Izvor: Politika, 03.Dec.2014, 23:06   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Skelet iz vojvođanske piramide

Dok su u Egiptu mrtve sahranjivali pod piramidama u Banatu su se pokojnici ostavljali pod monumentalnim humkama – jedna takva sačuvala skelet iz sredine 3. milenijuma p. n. e.

Novi stanovnik pančevačkog Narodnog muzeja, skelet star više od 4.500 godina pronađen u humci na lokalitetu Pančevo – Livade, trenutno je na obradi kako bi u reprezentativnom izdanju bio izložen, na Dan pančevačkog muzeja, 23. decembra.

Ovom značajnom otkriću prethodio je rad na terenu >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u okviru projekta „Arheološka topografija Banata”, kada su na površini registrovani ostaci opeke, građevinskog šuta i ljudskih kostiju, što je ukazivalo na prisustvo nekropole i crkve. Dalja istraživanja potvrdila su prisustvo srednjovekovne gotičke crkve iz više faza, od 12. do 15. veka i 79 grobova oko nje. No, ono što je usledilo iznenadilo je arheologe.

„U sloju ispod crkve pronašli smo grob iz potpuno drugog vremena – iz eneolita. Zapravo, crkva je sagrađena na eneolitskoj humci – tumulu iz bakarnog doba, što se pokazalo kao srećna okolnost, jer je tako postavljena sačuvala grob i eneolitski skelet od kasnijih srednjovekovnih sahranjivanja. Skelet je u zgrčenom, fetalnom položaju na boku sa rukama prekrštenim preko stomaka, što je karakteristika sahranjivanja u humkama. Osobenost je i posipanje pokojnika crvenim okerom – zemljanim pigmentom, što je znak ritualnog sahranjivanja, gde crvena boja simbolizuje krv i ponovno rađanje. Jedan takav grumen pronađen je i pored glave, kao i delovi karika, za koje pretpostavljamo da su pripadale pokojniku. Daljim analizama biće utvrđen pol i poreklo pokojnika, ali je jasno da čitav kompleks pripada jamnoj kulturi donetoj talasima indoevropskih seoba, a poreklo vodi iz današnje južne Rusije i Ukrajine”, kaže vođa projekta Jelena Đorđević, kustos–arheolog Narodnog muzeja Pančevo.

Stručnjaci su odlučili da se upuste u poduhvat, konsolidovanja, podizanja i prenosa in situ grobne celine i skeletnih ostataka „oker groba” u muzej. Ovaj redak i delikatan zahvat, prenosa ambijentalne arheološke celine, u obliku u kakvom je pronađena, obavili su konzervatori Muzeja Vojvodine i to je tek drugi primer pronalaženja očuvanog skeleta koji je prenet, a prvi primer jamne kulture, i primenjuje se samo kod izuzetnih arheoloških nalaza.

„Lokalitet Livade samo je potvrdio prisustvo humka kulture iz 3000–2000 godina p. n. e. kojih naročito na području Vojvodine ima oko šest stotina. Ljudi tog vremena sahranjuju jednog pokojnika u centralnom delu, dok se humka formira uokolo. Grob je ukopan u jamu na koju nabacuju ogromne količine zemlje i tako obeležavaju grob. Humke, na nekim mestima, dostižu i monumentalne razmere prečnika do 50 i visine 10 metara. Danas, one su gotovo nevidljive, a uzrok je intenzivna obrada zemlje i spiranje tla. Interesantno je da, u hronološkom smislu postoji paralela sa egipatskom kulturom – kada se u Egiptu mrtvi sahranjuju pod piramidama, na prostoru Banata se to radi pod humkama. Značaj ovog otkrića je upravo u tome što se veoma retko pronalazi skelet star 4.500 godina”, naglašava mr Vojislav Đorđević, kustos arheolog Muzeja, rukovodilac iskopavanja srednjovekovne crkve.

Skelet sa lokaliteta Pančevo – Livade biće izložen samo jedan dan, a za sledeću godinu priprema se arheološko-konzervatorska izložba o čitavom projektu, koji je finansiralo republičko Ministarstvo kulture, a ovaj vredan nalaz postaće i deo stalne postavke Muzeja u Pančevu.

Olga Janković

objavljeno: 03/12/2014

Nastavak na Politika...