Izvor: RTS, 23.Okt.2009, 09:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vremeplov (23. oktobar)
Na današnji dan rođen otac srpskog novinarstva Dimitrije Davidović. Počela Kumanovska bitka. Godine 1944. oslobođen Novi Sad.
Na današnji dan 1789. godine rođen je srpski novinar i publicista Dimitrije Davidović, otac srpskog novinarstva. Napustio je studije medicine započete u Pešti i Beču i posvetio se novinarstvu. U Beču je 1813. pokrenuo "Novine serbske" u kojima je bio glavni autor. U Kneževinu Srbiju preselio se 1821. Do 1829. bio je sekretar knjaza Miloša Obrenovića. >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Pokrenuo je prve dnevne novine u tadašnjoj Kneževini Srbiji "Novine srbske" 1834. u Kragujevcu. Bio je na kratko i ministar unutrašnjih poslova i prosvete i diplomata. Po uzoru na francuski i belgijski ustav izradio je ustav za Srbiju, nazvan kasnije "Sretenjski" (neobično liberalan za tadašnje prilike u Evropi), usvojen u februaru 1835. Pod pritiskom velikih sila, Austrije, Turske i Rusije, ustav je suspendovan. Knjaz ga je povukao već u martu 1835. a Davidović je pao u nemilost. Osim novinarstva bavio se i publicistikom i prevođenjem. Sahranjen je u Smederevu gde je i umro 1838. Dela: "Istorija naroda srbskog", "Đejanija k istoriji srbskoga naroda", "Opisanije Žiče".
Godine 1912. turskim napadom počela je Kumanovska bitka u kojoj je Prva srpska armija pod komandom regenta Aleksandra Karađorđevića za samo dva dana do nogu potukla tursku Vardarsku armiju Zeki paše, zadavši težak udarac moćnom neprijatelju u Prvom balkanskom ratu. Turci su u početku imali više uspeha zbog slabog izviđačkog i obaveštajnog rada srpske vojske, koja nije imala tačan uvid u bojni raspored neprijatelja, pa je srpska Vrhovna komanda smatrala da je reč o turskim prethodnicama i da će se glavna bitka odigrati na Ovčem polju. U trenutku kad su sukobi otpočeli Prva armija bila je dosta udaljena od Druge i Treće armije, a pod najžešći udar potpala je njena Dunavska divizija prvog poziva pukovnika Miloša Božanovića, koja je imala i najteže gubitke, ali i odlučujuću ulogu. Posebno se istakao njen
niži oficirski kadar, zahvaljujući čijoj su samoinicijativi naneseni snažni udari u turski raspored, tako da se 24. oktobra elitna turska armija u neredu i panici povukla ka Bitolju. Pobeda je silno uzdigla moral srpske vojske i naroda i bila je podloga kasnijih pobeda u Prvom i Drugom balkanskom i u Prvom svetskom ratu.
1817. - Rođen Pjer Atanas Larus, francuski leksikograf i enciklopedista (Tonsi, 23. 10. 1817 - Pariz, 03. 01. 1875). Autor "Rečnika francuskog jezika" i više drugih dela iz oblasti lingvistike, Larus je svetskoj javnosti poznat po kapitalnom delu "Veliki svetski rečnik 20. veka" - Larusova enciklopedija, objavljenoj 1866. godine. Osnivač je izdavačke kuće "Larus", koja postoji od 1852. godine i bavi se izdavanjem enciklopedija, leksikona i rečnika, ali i naučnih i literarnih dela
1848. - Prvi put pomenuto ime Jugoslavija
1856. - Rođen Jaša Tomić, novinar, političar i književnik
(Vršac, 23. 10. 1856 - Novi Sad, 21. 10. 1922)
1872. - Umro Teofil Gotje, francuski književnik
(Tarb, 31. 08. 1811 - Neji, 23. 10. 1872)
1879. - Rođen Dušan Pantelić, istoričar
(Zvezdan, 23. 10. 1879 - Beograd, 10. 10. 1955)
1906. - Rođena Gertruda Ederli, prva žena koja je preplivala Lamanš
(Njujork, 23. 10. 1906 - Vajkof, 30. 11. 2003)
1910. - Žarko Ognjanović objavio prvu filmsku kritiku kod nas u listu "Branik"
1911. - Premijerno prikazan prvi srpski igrani film "Karađorđe" ili "Život i delo besmrtnog vožda Karađorđa"
1912. - Počela Kumanovska bitka u Prvom balkanskom ratu
1912. - Žan Klod Ferman - prva žena u svetu poletela avionom
1925. - Rođen Manos Hadžidakis, grčki kompozitor, dobitnik "Oskar"-a
(Ksanti, 23. 10. 1925 - Atina, 15. 06. 1994)
1936. - Prvi vazdušni napad na Madrid u Španskom građanskom ratu
1940. - Rođen Edson Arantes de Nasimjento Pele, brazilski fudbaler, reprezentativac, najbolji - fudbaler svih vremena
(Tres Kores, 23. 10. 1940)
1940. - U Beogradu otvoren bioskop "Beograd"
1942. - Počela bitka kod El Alamejna u Drugom svetskom ratu
1944. - Novi Sad oslobođen u Drugom svetskom ratu
1944. - Bitka kod filipinskog zaliva Lejte, jedna od najvećih pomorsko - vazdušnih bitaka u Drugom svetskom ratu
1945. - Rođen Aleksandar Mandić, reditelj i scenarista
(Beograd, 23. 10. 1945)
1949. - U hotelu "Palas" u Beogradu, na sceni Pozorišta lutaka izvedena prva predstava "Pepeljuga"- ovaj datum obeležava se kao dan Malog pozorišta "Duško Radović"
1958. - Prvi put su se pojavili crtani junaci "Štrumfovi" u belgijskom magazinu "Spiru", autor Pjer Pejo Kilifor
1962. - Rođen Đorđe Vukadinović, filozof, publicista i politički komentator
(Sombor, 23. 10. 1962)
1999. - Umro Tomislav Pervan, novinar i šahista, urednik RTS-a
(Zemun, 1938 - Beograd, 23. 10. 1999)
2001. - Umro Slobodan Miletić, književnik, prevodilac, pozorišni i muzički kritičar
(Beograd, 23. 03. 1938 - Klagenfurt, 23. 10. 2001)
2002. - Čečenski teroristi upali u moskovsko pozorište "Dubravka"
2005. - Umro Svetozar Petrović, teoretičar književnosti, profesor Filološkog fakulteta u Beogradu, glavni i odgovorni urednik Izdavačkog preduzeća Matice srpske, akademik
(Karlovac, 28. 06. 1931- Novi Sad, 23. 10. 2005)
2008. - Ubijen Ivo Pukanić, hrvatski novinar, glavni i odgovorni urednik nedeljnika "Nacional" (Zagreb, 21. 01. 1961 - Zagreb, 23. 10. 2008)
2008. - Umro Bojan Dimitrijević, novinar i urednik RTB
(Zrenjanin, 30. 01. 1923 - Beograd, 23. 10. 2008)
