Izvor: Politika, 18.Okt.2009, 23:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Zidaju kule na pirotskoj tvrđavi
Posle više od dve decenije nastavljeni su radovi na uređenju jednog od najočuvanijih srednjovekovnih zdanja u Srbiji
Pirot – Stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika iz Niša počeli su sanacione i konzervatorsko-restauratorske radove na kulama i bedemima Gornjeg grada Pirotske srednjovekovne tvrđave, koja je šezdesetih godina proglašena za spomenik od izuzetnog značaja. Radove, sa više od četiri miliona dinara, finansira Ministarstvo za kulturu Republike >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Srbije. Autor projekta je arhitekta Zavoda za zaštitu spomenika Niš Elena Vasić-Petrović.
Pirotska tvrđava, popularno Kale, jedna je od najočuvanijih tvrđava, od oko 200 koliko ih ima u Srbiji, ali više od dve decenije na njoj ništa nije rađeno.
– U planu je obnova istočne i jugozapadne kule, koje nisu do kraja arheološki istražene, i manja sanacija bedema gde su vidna urušavanja – rekla je Elena Vasić-Petrović za „Politiku”, dodavši da ove kule nisu obnavljane prilikom poslednjih restauracija u periodu između 1970. i 1986. godine. Radovi bi trebalo da budu završeni do kraja novembra.
Pirotsko kale ili Momčilov grad (po predanju podigao ga je vojvoda Momčilo) gradsko je utvrđenje kraj rečice Bistrice u Pirotu. Prema rečima Vasićeve, pretpostavlja se da je podignuto pre Kosovske bitke na temeljima zdanja iz rimskog i vizantijskog perioda, dok su istraživanjima otkriveni slojevi iz praistorije. Tokom prve polovine 15. veka nalazilo se na prostoru srpsko-osmanlijskih sukoba, tako da je povremeno bilo u posedu srpskih despota Stefana i Đurđa, a posle je priključeno Otomanskoj imperiji.
Utvrđenje je bilo u vojnoj upotrebi sve do prve polovine 20. veka. Danas je većim delom očuvano, a od 1970. do 1986. godine su na njemu vršena arheološka istraživanja, praćena restauratorsko-konzervatorskim radovima, koje su izvodili regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture iz Niša i muzej Ponišavlja iz Pirota. Momčilov grad se sastoji od tri celine, Gornjeg, Srednjeg i Donjeg grada.
Pirotsko srednjovekovno utvrđenje je relativno malih dimenzija i sastojalo se od centralne kule, a bilo je obezbeđeno predutvrđenjem. Kasnije, najverovatnije u 18. veku, dograđen je slabiji bedem sa puškarnicama na prostoru prema reci, kada je počelo korišćenje vatrenog oružja. Opštinska vlast je 2002. i 2003. godine uložila 10 miliona dinara u uređenje vodenog kanala koji okružuje grad, čime je je on donekle rešen. Ipak, neophodno je bilo uređenje i samog utvrđenja.
Vasićeva je još dodala da se dugo radilo na projektu uređenja tvrđave ali i etnokompleksa i parkovskih površina oko tvrđave.
– Nadam se da je ovo veliki povratak na pirotsku tvrđavu i mislim da imamo dobru polaznu tačku da u narednom periodu uredimo ovaj prostor na najbolji mogući način – rekla je Vasićeva.
M. Penčić
[objavljeno: 19/10/2009]
