Izvor: Politika, 16.Jan.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Srednjovekovni sjaj Žiče
Leskovac – Akademik Gojko Subotić preksinoć je u galeriji leskovačkog Narodnog muzeja otvorio izložbu pod nazivom „Doba svetlosti – Srpska umetnost trinaestog veka”. Reč je o gostujućoj izložbi Narodnog muzeja iz Kraljeva posvećenoj 800-godišnjici Manastira Žiča.
Ovaj manastir je imao burnu istoriju. Često je stradao, budući da je izgrađen na raskrsnici puteva, i s pravom se može reći da je kroz istoriju delio sudbinu srpskog naroda. Sva osvajanja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << i nemiri ostavili su tragove na ovoj svetinji. Prva oštećenja manastira i fresaka nastala su već na početku trinaestog veka. U potonjoj istoriji Žiča je bivala rušena i zapuštena, pa da su i freske u velikoj meri bile oštećene.
– Izložbom predstavljamo sjaj prvobitne Žiče, onaj koji Teodosije opisuje u žitiju Svetog Save. Teodosije opisuje vreme kada je Žiča sazidana i radost njegovog ktitora Stefana Prvovenčanog. Kako piše Teodosije, Stefanova radost ne potiče od toga što je krunisan za kralja, njegovo ushićenje je izazvala lepota Žiče, jer takva crkva nikada ranije nije viđena. Svetozar Radojčić poredi Žiču sa nebeskom nevestom. Kao što se vizantijska princeza priprema za udaju, tako se i Žiča sprema da bude božja nevesta. Bila je ukrašena i velelepna, kaže Tatjana Mihailović, kustos Narodnog muzeja u Kraljevu, koja autorstvo izložbe potpisuje sa koleginicom Suzanom Novčić.
Deo te lepote koji je sačuvan predstavljen je na uvećanim printovima, počev od prvih istraživača Milunovića i Baltovića iz 19. veka, koji su nacrtali i naslikali delove žičke arhitekture i živopisa koji su u međuvremenu nestali. To su veoma dragocena dokumenta, jer je manastir bombardovan tokom rata i svi ti segmenti su nestali. Na uvećanim printovima može se videti deo onoga što je postojalo u 19. veku – kopije fresaka, kopija Miroslavljevog jevanđelja, kao i deo živopisa iz takozvanih jama. Dokumenta su izvađena iz jama u arheološkim iskopavanjima i prvi put se izlažu. Naime, krajem 13. veka Žiča je prvi put stradala i tada su freske iz vremena osnivanja sahranjene po jednom posebnom srednjovekovnom ritualu. U jame su stavljane i druge dragocenosti, a sa njima i slikarske posude na kojima su očuvani tragovi srednjovekovnih pigmenata, kao i razni predmeti, kao što je episkopski štap od slonovače, koji je takođe na ovoj izložbi.
Na izložbi je prikazan i kompletan razvoj živopisa iz trinaestog veka, posebno u manastirima Studenica, Gradac, Sopoćani, Pećka patrijaršija, Arilje, Mileševa, tako da može da se prati razvoj srpske umetnosti 13. veka koji vrhunce doseže u Sopoćanima.
Izložba će biti otvorena do 15. februara, a potom se seli u zgradu SANU u Beogradu.
[objavljeno: ]
