Izvor: Politika, 04.Maj.2009, 23:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Rimski šlem iz Jarka

Arheološki i muzeološki događaj sezone u Muzeju Vojvodine

Novi Sad – Sledeće nedelje, 12. maja, u Muzeju Vojvodine otvara se izložba koja će, svakako, biti arheološki i muzeološki događaj sezone: na postavci pod nazivom „Kasnoantički šlem iz Jarka” muzejski radnici predstavljaju tri najvrednija eksponata iz svojih kolekcija. Posebna pažnja posvećena je premijernoj prezentaciji šlema do kojeg je Muzej došao putem otkupa 2006. godine, ali >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << će za posetioce pravi doživljaj biti čuveni „rimski šlem 1” iz poznatog nalazišta Berkasovo, najlepšeg i najraskošnijeg primerka među svim sličnim primercima kasnorimskih šlemova.

Izuzetnog sjaja, ukrašen umecima od staklene paste koji imitiraju dragi kamen smaragd i poludrago kamenje oniks i kalcedon, on već pola veka oduševljava i naučnu i širu javnost. Dovoljno je reći da su dva čuvena rimska šlema iz Berkasova, prvi, izuzetne lepote, i drugi, manje raskošan, do sada gostovala na brojnim domaćim i evropskim izložbama posvećenim poznom Rimskom carstvu, gde ih je – u nemačkom gradu Triru i u italijanskom gradu Udine u poslednje dve godine videlo više od 800.000 posetilaca!

Za posetioce izložbe u Muzeju Vojvodine posebnu važnost imaće, ipak, novopronađeni rimski šlem iz Jarka. Priča o njegovom otkriću, kao i povratku u prvobitno stanje zaintrigirala je naučnu i širu javnost.

– Poljoprivrednik iz sela Hrtkovci otkrio je mali keramički krčag, zakopan u zemlju zajedno sa delovima rimskog pozlaćenog šlema. Pre nego što se obratio stručnjacima Muzeja Vojvodine, izvadio je komade srebrnog pozlaćenog lima iz krčaga i, ne shvatajući čemu su pripadali, ispravio ih i zalepio na karton. Tadašnji kustos muzeja dr Velika Dautova Ruševljan, dobro poznavajući berkasovske pozlaćene šlemove, zaključila je da su ti komadi, u stvari, delovi oplate pozlaćenog šlema iz četvrtog veka. Celokupni nalaz, protumačen kao ostava iz rimskog doba, otkupljen je, a onda se pristupilo procesima konzervacije i rekonstrukcije koji su trajali više od godinu dana – kaže u izjavi za „Politiku” Tijana Stanković-Pešterac, kustos Antičke zbirke Muzeja Vojvodine i autor izložbe.

Konzervatori Narodnog muzeja u Beogradu su, prema njenim rečima, odvojili zalepljene delove od kartona i konzervirali ih, a zatim pristupili rekonstrukciji šlema. Sam proces nadgledao je docent sa Filozofskog fakulteta u Beogradu dr Miroslav Vujović a kao primer za rekonstrukciju poslužio je manje ukrašeni šlem iz Berkasova, poznat kao „šlem broj 2”. Delovi pozlaćenog srebrnog lima su, postupkom ispravljanja na kožnoj podlozi uz pomoć zubarskih alatki od poludragog kamena ahata, vraćeni u prvobitnu formu! Oplata šlema iz Jarka je zapravo bila sačuvana u velikoj meri, što je rekonstrukciju učinilo izvodljivom.

Rekonstrukcija događaja iz prošlosti ovog šlema nije bila ništa manje zanimljiva: istraživači i konzervatori su zaključili da je neko, verovatno u davna vremena, iz ostave u zemlji gde je šlem bio zakopan, izvukao krčag i sa šlema skinuo pozlaćenu oplatu, odvajajući zakovice i nitne, a potom nastale komade stavio ponovo u krčag i pohranio u zemlju. Tako zakopano blago je, posle više od jednog i po milenijuma, pronašao poljoprivrednik iz Hrtkovaca!

Naučnici su nastanak šlema datovali u četvrti vek naše ere. Takve šlemove su nosili oficiri rimske konjice, a u prilog tezi da su ih mogli nositi i sami carevi govori skupocenost njihove izrade i predstave na novcu vladara. Rimska provincija Druga Panonija u kojoj se nalazilo i današnje selo Jarak tada je bila poprište brojnih sukoba između samih Rimljana u borbi za vlast, ali i Rimljana sa spoljnim neprijateljima...

Za posetioce izložbe koja traje do 22. maja, svakako, zanimljiva je činjenica da nijedan drugi muzej u svetu ne poseduje tri primerka šlemova tipa „Berkasovo”, što Muzej Vojvodine čini osobenim.

D. Radović

[objavljeno: 05/05/2009]

Nastavak na Politika...