Izvor: Glas javnosti, 25.Sep.2008, 09:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Putevima rimskih careva
Vreme klasičnih muzeja prolazi, ljudi danas žele da dožive prošlost u rekonstruisanim objektima u arheološkim parkovima, tvrde stručnjaci. Niš ima potencijala da upravo na taj način privuče veliki broj turista. Arheološko nalazište Medijana, rodno mesto cara Konstantina Velikog koji je priznao hrišćansku veru, ali i praistorijski lokaliteti Bubanj i Hum, potencijalni su istorijski parkovi koji bi mogli da ožive turizam u niškom kraju. Istina, tek uz velika ulaganja i republike i grada. >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << Praistorijski lokalitet Bubanj kod Niša je jedan od tri najznačajnija u Evropi za rasvetljavanje najstarije prošlosti i predstavlja zapravo „ključ praistorije“, tvrde stručnjaci.
- Po važnosti postoje još samo dva slična lokaliteta, jedan u Rumuniji i drugi u Makedoniji. Na prostoru Bubnja živelo je 17 kulturnih zajednica i kada iskopavanja budu završena, imaćemo svojevrsni vremeplov koji počinje od 6. milenijuma pre naše ere sa starčevačkom kulturnom grupom, i traje do kraja starog veka - kaže Milorad Stojić sa Arheološkog instituta u Beogradu koji zajedno sa stručnjacima niškog Narodnog muzeja radi na lokalitetu Bubanj.
Arheolozi su na tom praistorijskom lokalitetu ovog leta pronašli četiri grobnice, najverovatnije iz perioda srednjeg veka i mnoštvo predmeta od okresanog kamena, koštane alatke i oruđa, keramiku sa ornamentikom, koji će, posle analize, biti stavljeni u hronološki praistorijski kontekst, počev od kamenog do metalnog doba.
Prva istraživanja na bubanjskom lokalitetu obavljena su 1934. godine. Akademik Milutin Garašanin nastavio je iskopavanja 1954. godine kada je otkriveno naselje iz druge polovine trećeg milenijuma. Od praistorijskog lokaliteta danas je ostalo oko 100 kvadratnih metara ili svega oko četiri odsto ukupne površine.
Arheološko nalazište Medijana u Nišu najpoznatije je kao rodno mesto rimskog cara Konstantina Velikog (280-337. godine nove ere) ali su nedavno arheolozi pronašli i ostatke praistorije. Sa desne strane puta Niš-Niška banja arheolozi Zavoda za zaštitu spomenika otkrili su ostatke praistorije iz srednjeg neolita (5. milenijum p.n.e.) i ostatke iz perioda drugog milenijuma pre naše ere (13-14. vek.p.n.e.). Arheolozi tvrde da se radi o značajnom otkriću koje pruža nove podatke o periodu rane metalurgije gvožđa iz doba praistorije na prostoru centralnog Balkana. Nalazište Medijana u Nišu do sada je bilo poznato kao rodno mesto cara Konstantina, vladara koji je hrišćanstvo proglasio zvaničnom religijom Rimskog carstva.
Tokom Konstantinovih čestih boravaka na Balkanu Naisus (tadašnji Niš) je postao važan grad sa velikom carskom rezidencijom. Najpoznatije i najotmenije njegovo predgrađe bila je Medijana, na kojoj je Konstantin izgradio veliki ekonomski kompleks sa nizom luksuznih vila. Do danas je otkriveno oko osamdeset građevina antičke Medijane, koju najviše krase bogati i dobro očuvani mozaici.
Najnovija otkrića na Medijani sigurno će ostati barem u turističkoj senci antičke Medijane koja bi trebalo da se nađe na turi „Put rimskih careva“. Takva turistička ruta, kako je planirano, biće ponuđena na turističkoj mapi jer je 17 rimskih imperatora poreklom sa teritorije današnje Srbije. Iza njih su ostali Sirmijum (Sremska Mitrovica), Singidunum (Beograd), Viminacijum (Kostolac), Trajanova tabla i most (Đerdap), Dijana (Kladovo), Feliks Romulijana (Zaječar), Medijana (Niš) i Justinijana Prima (Lebane).
Muzejske postavke sa staklenim vitrinama i izloženim eksponatima, prema rečima stručnjaka, polako odlaze u istoriju. Parkovi na autentičnim lokacijama sigurno predstavljaju budućnost turizma, ali je njihova izgradnja daleko od mogućnosti lokalnih sredina.
„Moramo da cenimo i čuvamo, ali i da ulažemo u bogatstva koja imamo na svojim prostorima“, kaže niški gradonačelnik Miloš Simonović najavljujući veća ulaganja u istraživanje na lokalitetima u Nišu i okolini.
