Izvor: Politika, Fonet, 17.Jul.2009, 23:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Stvaralaštvo Srba u Trstu
Premijer Mirko Cvetković otvorio manifestaciju koja će mnoštvom događaja predstaviti kulturu i stvaralaštvo našeg naroda u ovom italijanskom gradu
Od našeg specijalnog izveštača
Trst, 17. jula – Prvi put pred oči javnosti preksinoć je na tršćanskoj izložbi „Ljudi svetog Spiridona. Srbi u Trstu 1751-1914” izložena ikona Bogorodice Odigitrije sa anđelima, iz druge polovine 15. veka, delo od ogromne materijalne i umetničke vrednosti. >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Prema rečima Bogoljuba Stojićevića, predsednika srpske pravoslavne crkvene opštine, jednog od organizatora događaja, ikona sa pozlatom i ukrasima u zlatu, samo je jedno od izloženih dela od ogromnog značaja za srpsku kulturnu baštinu.
Posetioci, koji će do 4. novembra obići postavku u tršćanskoj tvrđavi „Kastelo di san Đusto” imaće priliku da vide, prema Stojićevićevim rečima, neprocenjivi Patent carice Marije Terezije, kojim je grčko-ilirska zajednica pre dva i po veka dobila pravo na ispovedanje pravoslavne vere. Na postavci, kojom je počelo obeležavanje Dana Srba u Trstu, nalazi se i caričina odluka kojom je našem narodu u Italiji odobrila da obavljaju liturgiju na maternjem jeziku.
Ljubiteljima pisane reči prosto zastaje dah pred raritetnim delima iz biblioteke Srpske pravoslavne crkvene opštine koja je, prema rečima Svetlane Jančić, iz Narodne biblioteke u Beogradu, brojčano nešto siromašnija od one u Sent Andreji, ali mnogo veće istorijske i umetničke vrednosti.
– Takođe vrednost jevanđelja i pojedinih ikona teško je proceniti. Postavka je, kao nešto od velikog materijalnog značaja, osigurana na najvišem svetskom i nivou, a za nju garantuju grad Trst, Zavod za zaštitu spomenika kulture Italije i druge državne institucije. Samo otvaranje bilo je fascinantno, sa više od 1000 značajnih zvanica, među kojima su i Mirko Cvetković, premijer Republike Srbije, i Sanda Rašković-Ivić, naš ambasador u Rimu. Svojim govorima na otvaranju italijanski zvaničnici potvrdili su značaj postavke, ali i italijanske pravoslavne zajednice u Trstu i istakli podršku Srbiji za ulazak u Evropsku uniju – naglasio je Stojićević.
Naročito mu je drago što su naši ljudi u Trstu stekli utisak da je ova izložba jedna od najbolje organizovanih u italijanskom gradu, a kao potvrdu za to Stojićević je dobio i u vidu poziva italijanskih zvaničnika da postavku presele i u neki drugi grad, najverovatnije Rim.
Pri obilasku izložbe, koja kao da srasta u odgovarajući ambijent fascinantne tršćanske tvrđave, posetiocima pred očima blešti bogata dokumentacija kojom se naglašava važnost kulturne, ekonomske uloge koju je srpska zajednica, od naseljavanja u 18. veku, imala za razvoj italijanskog lučkog grada. Biografski podaci značajnih Srba, predivne palate kojima su ukrasili Trst, porodični jedrenjaci i čuvene srpske porodice kao što su Popović, Opuić, Škuljević, Kovačević, Kurtović, sačuvani su na portretima, fotografijama, projektima, knjigama i arhivskim dokumentima, sada izloženim italijanskoj javnosti. Većina predstavljenih eksponata pripada srpskoj pravoslavnoj crkvenoj opštini, jedinoj autonomnoj, zvanično priznatoj organizaciji našeg naroda u Italiji. Postavku krasi i dragoceni portret kraljice Natalije Obrenović, koji je u vlasništvu muzeja grada Trsta. Posebnu zahvalnost Stojićević je izrazio i prema Arhivu Srbije u Beogradu i direktoru Miroslavu Perišiću i arhivskom savetniku Jelici Reljić, koji su učestvovali u organizovanju izložbe i pomažu u sređivanju arhiva Srpske pravoslavne zajednice u Trstu.
Dani Srba u Trstu biće nastavljeni proslavom na centralnom trgu „Pjaca Unita”, gde će 25. jula nastupiti Nacionalni folklorni ansambl „Kolo”, a nastavljeni osmovečernjom avgustovskom proslavom kada će, zvucima koje će doneti iz Srbije, Trst zaseniti braća Teofilović, hor „Barili”, Biljana Krstić, Bora Dugić, Divna Ljubojević, Hor srpske pravoslavne crkvene opštine u Trstu, KUD „Vuk Karadžić”, iz Loznice, a sve će izvođenjem monodrame „začiniti” glumac Milan Gutović. Na završnoj akademiji u Velikoj sali Narodnog pozorišta „Verdi” u Trstu 31. oktobra nastupiće Simfonijski hor i orkestar RTS-a, a očekuje se i govor akademika Nikše Stipčevića, kao i da svečanost prisustvom uveliča Boris Tadić, predsednik Republike Srbije.
Dragana Jokić
[objavljeno: 18/07/2009]
