Izvor: Radio 021, 25.Dec.2020, 15:03
Sinagoga koja je postala koncertna dvorana
Novosadska Sinagoga danas služi uglavnom kao koncertna dvorana, a nekada su se oko nje okupljale hiljade članova jevrejske zajednice koja je u Novom Sadu prisutna od nastanka grada.
Mada su nekada činili primetan broj stanovnika, holokaust u Drugom svetskom ratu i potom iseljavanje u Izrael značajno su umanjili broj pripadnika jevrejske zajednice u gradu, toliko da jedini verski objekat, Sinagoga u Jevrejskoj ulici, već decenijama prvenstveno služi kao koncertna dvorana. >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio 021 <<
Ovaj velelepni objekat sa okolnim zgradama, od kojih je u jednoj Baletska škola, dok je druga stambena zgrada, poslednji je trag nekadašnjeg "jevrejskog geta". Hroničar Zoran Knežev kaže za 021.rs da su se, kada je Novi Sad dobio status slobodnog kraljevskog grada 1748. godine, svi Jevreji morali preseliti u posebnu četvrt koja se zaključavala i nalazila se otprilike na mestu gde su danas Jevrejska ulica i okolina SNP-a, odnosno deo Jevrejske ulice koji je srušen.
- Jevreji su morali po tadašnjem Statutu grada da budu izmešteni iz centra i da imaju svoju četvrt. Tada je nastala nekadašnja Osječka, a danas Jevrejska ulica. Deo od sadašnje Gradske kuće do današnje Sinagoge su u to vreme nastanjivali Jevreji - priča Knežev.
U to vreme jevrejski kvart bio je zaključavan i bila je postavljena kapija. Knežev priča i da sadašnja Sinagoga nije i prva i da ih je bilo pet u istoriji Novog Sada.
- Neke istorijske zabeleške su da je oko 1717. godine, dakle pre nego što je Novi Sad postao grad, Sinagoga bila na prostoru Gospodske ulice, koja se delimično poklapa sa sadašnjom ulicom Kralja Aleksandra, otprilike od Hotela Vojvodine ka Pošti - navodi Knežev.
On objašnjava da je druga Sinagoga bila u jednoj od kuća u nekadašnjoj maloj Jevrejskoj ulici, gde je sada Pozorišni trg, što je bio deo jevrejskog kvarta, dok su treća i četvrta (1826) bile sazidane na mestu gde je i sadašnja, peta po redu.
Sinagoga je građena od 1906. do 1909. godine i projektovao ju je mađarski arhitekta Lipot Baumhorn, a podseća na segedinsku koja je znatno veća. Pošto je jevrejska zajednica mala, a Sinagoga nije više prvenstveno verski objekat, baš njeno pretvaranje u koncertnu dvoranu dalo joj je drugi život.
Autor: Žarko Bogosavljević - zarkob@021.rs
Preuzimanje delova teksta ili teksta u celini je dozvoljeno bez ikakve naknade, ali uz obavezno navođenje izvora i uz postavljanje linka ka izvornom tekstu na www.021.rs. Preuzimanje fotografija je dozvoljeno samo uz saglasnost autora.
