Izvor: Blic, 16.Jan.2011, 01:20 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Uzbudljivi vodvilj o propasti
Igramo komad čija se radnja odvija pred Prvi svetski rat, a sve je neverovatno slično okolnostima koje imamo i danas - kaže Predrag Ejdus, jedan od protagonista predstave „Iz junačkog života građanstva” Karla Šternhajma, u režiji Ive Milošević, čija je premijera 21. januara u Jugoslovenskom dramskom pozorištu, a o kojoj za „Blic” govore pomenuti glumac, rediteljka, Jelena Đokić, Anđelika Simić, Rada Đuričin, Marinko Madžgalj.
„Suptilnije... što >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << je suptilnije, to je opasnije”, bila je jedna od indicija rediteljke Ive Milošević toga dana na probi predstave „Iz junačkog života građanstva”, trilogije Karla Šternhajma (1878-1942), ranoekspresionističkog nemačkog pisca.
Komad od tri priče
Nižu se scene, pretapaju gorke i duhovite replike, glumci sa jasnim razlogom uglavnom igraju po dve uloge dočaravajući uspon jedne muške loze, odnosno njihov ogroman finansijski uspon, kao i njegovo nakazno naličje. U izjavi za „Blic” rediteljka Iva Milošević kaže: „Kroz komad satkan od tri priče, čija se radnja odvija pred Prvi svetski rat, sagledava se kako ta potreba za osvajanjem i približavanjem centru moći, koja neverovatno snažno funkcioniše, deformiše sve.
U komadu 'Gaće’, koji govori o bizarnom incidentu da su jednoj ženi spale gaće dok je car prolazio, mi vidimo kako je taj banalni događaj probudio u malograđaninu sposobnost i potrebu da tuđu nepriliku pretvori u svoju mogućnost da se obogati. U sledećoj priči, 'Snob’ mi vidimo jednog sina koji postaje bogati industrijalac, dobija ponudu da se oženi grofovskom ćerkom, što znači da uđe u aristokratski sloj, a zarad toga on odlučuje da pogazi i poslednju trunku ljudskosti. I u trećem delu, koji se zove '1913’, vidimo tog snoba kao grofa u poodmaklim godinama koji ima troje potpuno dekadentne dece, i njegov sukob sa ćerkom oko šefovskog mesta u fabrici oružja čiji su oni vlasnici."
Rediteljka vraća, odnosno ponavlja jednu od scena u kojoj su Marinko Madžgalj, Dragan Mićanović, Nikola Vujović i Jelena Đokić nijansirajući i naglašavajući upravo njenu duhovitost. Ostatak umetničke ekipe pomno prati kao i nekoliko prijatelja u gledalištu.
Svet bogataša
- Primarni su muški likovi, odnosno uloge, jer takva je dramaturgija, odnosno priča. Pozicija žene je, kao i u životu, u drugom planu, ali taj drugi plan ume da bude toliko intenzivan da zapravo kroji stvari. Žene, manipulativnim potezima, bitan su motor u toj priči koju prati predstava. Jedna od junakinja koju igram je proračunata žena koja i prema mušakarcu i prema životu ima jedan vrlo koristoljubiv odnos. A drugi lik koji tumačim jeste ćerka bogataša, dekadentna, beskrupulozna... Ona je zapravo rezultat, posledica tog načina življenja, metafora budućnosti - kaže nam u jednoj kratkoj pauzi Anđelika Simić.
Na „Blicovo" pitanje o njenom liku, Rada Đuričin kaže da igra ulogu Lujze u zrelim godinama.
- Nju kao mladu igra Jelena Đokić. S jedne strane, Lujza je povinovana društvenim normama, s druge, voli da mašta, sklona je izletima... Njena uporišna tačka je zapravo licemerje - kaže poznata glumica objašnjavajući da to kako Lujza sebe predstavlja u zrelom dobu ne odgovara onome što je bila i radila u mladosti.
- U prvom delu predstave vivisecira se malograđanština u najgorem smislu, a žena koju igram je tipičan predstavnik - veli Jelena Đokić i dodaje: - Između ostalog, kad joj se dogodi incident, pomisliće da je nešto što nije... Čitava predstava je zapravo priča o tome kuda vodi ta strašna bahatost. Mislim da je Iva vrlo dobro i hrabro odabrala da radi ovu predstavu.
Činovnik na vlasti
Sa predstavom „Iz junačkog života građanstva” Karl Šternhajm se po prvi puta igra na ovdašnjoj sceni, a Predrag Ejdus ističe da ovaj pisac precizno oslikava društvo u vreme pred Prvi svetski rat.
- S jedne strane imamo enormnu akumulaciju kapitala i izuzetno bogate ljude koji su beskrupulozni i ruše sve etičke principe ne bi li dostigli još veću moć i bogatstvo. Kao posledicu toga, sa druge strane imamo razne populističke ideje koje su kasnije dovele do fašizma. Pisac je neverovatno anticipirao strašne stvari za koje znamo da su se dogodile u istoriji, a što je najinteresantnije sve skupa je neverovatno slično okolnostima koje imamo i danas počev od neviđene pohlepe multinacionalnih kompanija.
U prvom delu predstave igram malog činovnika koji se polako probija i čiji sin manipulacijama i brakom kojim kupuje titulu, uspeva da napravi finansijski i društveni skok, dok bi on malo i da naplati svoje očinstvo. Kasnije igram tog sina kao ostarelog, obolelog multimilijardera sa troje dekadentne dece, koji je u strašnom sukobu sa rođenom ćerkom oko trona u ogromnoj porodičnoj kompaniji.
Pohlepa i manipulacija su prisutne do te mere da potpuno degenerišu sve likove. Vidimo to i van pozorišta danas na sve strane. Beskrupuloznost je postala ne samo legitiman nego i poželjan model ponašanja. Najviše stradaju široke mase, ali i one su, pristajući i prihvatajući, ogrezle u tom načinu razmišljanja i vrednovanja stvari - kaže Ejdus.
Umetnička ekipa
Premijera predstave „Iz junačkog života građanstva” Karla Šternhajma, u režiji Ive Milošević je 21. januara (20) u JDP-u. Uloge tumače: Dragan Mićanović, Jelena Đokić, Predrag Ejdus, Nada Šargin, Anđelika Simić, Rada Đuričin, Marko Baćović, Nikola Vujović, Marinko Madžgalj, Bojan Lazarov. Scenograf je Gorčin Stojanović, kostimograf Leo Kulaš, a kompozitor Vladimir Pejković.
