Serbski dnevnik", s književnim dodatkom "Sedmica", koji je potom izlazio 12. godina. U listu koji je pokrenuo i izdavao Danilo Medaković sarađivali su mnogi veliki srpski književnici. Kada je 1859. Medaković prešao u tadašnju Kneževinu Srbiju urednik lista postao je Jovan Đorđević (književnik, klasicista, autor teksta srpske himne "Bože pravde").

Danas je utorak, 16. jun, 167. dan 2009. >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << Do kraja godine ima 198 dana.



1671 - U Moskvi je javno pogubljen vođa ustanka donskih kozaka i seljaka Stepan "Stenjka" Timofejevič Razin, predvodnik bune od 1667. protiv ruskih spahija i carističke administracije koja je slobodne kozake pretvarala u zavisne kmetove. Pobunjenici su zauzeli Caricin (sadašnji Volgograd), Astrahan, Saratov i druge gradove između Dona i Urala i u Povoložju, ali se ustanak razvijao stihijno i na kraju je u krvi ugušen.

1779 - Španija je objavila rat Britaniji i počela opsadu Gibraltara.

1826 - Turski sultan Mehmed II je posle pobune janičara, ugušene u krvi, ukinuo instituciju janičara i uveo nizam (redovna vojska). Janičari su ustanovljeni 1330. odlukom sultana Orhana, i to tako sto su oduzimana i prevođena u islam deca hrišćanskih podanika, da bi se onda sistematskom obukom od njih ustrojile posebno efikasne vojne jedinice. Murat Drugi je dozvolio da u janičare budu primani i Turci, a 1638. ukinuto je oduzimanje hrišćanske dece. Kako je Turska vremenom propadala sve češće se događalo da Janičari izazivaju nerede i vremenom su postali opasni za tursku vlast pa ih je sultan Mehmed Drugi 1826. potpuno ukinuo.

1858 - Rođen je švedski kralj Gustav V, koji je tokom vladavine od 1907. do smrti 1950. osigurao neutralni status Švedske u oba svetska rata.

1876 - U Cetinju je, posle pregovora vođenih od oktobra 1875. do februara 1876. potpisan ugovor o savezu Srbije i Crne Gore protiv Osmanskog carstva. Bila je to priprema za ratove protiv Turske 1876. i 1878.

1890 - Rođen je engleski filmski glumac Artur Stenli Džeferson, poznat kao Sten Lorel, jedan od dvojice glumaca iz poznatog komediografskog tandema (sa Oliverom Hardijem). Filmski producenti i danas ubiraju profit od njihovih filmova, a njih dvojica završila su u sirotištima. Filmovi: "Muzička kutija", "Naši odnosi", "Na divljem zapadu", "Dva dobra drugara", "Fra djavolo", "Mi iz Oksforda", "Veliki posao", "Naša žena", "Udri brigu na veselje".

1917 - Sazvan je Prvi sveruski kongres Sovjeta.

1920 - U Londonu je održana prva sednica Društva naroda, preteče Ujedinjenih nacija, osnovanog radi očuvanja mira i kolektivne bezbednosti posle Prvog svetskog rata.

1930 - Umro je srpski političar i filolog Ljubomir Stojanović, sekretar Srpske kraljevske akademije, koji je 1921. s Jašom Prodanovićem osnovao Republikansku stranku i bio njen prvi predsednik. Prethodno je kao pripadnik Samostalne demokratske stranke više puta bio ministar prosvete i jednom Predsednik vlade. Dela: monografija "Život i rad Vuka Stefanovića Karadžića", stari srpski pisani spomenici "Miroslavljevo jevanđelje", "Stari srpski natpisi i zapisi" (šest knjiga), stari letopisi, dela Vuka Karadžića, uključujući "Vukovu prepisku", udžbenici gramatike, studije o starim srpskim štamparijama, o srpskim hramovima u 15. i 16. veku, o arhiepiskopu Danilu.

1942 - Na Konferenciji na Tjentištu 38 delegata Crne Gore, Boke i Sandžaka donelo je u Drugom svetskom ratu rezoluciju u kojoj je kao jedini cilj označeno isterivanje okupatora i istaknuto da je narodnooslobodilački pokret u Crnoj Gori, Boki i Sandžaku sastavni deo borbe naroda Jugoslavije.

1944 - Na Visu je u Drugom svetskom ratu postignut sporazum jugoslovenske kraljevske izbegličke vlade - koja je bila pod snažnim pritiskom zvaničnog Londona - i Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije, koji su potpisali dr Ivan Šubašić (Predsednik vlade i hrvatski ban) i Josip Broz Tito. Tim dokumentom predviđeno je da novu vladu formiraju "demokrate" nekompromitovane saradnjom s okupatorom i izjavama protiv narodnooslobodilačkog pokreta. Dogovoreno je i da izbeglička vlada prizna tekovine narodnooslobodilačke borbe, a da o obliku vladavine bude odlučeno posle oslobođenja Jugoslavije.

1958 - Obešen je mađarski državnik Imre Nađ, Predsednik vlade Mađarske od 1953. do oktobra 1956, kad je u Mađarskoj izbila antikomunistička pobuna. Pošto su sovjetske trupe skršile pobunu - za koju je Moskva krivila Nađa - osuđen je na smrt kao izdajnik.

1960 - Predsednik SAD Dvajt Ajzenhauer morao je da odloži posetu Japanu zbog antiameričkih nereda u toj zemlji.

1961 - Ruski baletski igrač Rudolf Nurejev zatražio je azil u Francuskoj dok je u Parizu gostovao sa ansamblom baleta "Kirov".

1963 - Ruskinja Valentina Terješkova postala je prva žena kosmonaut, poletevši u orbitu oko Zemlje kosmičkim brodom "Vastok 6". Ona je kao šesti sovjetski kosmonaut obletela Zemlju 48 puta i spustila se 19. juna.

1976 - U Sovetu, najvećem crnačkom naselju u Južnoj Africi, izbili su krvavi rasni neredi u kojima je tokom nekoliko meseci poginulo najmanje 600 crnaca i tri belca. Soveto je predgrađe Johanesburga, formirano kao naselje za "obojene" industrijske radnike u Johanesburgu, pošto u vreme aparthejda oni nisu smeli da stanuju u samom gradu.

1977 - Predsednik SAD Džimi Karter i panamski vođa Omar Torihos potpisali su ugovor kojim je predviđeno da Panamski kanal bude predat 2000. u vlasništvo Paname.

1977 - Umro je nemački raketni inženjer Verner fon Braun, konstruktor nacističkih raketnih projektila "Fau- 1" i "Fau-2", kojima je u Drugom svetskom ratu bombardovana Britanija. Posle rata emigrirao je u SAD, gde je rukovodio proizvodnjom raketnih projektila "Redstoun" i "Jupiter C", kojim je 1958. lansiran prvi američki veštački satelit "Eksplorer-1".

1979 - Pod optužbom za korupciju, pogubljen je general Igracijus Kutu Ačempong, vojni upravljač Gane od 1972. do 1979.

1992 - SAD i Rusija postigle su dogovor o smanjivanju arsenala dalekometnih nuklearnih raketa do 2003. za dve trećine.

2001 - Posle 11 godina komplikovanih radova, okončani su radovi na krivom tornju u Pizi, čime je spasena jedna od najvećih italijanskih turističkih atrakcija.

2006 - Šefovi država EU na samitu u Briselu usvojili su Deklaraciju o Zapadnom Balkanu u kojoj se navodi da je "mirna i prosperitetna Srbija, u potpunosti integrisana u evropsku porodicu nacija, od ključnog značaja za stabilnost regiona".

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...