Izvor: Večernje novosti, 16.Nov.2013, 13:01   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vivijen Li: Ljubav važnija od života

FILMSKA javnost širom sveta podsetila se 5. novembra Vivijen Li, dvostruke oskarovke, glumice, lepotice koja je prezirala Holivud, publicitet i govorila da nije zvezda, a bila je jedan od idola 20. veka - sto godina od njenog rođenja obeležili su brojni filmofili, sineasti, najuticajniji svetski časopisi... Vivijen Li rođena je 1913. godine u Dardžilingu, u Britanskoj Indiji, kao Vivijen Meri Hartli. Njen otac bio je britanski oficir u indijskoj konjici, a njena majka bila je zaljubljenik u >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << umetnost. Vivijen je na pozorišnu scenu prvi put stala kada je imala tri godine, i to recitujući pesmicu u glumačkoj amaterskoj grupi koju je vodila njena majka. Želeći da dobije najbolje obrazovanje i da postane velika glumica, roditelji su je već 1920. godine poslali na školovanje u manastir u Engleskoj, a onda je uz pomoć oca upisala Kraljevsku akademiju dramskih umetnosti u Londonu. Studije je napustila zbog advokata Herberta Lija Holmana, s kojim se venčala 1932. i dobila ćerku Suzan Ferington. Na nagovor prijatelja ubrzo je debitovala u filmu "Stvari izgledaju bolje", posle kojeg je njen agent predstavio u javnosti sa novim imenom, Vivijen Li. Ipak, pažnju uticajnih kritičara tih godina nije joj doneo film, nego pozorište - posle uloge u predstavi "Maska", koja je premijerno izvedena decembra 1935. godine, "Dejli ekspres" najavio je rođenje nove glumačke zvezde. To nije bio samo početak jedne velike karijere, već i potpuni preokret u privatnom životu. Vivijen Li je ulogom u ovoj predstavi očarala i zvezdu londonskog pozorišta, mladog glumca Lorensa Olivijea, koji je oduševljavao publiku i kritiku. Ona je u njega bila zaljubljena još pre nego što su se sreli, i mada je i on već bio u braku, govorila je da će se udati za njega. Film "Vatra iznad Engleske", u kome su igrali ljubavnike, punio je bioskopske sale i prikazivao se "na kartu više". Najzaljubljeniji i najlepši par na britanskom ostrvu inkasirao je producentima filma nezapamćenu zaradu. Već tada, Vivijen je bila očarana romanom "Prohujalo sa vihorom" Margaret Mičel, i glavnom junakinjom jedne od najvećih ljubavnih i istorijskih drama svetske literature, Skarlet O’Harom, a kada je reditelj Viktor Fleming započeo pripreme za film, sama se prijavila i uspela da trijumfuje na kastingu. Jedan od osam Oskara, koliko je 1939. godine dobila priča o Skarlet O’Hari i Retu Batleru, pripao je i Vivijen Li za najbolju žensku ulogu. Replika "Sutra je novi dan, sutra ću misliti o tome", koju izgovara njena junakinja, ušla je u mitologiju holivudskog filma, ali i u intimne živote miliona žena širom sveta, koje u njoj i danas prepoznaju metaforu za uzbudljivu, intrigantnu i neobičnu ljubav. Privatna sreća - venčanje sa Lorensom Olivijeom 1941. godine, za Vivijen Li bila je daleko značajnija od slave i profesionalnog uspeha. Ceremonija je organizovana u Kaliforniji, a na venčanju su bili prisutni samo kumovi, Ketrin Hepbern i Garson Kanin. Vivijen Li je najviše smetao publicitet, govorila je da se nikada neće navići na Holivud, da nije zvezda, da je samo glumica, da mrzi te lažne holivudske živote i vrednosti... - Radije bih kratko proživela s Larijem (Lorens Olivije), nego što bih izabrala karijeru i dugovečnost. Moj život je besmislen bez te ljubavi, lakše bih prihvatila smrt, nego da živim bez nje - govorila je jedna od najlepših žena i najvećih dama koje su ikada stigle u Holivud. Vivijen Li je već tada bila bolesna, a znaci bipolarnog poremećaja koji joj je dijagnostikovan još na početku karijere, postajali su uočljiviji. Onda su došli filmovi "Dvadeset jedan dan" i "Ledi Hamilton", u kojima je igrala sa Olivijeom, što je za nju bilo malo. Na kastinzima koje su obilazili reditelji su je odbijali, a on je dobijao uloge. Da bi joj vratio veru u profesiju, Olivije je na Brodveju producirao "Romea i Juliju", Šekspirovu dramu u koju je uložio sav novac koji su zaradili, a neuspeh predstave doneo je i finansijsku katastrofu. Posle povratka u Englesku, Vivijen je od 1943. godine nastupala pred vojnim trupama u severnoj Africi, a depresija je još više pojačala njenu bolest. Filmovi "Cezar i Kleopatra" i "Ana Karenjina", koje je snimila 1945. i 1948. godine nisu joj doneli mnogo sreće. I mada se činilo da će ljubav sa Lorensom Olivijeom trajati večno (kada je 1947. godine proglašen vitezom, i ona je postala ledi Olivije, i tu titulu nosila je do kraja života), kolege i bliski prijatelji znali su za dramatične scene njihovih svađa - Olivije bi je ošamario kad nije htela da izađe na pozorišnu scenu, a ona mu je uzvraćala udarce i uvrede... Napredak bolesti bio je i kraj braka čuvenog para, koji je u jednom trenutku "vladao" filmskim svetom - 1958. godine Vivijen je započela vezu sa glumcem Džekom Merivalom, koji je znao za njeno zdravstveno stanje, a dve godine kasnije ona i Olivije su se i formalno razveli. Posle razvoda, on se venčao sa glumicom Džoan Plourajt, a ona je ostala sa Merivalom. Poslednji film snimila je 1965. godine, "Brod budala", u kome je igrala sa Simon Sinjore, Hoze Fererom i Lijem Marvinom. Umrla je 8. jula 1967. godine u Londonu, a njen pepeo nakon kremacije, po njenoj želji, rasut je po jezeru u blizini njene kuće u Istočnom Saseksu. TRAMVAJ ZVANI ŽELJA NAJVEĆI uspeh u karijeri Vivijen Li doživela je 1951. godine, sa kultnim filmom "Tramvaj zvani želja", po drami Tenesija Vilijamsa, koji je napisao i scenario, u režiji Elija Kazana. Lik Blanš Dubua, žene obolele od šizofrenije koju je igrala, i koji je ušao u sve filmske antologije, paradoksalno, doneo joj je najveću profesionalnu sreću, i najveću ličnu nesreću. Kada je započelo snimanje sa Marlonom Brandom, koji ju je obožavao kao veliku glumicu, a i ona njega, kako je sama izjavljivala, "otišla je u ludilo, od koga se nije oporavila". Oskar za glavnu žensku ulogu, nagrada BAFTA za najbolju britansku glumicu, Volpi pehar, nominacija za Zlatni globusa, svrstavanje u antologijska glumačka ostvarenja, nisu pomogli Vivijen Li u borbi sa bolešću.

Nastavak na Večernje novosti...