Izvor: Blic, 15.Feb.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sirmijum ponos Rimskog carstva
Sirmijum ponos Rimskog carstva
Hipodrom, luk toplovoda, rimski zidovi i pod popločan mermerom iz Karare, glava boginje Dijane, žrtvenik, žitnica i, naravno, obilje novčića (jer tu je nekada postojala i kovnica novca), zatim trg srednjovekovnog grada (ispod parka), portal gotičke katedrale (posvećene Mariji Magdaleni)..., ostaci su arheološkog blaga današnje Sremske Mitrovice, nekadašnjeg Sirmijuma.
Arheološka istraživanja počela su daleke 1885. godine kada >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << su pronađeni ostaci grobljanske crkve. Ostaci carske palate sa mozaicima utvrđeni su 1957. prilikom kopanja temelja za stambene zgrade. Presedan u istoriji naše arheologije: tada je prvi put stopirana izgradnja jednog stambenog bloka. Na čelu istraživanja nekada je bio akademik Vladislav Popović, francuski đak, danas je dr Miroslav Jeremić, zajedno sa dr Ivanom Popović, oboje iz Arheološkog instituta u Beogradu.
Miroslav Jeremić je nedavno imao priliku da priču o carskom gradu Sirmijumu izloži na međunarodnom naučnom skupu u organizaciji Humboltove fondacije (osnovane 1972. godine koja je do sada u različite kulturološke projekte i humanitarne akcije uložila više od 30 miliona dolara). Pre neki dan, deo referata mogli su čuti i prisutni na njegovom predavanju u Biblioteci grada Beograda.
- Grad koji ima pravo na svoj život vazda je u sukobu sa arheologijom. Ipak, često priprema građevinskog zemljišta ide arheologiji naruku. Ostaci carske palate pronađeni su upravo kopanjem kanalizacionih cevi, a zahvaljujući tom otkriću, kasnije, i glava boginje Tihe, zaštitnice rimskog Sirmijuma.
Sloj po sloj, u dubinu, nailazi se na ostatke austrougarskih građevina, zatim srednjovekovnih, pa kasno antičkih i rimskih. Najzad, stiže se i do sloja domorodačkog naselja Kelta, ispod koga su podzemne vode nekadašnje Panonije. Zanimljivo je da keltske kućice, rekonstruisane, liče na brojne današnje kućice po Vojvodini, sa krovovima od pruća i zidovima od blata.
Dr Jeremić kaže da su 'najbolje očuvani ostaci Sirmijuma iz IV veka. 'Odatle, npr. četiri žrtvenika Jupiterovog hrama. Pošto je grad podignut na močvarnom zemljištu, Rimljani su razradili tehniku utemeljenja zgrada na šipovima. Našli smo njihove delove, ali i drugi materijal na osnovu kojeg smo mogli čak utvrditi jelovnik starih Sremaca. Na njihovoj trpezi preovladavalo je meso, goveđe i svinjsko, retko divljači, jer je bilo skupo. Sirmijum kao luka na Savi imao je i zanatsko-trgovačke radnjice i dva mosta. Na donjem je pogubljen prvi episkop Irinej u IV veku, dok je drugi, zapadno, srušio Licinije pošto je posle poraza od cara Konstantina pobegao iz grada sa trezorom.'
O značaju Sirmijuma za arhitekte, ne samo za istoričare i arheologe, svedoči još jedan zanimljiv podatak na koji dr Jeremić gleda gotovo vizionarski:
'Sirmijum kao i drugi stari rimski gradovi krije graditeljsko umeće vredno pažnje u jeku pokreta za tzv. ekološku gradnju. Mogao bi biti uzor za rešavanje stambenog pitanja u mnogim zemljama.'
Inače, Sirmijum su Rimljani preoteli od Ilira. Pod dinastijom Flavijevaca grad postaje rimska kolonija, a u II veku i prestonica Panonije. Izgradnjom cesta postaje važno prometno čvorište i jedan od najvećih gradova Rimskog carstva. Neki su se rimski carevi u njemu ili njegovoj blizini čak rodili: Trajan Decije, Klaudije II, Markus Aurelijan Probo, Maksimilijan Herkulije, Konstancij II i Gracijan. Car Konstantin odatle upravlja svojim delom carstva. Milena Marjanović
