Izvor: Radio 021, 04.Maj.2020, 12:00

Josip Broz Tito: Pet stvari koje treba da znate

Pre 40 godina je umro doživotni predsednik SFRJ o kojem su se ispredale bajke i legende, a ovo su najzanimljivije stvari koje treba da znate o njemu.

Doživotni predsednik i maršal Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, čovek o kome su se ispredale i bajke i legende, čija je smrt pre 40 godina naterala celu naciju da brizne u plač: Josip Broz Tito - živopisna ličnost o kojoj samo retki nemaju mišljenje.

Legendarni komandant čiji su partizani vodili >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio 021 << nebrojene bitke sa moćnijim protivnikom i uspeli da, uz pomoć saveznika pobede nacističke snage tokom Drugog svetskog rata, pamti se i po drugačijoj politici od ostalih komunističkih vođa - ravnoteži između Istoka i Zapada.

Za jedne je najveći sin jugoslovenskih naroda i narodnosti, svetski priznat političar i glavni šraf u nekadašnjoj osovini - bratstvo i jedinstvo - za druge, strani špijun koji je radio na podrivanju nacionalnih interesa i identiteta jedne od suprotstavljenih strana.

Tito je i danas na granici između mita i realnosti, između stvarnosti i teorije zavere.

Šta smo naučili od epidemije variole vere Tito i njegova grobnica: Stalni okršaji sa Kućom cveća Podeljena sećanja na Tita i Jugoslaviju Josip Broz u Prvom, drug Tito u Drugom svetskom ratuBBCJosip Broz Tito

O učešću u Prvom svetskom ratu kažu da nije voleo da govori, a jedan od razloga je što je prve mesece rata proveo na frontu u Srbiji kao pripadnik 25. puka, takozvane 42. Vražje divizije.

Početkom 1915. godine je poslat na front u Rusiju gde biva ranjen, a onda i smešten u bolnicu gde provodi više od godinu dana.

Posle povratka u novoformiranu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca 1920. godine priključuje se Komunističkoj partiji Jugoslavije (KPJ).

Pre rata je majstorski zanat pekao u bravarskim radionicama, a radio je i u nekoliko fabrika. I posle rata je nastavio radnički život, a pojedini izvori govore da je neko vreme proveo u Smederevskoj Palanci, kao radnik u fabrici vagona Jasenica, preteči Goše.

Na radnim mestima je širio reč o komunizmu, a vremenom je energiju usmerio na politički rad, pa je 1937. godine postavljen za generalnog sekretara Centralnog komiteta KPJ.

Tih godina je često boravio u Moskvi.

Prema jednoj od teorija zavere pravi Tito je nestao u Rusiji, a u Jugoslaviju je poslat ruski špijun.

U mnogim knjigama koje se bave mitovima o Titu, pripisuju mu se špijunske aktivnosti, posebno u međuratnom periodu. Navodi se da je bio nemački, britanski, pa čak i austrougarski obaveštajac, slično kao i sa nacionalnošću.

Inače, Tito je u nekim teorijama zavere nekoliko puta umirao - jednom tokom Prvog, pa onda i tokom Drugog svetskog rata.

Iz Drugog svetskog rata Tito izlazi kao vođa pokreta otpora, maršal i pobednik.

Odmah po formiranju Narodnooslobodilački i partizanskih odreda Jugoslavije (NOPOJ) - 27. juna 1941. godine, Tito postaje njihov glavni komandant.

Tokom rata je rukovodio akcijama partizana, sastajao se sa vođom četnika, odnosno Jugoslovenske vojske u otadžbini - Dražom Mihailovićem 1941. godine u pokušaju da ujedine snage, a uspešno je i izbegao klopku za likvidaciju nemačkih nacista - desant na Drvar.

Vladimir Dedijer, jedan od Brozovih biografa, zabeležio je da je Tito bio ranjen juna 1943. godine, usled nemačkog bombardovanja. Od sigurne smrti ga je spasao nemački ovčar Luks, nerazdvojni Titov ratni drug.

Na drugom zasedanju AVNOJ-a u bosanskom gradu Jajcu 29. novembra 1943. godine postavljeni su temelji druge, socijalističke Jugoslavije, a Tito je proglašen za maršala - najviše vojno zvanje u jugoslovenskoj vojsci.

Titova atomska bomba: politička želja protiv nauke Poslednji Jugosloven u Smederevu Narodnost

Tito je bio Jugosloven, Hrvat ili neko treći?

Kolale su razne priče o njegovom poreklu - neki su govorili da je Jevrej, pojedini da je Mađar, a bilo je i verzija u kojima je predstavljen kao Nemac.

Sumnju je dodatno pospešio dokument američke Nacionalne agencije za sigurnost, u kome piše da je najverovatnije bio Rus ili Poljak, zbog naglaska kojim je govorio srpskohrvatski jezik.

U nepotpisanom dokumentu koji je objavila ova obaveštajna služba piše da su do takvog zaključka došli na osnovu fonetske analize Titovog govora iz 1977. godine, gde njegov akcenat više odgovara ruskom ili poljskom jeziku, a ne srpskohrvatskom.

Ipak, takav govor se zvanično pripisuje njegovom poreklu, jer mu je majka bila Slovenka, otac Hrvat, kao i mestu rođenja - Kumrovcu, u hrvatskom Zagorju, gde se govori kajkavskim narečjem.

Tito kao predsednik

Tito je 1948. godine rekao „istorijsko ne" Josifu Visarionoviču Staljinu, vođi Sovjetskog saveza - potez koji je šokirao i Istok i Zapad.

Nepristajanje da SSSR bude vrhovni komunistički autoritet, protivljenje diktatu i kontroli Moskve, težnja ka državnom suverenitetu i privredna nezavisnost bili su samo neki od razloga razilaženja Tita i Staljina.

Tako je utaban put političkoj neutralnosti Jugoslavije, koja je 1. septembra 1961. godine ozvaničena osnivanjem Pokreta nesvrstanih u Beogradu - međunarodne organizacije zemalja koje nisu želele da se opredele za neku od suprotstavljenih strana u Hladnom ratu.

Bilo je komunista koji su posle raskola Tito-Staljin i dalje bili na strani Sovjetskog saveza, a dobar deo - čak i neki od Brozovih ratnih saboraca - završio je u zatvorskom logoru na Golom otoku u Hrvatskoj.

Prema nekim podacima, do 1956. godine je na Golom otoku bilo zatvoreno između 17.000 i 32.000 ljudi, dok je oko 6.000 njih umrlo ili ubijeno.

Zatvor je radio sve do kraja 1988. godine.

U jednom lusteru se krije sudbina cele Jugoslavije Vodič za Kirka Daglasa i Jugoslaviju - za rođene u 21. veku Kako je Jugoslavija slušala rokenrol Tito kao najbolji Drug

Nastavak na Radio 021...