Izvor: SEEcult.org, 11.Jun.2015, 02:59   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Retrospektiva Veljka Despotovića

Retrospektivna izložba Veljka Despotovića (1931-2013), jednog od najznačajnijih jugoslovenskih i srpskih filmskih scenografa, koji je sarađivao sa velikanima svetske i domaće filmske umetnosti, ali i autorima čiji su debitantski filmovi bili upotpunjeni njegovim dekorima, otvorena je 10. juna u Muzeju primenjene umetnosti (MPU) u Beogradu.

Izložba “Veljko Despotović – filmske scenografije” održava se, kao i 1979. godine, u okviru Salona savremene primenjene umetnosti >> Pročitaj celu vest na sajtu SEEcult.org << MPU u Beogradu.

Prikazane su sačuvane Despotovićeve skice, fotografije i tehnički crteži za scenografiju filmova na kojima je radio, kao i digitalni pregled fotografija sa snimanja filmova. Ipak, kao što je napisao Vlastimir Gavrik u katalogu za izložbu 1979, neophodno je da se odgleda ceo film za koji je Despotović radio scenografiju da bi se dao sud o značaju ovih scenografskih skica i crteža za uspeh scenografije svakog pojedinog filma.

Izložba se sastoji od 90 originalnih autorskih skica i crteža za scenografije, kao i oko 300 fotografija iz lične arhive umetnika, koje su prikazane na ekranima.

    Čovjek koga treba ubiti: legenda o caru Šćepanu Malom, 1977.

Prikazane scenografske skice uglavnom su nastale do 90-ih godina 20. veka, kada su produkcioni uslovi bili neizmerno bolji nego danas. Nažalost, neki od njegovih nacrta i projekata nisu upotrebljeni, a neki filmovi nisu ni realizovani, što je pogotovo slučaj sa projektima planiranim tokom 90-ih.

Despotović je tokom čitave karijere neumorno istraživao i arhivirao fotografije lokaliteta, razglednice, istorijske podatke i novinske isečke, narodne običaje, kao i razne rekvizite za filmove koje je planirao da radi.

     Seljačka buna 1573, 1974.

Potvrda kvaliteta njegovih scenografija su desetine priznanja i nagrada, među kojima su: Srebrna arena u Puli 1979. godine za filmove “Usijanje” i “Čovjek koga treba ubiti: legenda o caru Šćepanu Malom”, Zlatna arena u Puli 1984. za film “Davitelj protiv davitelja”, Zlatna mimoza u Herceg Novom 2002 (za T.T. sindrom), 2003. ( za Lavirint i Kordon) i 2004. godine (za Jesen stiže, dunjo moja), kao i srpska nagrada FIPRESCI za najbolju scenografiju 2009. (za Čarlston za Ognjenku i Turneju) i posthumno 2014. (za film Falsifikator).

Rođen je 1931. u Zagrebu, Despotović je preminuo 2013. u Beogradu, gde je završio osnovnu i srednju školu i doplomirao na Arhitektonskom fakultetu 1958.

Karijeru je započeo kao asistent scenografa. Od 1950. godine započeo je volontersku saradnju sa scenografom Miomirom Denićem, a od 1952. do 1962. radio je kao asistent u pozorištu, na filmu i televiziji. Od 1964. radio je samostalno kao scenograf na domaćim i stranim filmovima.

     Veliki transport, 1981.

Oblikovao je scenografiju za više od stotinu igranih filmova, tri pozorišne predstave, kao i za nekoliko stotina televizijskih drama, serija, kratkih filmova i zabavnih emisija na TV Beograd.

Prvi deo njegove karijere prikazan je na izložbi “Veljko Despotović – scenografije”, koja je održana u MPU 1979. godine. Pored izloženih radova, značajan je bio i tekst Vlastimira Gavrika u katalogu izložbe, kao jedan od najobuhvatnijih eseja na temu filmske scenografije na ovim prostorima, pa se u skraćenoj verziji ponovo nalazi i u katalogu aktuelne retrospektivne izložbe Despotovića.

Bio je član Udruženja likovnih umetnika primenjenih umetnosti i dizajnera Srbije (ULUPUDS), a dobitnik je i nagrade za životno delo ULUPUDS-a. Bio je član i Akademije filmske umetnosti i nauke Srbije (AFUN).

Učestvovao je na brojnim grupnim izložbama primenjene umetnosti u Srbiji, kao i na izložbi “Jugoslovenska filmska scenografija 1945–1975” na Festu 1975. godine.

Od 2014. godine na Fakultetu primenjenih umetnosti u Beogradu dodeljuje se nagrada “Veljko Despotović” za najbolji studentski rad u oblasti filmske scenografije.

Izložba u MPU, čiji je kustos i urednik kataloga Slobodan Jovanović, biće otvorena do 27. juna.

MPU je, povodom retrospektive, izrazio zahvalnost Gini Despotović, Veljkovoj životnoj saputnici, bez čijeg strpljenja i dobre volje izložba ne bi bila moguća, kao i Veljkovom saradniku Željku Antoviću, koji je učestvovao u koncipiranju i realizaciji izložbe.

(SEEcult.org)

Nastavak na SEEcult.org...

Blic: Vođenje kroz izložbu "Keramika u kulturi življenja Evrope od baroka do danas" u MPU