Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 25.Maj.2009, 20:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Obnovljene Kula na Čegru i Ćele kule

BEOGRAD - Uoči centralne manifestacije kojom će Srbija 31. maja obeležiti dva veka od čuvenog boja na Čegru, obnovljene su Kula na Čegru i Ćele kula u Nišu.

Sveobuhvatne restauratorsko-konzervatorske radove na kulama, koje simbolizuju stradanje Srba za slobodu, izveli su stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Niša, saopšteno je na sajtu Sektora za boračko-invalidsku zaštitu Ministarstva rada i socijalne politike.

Sinđelić upalio barutanu >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine <<

Na brdu Čegar (potkovica, stopalo) kod sela Kamenica, nadomak Niša, odigrao se strašan boj 31. maja 1809. godine u kojem se junaštvom istakao resavski vojvoda Stevan Sinđelić.

Srpski ustanici pod Sinđelićevom komandom držali su istaknut položaj u šancu, ali je posle dugotrajnih ogorčenih borbi nadmoćna turska vojska uspela da ga zauzme.

I ne pomišljajući na predaju, Sinđelić je tada upalio barutanu i u šancu je izginulo svih 3.000 ustanika i 6.000 Turaka.

Boj na Čegru, kojeg istoričari nazivaju i "srpskim Termopilima", najveći je poraz srpskih ustanika pre 1913. godine, posle koga će Turci vladati srpskim zemljama još 69 godina.

Spomenik junacima sa Čegra podignut je 1878. godine, šest meseci po oslobođenju Niša, a nad njim je 1927. godine izveden današnji spomenik, nastao prema projektu arhitekte Julijana Đupona.

Spomenik je u obliku kule, sa simboličnim stremljenjem konstruktivno-dekorativnih elemenata ka vrhu.

U niši kule, iznad starog spomenika, od 1938. godine nalazi se Sinđelićevo poprsje u bronzi, rad vajara Slavka Miletića, a pored spomenika su postavljena dva topa iz Cerske bitke.

Uzidane 952 lobanje ustanika

Da bi zastrašio Srbe, turski paša je posle boja na Čegru naredio da se od lobanja palih srpskih junaka sagradi kula.

Ćele kula je zidana od juna do jeseni 1809. godine na nekadašnjem ulazu u Niš sa carigradske strane (danas naselje Trošarina) i u nju su uzidane 952 lobanje poginulih ustanika, poslagane u simetrične redove.

Uz znatna oštećenja, kula je ostala očuvana i danas je jedinstveno svedočanstvo o zulumu okupatora, tadašnje turske imperije.

Ćele kula je sačinjena od četiri potporna zida (širine oko 4,5 m i debljine 0,5 m) koja su se naslanjala jedan na drugi čineći šuplju, zakrovljenu formu prvobitne visine od pet metara.

Nad Ćele Kulom je 1892. godine podignuta kapela čiji je autor bio Dimitrije T. Leko i tako je spomenik dobio sakralni značaj.

Danas je u ovom spomeniku očuvano 58 lobanja, s tim što je jedna od njih izdvojena na posebnom pijedestalu kao lobanja samog vojvode -mučenika Sinđelića.

Poslednjih godina sve više stranaca obilazi ovaj spomenik čija surova priroda umnogome doprinosi rušenju savremenih predrasuda o Srbima i nosi poruku koja daleko prevazilazi lokalno značenje.

Najupečatljiviji zapis o Ćele kuli ostavio je u svom delu "Spisi o Srbima" znameniti francuski pesnik i putopisac iz doba romantizma Alfons de Lamartin, koju je posetio na svom proputovanju kroz Srbiju.

On je Ćele kulu opisao kao "varvarski spomenik" koji je postao grobnica plemenitih srpskih junaka "čije su odrubljene glave postale međa nezavisnosti njihove otadžbine.".

On je Srbima poručio: "Nek čuvaju ovaj spomenik! On će učiti njihovu decu koliko vredi nezavisnost jednog naroda, pokazujući koju cenu su za nju platili njihovi očevi".

Ćele Kula u Nišu je 1979. godine proglašena spomenikom kulture od izuzetnog značaja za Srbiju, dok je lokalitet Čegra 1983. proglašen za mesto od izuzetnog značaja za srpsku državu.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...