Izvor: Politika, 20.Mar.2011, 23:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Srbiji vraćene knjige Gece Kona
Narodnoj biblioteci Srbije pokonjeno 796 srpskih knjiga, koje su 1941. godine Nemci posle okupacije Jugoslavije odneli u Austriju i Nemačku
Od našeg specijalnog izveštačaP
Lajpcig – Važan događaj zbio se juče pre podne u univerzitetskoj biblioteci Albertina u Lajpcigu: 796 srpskih knjiga,koje su između dva rata objavio izdavač Geca Kon, koje su 1941. godine Nemci posle okupacije Jugoslavije odneli u Austriju i Nemačku, vraćene se u zemlju porekla, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Srbiju, kao poklon Narodnoj biblioteci. Ugovor o ovom poklonu potpisali su direktor lajpciške univerzitetske biblioteke Ulrih Johan Šnajder i Sreten Ugričić, direktor srpske nacionalne biblioteke, uzprisustvoIvaViskovića, ambasadoraSrbije u Nemačkoj.
Ambasador Visković pitao je zašto DDR nije te knjige vratila Jugoslaviji,koja je posle rata među prvima priznala tu zemljui imala zbog toga diplomatskih problema sa Zapadnom Nemačkom. Šnajder je odgovorio da su tek skoro otkrili kako su dospele u Lajpcig.
–Ove knjige su deo jednog većeg kontingenta naslova iz knjižare Gece Kona, koje su Nemci iz okupiranog Beograda prebacili najpre u Beč, a potom i u Nemačku, pošto su njihovi direktori biblioteka želeli da imaju ove knjige u svom fondu – ispričao je za „Politiku” direktor Šnajder. Knjige koje su stigle u Lajpcig, odmah su sklonjene u skladište, da bi pedesetih godina bile izvučene, urađena katalogizacija i one stavljene u opticaj. Pre tri godine, pronašli smo u našoj arhivi dokument o njihovom poreklu i odlučili da ih vratimo vlasnicima. Pokušavali smo, od tada, da pronađemo naslednike Gece Kona,i kada smo utvrdili da ne postoje, odlučili smo da knjige vratimo zemlji iz koje su donesene. U Berlinu, kao i u biblioteci u Minhenu,takođe se nalazi jedan deo knjiga koje su 1941. donesene iz Beograda, i one će takođe biti vraćene Srbiji.
Zahvaljujući se na ovom gestu, Sreten Ugričić istakao je da je on utoliko dragoceniji, jer osim što su to dela izuzetno važna za istoriju srpske kulture i humanističke misli, među njima ima i onih koja Narodna biblioteka Srbije ne poseduje, jer su uništene prilikom nemačkog bombardovanja Beograda i Narodne biblioteke 1941. godine.
Među poklonjenim naslovima Gece Kona, nalazi se i preko tri stotine zakonodavnih knjiga iz Kraljevine Jugoslavije, filozofski fragmenti Ksenije Atanasijević, nekoliko knjiga Slobodana Jovanovića, Branimira Ćosića, Milana Begovića, Đure Jakšića, dela Dušana Matića i Aleksadra Vuča, Karla Marksa ( „Kapital”) Masarika, Nušića, Branislava Petronijevića, Vinavera, Dragiše Vasića...
Domaćin je gostima pokazao zbirku retkih knjiga ove ustanove, među kojima je original najstarije „Biblije” na svetu, na grčkom, iz 4. veka, otkriven sredinom 19.veka u manastiru Svete Katarine na Sinaju.
U atmosferi podgrejanoj pokušajem Uduženja za narode kojima preti istrebljenje, odnosno njegovog predsednika Tilmana Cilha, da se tribina povodom nove knjige nemačkog izdavača „Ahrimana” o Srebrenici zabrani, što uprava Lajpciškog sajma knjiga nije prihvatila, pred više od dve stotine posetilaca koji nisu uspeli da uđu u salu sajamskog foruma, predstavljena je knjiga švajcarskog autora Aleksandera Dorina i Zorana Jovanovića „Srebrenica”, s podnaslovom „Šta se zaista dogodilo”. U jednoiposatnoj prezentaciji sa slajdovima na kojima su prikazivane fotografije i dokumenti štampani u knjizi,o postojanju brojnih masakriranih srpskih žrtava, autori su, kako je rečeno, hteli da ukažu na zaboravljene i prikrivane žrtve srpskog naroda tokom rata u Bosni od 1992-1995. godine U knjizi se barata sa brojkom od 8.372 srspke žrtve koje su, po navodima autora, tokom tri godine rata ubili pripadnici muslimanske vojske, u Bratuncu, Bijeljini, Foči i drugim mestima, a s ciljem da se „otkrije istina koju prikriva propaganda NATO-a”, odnosno Si En Ena, dok su autori zvaničan broj žrtava u Srebrenici pokušali da dovedu u sumnju i umanje. U toku diskusije,u kojoj su mnogi prisutni podržali autore, jedan razgnevljeni građanin Lajpciga nazvao je promociju skandaloznom, i izrazio stid što kao građanin Ljapciga,u vreme slobode i demokratije,mora da sluša da neko dovodi u pitanje ono što se dogodilo u Srebrenici.
O Srebrenici se, nešto ranije, govorilo i na tribini o 20. veku, u organizaciji sajma knjiga, gde su učestvovali Aleksandar Gatalica, Ivan Ivanji, Bora Ćosić, Laslo Vegel i Žarko Radaković. Jedan od tema bila je da li će istorija uspeti da utvtrdi šta se tačno desilo u 20. veku i da stavi tačnu na pokušaje osporavcanja holokausta u Aušvicu i Buhenvaldu, odnosno osporavanja žrtava Srebrenice, pri čemu je voditeljka Alida Bremer apostrofirala Handkea. Bora Ćosić je odgovorioda razume da pojedinac, pisac kao Handke,ima pravo na čudan pogled na rat, ali da je gore kad takve stvari govore čitave mase ljudi u Srbiji, ili kad jedan manji procenat ljudi u Nemačkoj osporava holokaust.
Vesna Roganović
objavljeno: 21.03.2011
