Izvor: Glas javnosti, 16.Sep.2008, 08:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Skladište uspomena
Kulturna ponuda srpske prestonice ovih dana postala je bogatija za još jedan događaj, a reč je o ekskluzivnoj izložbi „Plakati i programi Narodnog pozorišta 1920 - 1921“, otvorenoj u kući porodice Veljković u Birčanonovoj ulici.
Prema rečima muzejskog savetnika Muzeja pozorišne umetnosti u Beogradu Olge Marković, postavka najvećim delom obuhvata pozorišne plakate i programe koji potiču iz prvih sezona Srpskog kraljevskog narodnog pozorišta posle Prvog svetskog rata. >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti <<
- To je period kada matična zgrada Narodnog pozorišta kod Kneževog spomenika još nije bila obnovljena posle ratnih razaranja, ali je pozorište radilo punim kapacitetom pod vođstvom Milana Grola i Milana Predića sa najraznovrsnijim repertoarom domaćih i evropskih autora, kao i gostovanjima značajnih umetnika iz inostranstva - podseća Olga Marković.
Ona naglašava da su se u tom periodu predstave prvo izvodile u sali bioskopa „Kasina“ na Terazijama koja nije bila ni najmanje podesna za redovnu pozorišnu aktivnost.
- Zato se za igranje pozorišnih predstava odmah pristupilo osposobljavanju zgrade Manježa, nekadašnje škole za jahanje knezova Miloša i Mihaila (današnje Jugoslovensko dramsko pozorište). Sala Manježa je mogla da primi više od 400 gledalaca, a pozornica je bila prostranija i bolje opremljena tako da se moglo pristupiti ozbiljnijim repertoarskim projektima. Obnavljane su predstave koje su ranije bile na repertoaru, ali se pristupilo i izvođenju složenijih dela, pa i opera. Na plakatima i programima se pojavljuju najveća imena našeg tadašnjeg glumišta - Pera Dobrinović, Ilija Stanojević, Dobrica Milutinović, Dragutin Gošić, Aleksandar i Zora Zlatković, Raša Plaović, Žanka Stokić, reditelji Mihailo Misailović, Jurij Rakitin... Ovaj period je značajan po tome što su to godine uzleta srpske pozorišne scene na koje se i danas oslanja pozorišni život u nas - smatra Olga Marković.
- Mnogi plakati koji bi mogli da budu svedočanstvo o srpskoj kulturnoj istoriji nepovratno su izgubljeni. Arhiva najstarijeg institucionalnog pozorišta u Srbiji - Narodnog pozorišta u Beogradu gorela je u oba rata. Srećom, ono što se još uvek nalazi u Arhivu Srbije, Narodnoj biblioteci, Istorijskom muzeju, Vojnom muzeju, Muzeju primenjene umetnosti, ali i u privatnim kolekcijama poput kolekcije pozorišnih plakata porodice Veljković neprocenjive su i spasonosne karike u lancu kulturne istorije našeg naroda. To je i dokaz da je svest o kulturnom i istorijskom značaju pozorišnog dokumenta bila prisutna u srpskom građanskom društvu - dodaje Olga Marković.
Priznati pozorišni reditelj Bora Drašković smatra da je pozorišni plakat „osoben deo pozorišne predstave“.
- On je najpre mamac za obaveštenje, poziv na pustolovinu, a zatim ostatak, trag, često jedini trag te iste prohujale svetkovine. Za onog ko je video predstavu plakat je „skladište uspomena“, a za onog koji nije - vrata neodgonetnog izazova - ističe Bora Drašković.
Izložba će biti otvorena do 21. septembra, a posetioci će biti u prilici da pogledaju plakate iz predstava „Ženidba“, „Gospođa Iks“, „Faun“, „Seviljski berberin“, „Višnjev sad“, „Ujka Vanja“, „Ekvinocijo“, „Narodni neprijatelj“, „Travijata“, „Egmont“, „Kola mudrosti, dvoja ludosti“, „Kavalerija rustikana...
