Izvor: Blic, 28.Jun.2008, 07:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Usud državnog umetnika
Omaž Boži Iliću koji je u Galeriji „Progres" priredila istoričarka umetnosti Tijana Stojiljković korak je ka ispravljanju jedne istorijske nepravde. Slikaru realisti (socijalističkom), ekspresionisti i donekle impresionisti, ili, kratko rečeno, figurativcu, Boži Iliću (preminuo je 1993) još nije označeno pravo mesto u srpskoj umetnosti. Nije napravljen ni kompletan spisak njegovih dela (mnoga nisu ni datirana), a zna se da ih je naslikao mnogo jer je počeo u ranoj mladosti i >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << radio do poslednjeg daha.
- Umetnička kolekcija slika Bože Ilića plod je višedecenijskog sakupljanja moje majke koja je bila njegov prijatelj, ali i pasionirani kolekcionar. Želja mi je bila da preko ove izložbe podsetim da je pre 15 godina iz života otišao jedan veliki slikar u čijem je delu bilo puno strasti, što se vidi iz brojnih ekspresionističkih ženskih aktova, pejzaža („Maslinjak", „Letnja bašta", „Žuti put"), prizora (iz Pariza, Venecije), mrtvih priroda i portreta, kao što su mornara, čoveka sa gitarom, Ciganke, pariskog klošara, starice s maramom, devojke na prozoru...). Reč je o kadrovima iz svakodnevnog života zabeleženih modernim rešenjem kompozicije uz pomoć intenzivnog kolorita, snažnog gesta što ostavlja utisak posvećenosti radu jedne dinamične ličnosti kakva je uistinu bio - objašnjava Tijana Stojiljković.
Rođen 1919. godine u Žitnom Potoku kod Prokuplja, Boža Ilić je slikarstvom počeo da se bavi u petnaestoj godini kao pomoćnik ikonopisca u rodnom selu, sa kojim je proveo pune četiri godine islikavajući crkve. Umetničku školu u Beogradu upisao je 1937. učio od Ljube Ivanovića i Bete Vukanović, a diplomirao kod Mila Milunovića. Godine 1949. dobio je Saveznu nagradu Vlade FNRJ za slikarstvo, a potom i Nagradu grada Beograda. Bio je prvi stipendista jugoslovenske vlade posle Drugog svetskog rata, u Parizu, a 1950. je predstavljao našu zemlju na Bijenalu u Veneciji slikom „Sondiranje terena na Novom Beogradu" (u Narodnoj muzeju). Njegovih slika ima danas ne samo u ovom već i u Muzeju savremene umetnosti (devet), u Skoplju, Nišu i brojnim privatnim kolekcijama. Godine 1994. otvorena je Spomen-zbirka Bože Ilića u Prokuplju, potom je zaživela slikarska kolonija u Žitnom Potoku, i ustanovljena godišnja nagrada za slikarstvo, koje nose njegovo ime. (Dobitnici su, između ostalih, Ljubica Cuca Sokić, Velizar Krstić, Milan Gvozdenović, Petar Đorđević, Grada Petrović, Slobodanka Rakić Šefer...) Najzad, na Trgu Hisar, 1999. otkrivena je njegova bista.
Međutim, vrtoglavi uspon koji mu se desio u mladosti, doneo mu publicitet kakav se u našoj sredini više ne sreće, i koji mu je obezbedio status državnog slikara broj jedan, već pedesetih godina prošlog veka počinje da jenjava. Tome je doprinelo njegovo zanimanje za socijalne teme okarakterisane kao socijalistički realizam. U novim političkim okolnostima, potisnut na marginu, ne shvatajući kojim putem je krenula zemlja, pa i likovna scena, Boža Ilić je pao u zaborav. Više od dvadeset godina primao je socijalnu pomoć i slikao mala platna iako je bio oprobani uspešni majstor velikih kompozicija, kao što su „Sondiranje terena..." ili „Omladina gradi prugu" (u Železničkom muzeju). Iako u samoizolaciji, povučen u Beogradu i rodnom selu, i dalje je slikao ono što voli, što misli da najbolje ume i što ga ispunjava, nalazeći predah od palete u još jednoj svojoj strasti - izradi violina koje nikad nije mogao da čuje ostavši potpuno bez sluha još u detinjstvu. Svojim životom, najzad, Boža Ilić je potvrdio asketsku etiku da uprkos svemu gura dalje, etiku koja čoveka obavezuje na doslednost svom stavu i kad mu se počini nepravda.
Opus Bože Ilića donekle su obradile Vera Grujić, Slavica Stevanović, Slobodan Ilić i Pavle Stanojević, povodom izložbi u novosadskoj Spomen-zbirci Rajka Mamuzića, 1985, Narodnom muzeju, 1994. i Muzeju savremene umetnosti, 1996. u Beogradu, ali nedovoljno da bi mu se danas znalo mesto u sredini o kojoj je govorio: „Moj svet, moj nepresušni kontakt sa životom su baš ljudi".
