Izvor: Blic, 19.Dec.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
'Reminiscencije' Ljiljane Bursać
'Reminiscencije' Ljiljane Bursać
ULUS
Ne mali broj umetnika kod nas preferira da istražuje arhetipove, što vazda upućuje na neku dozu nesigurnosti pred budućim vremenom, pa čak i na traženje svoga ja negde drugde, u podsvesnim tragovima svoje kulture/tradicije. Fascinira, međutim, način na koji to Ljiljana Bursać čini povezujući organski svet, dakle nešto što traje i što u krajnjoj liniji sa određenjem ja nema nikakve veze, i svet ornamenta čije >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << poreklo prati od Bliskog istoka do srednovekovnih iluminiranih rukopisa.
Prvo je predstavljeno kroz motiv trave koji je sadržan u potezu kičice, odnosno kada se sa podloge/papira odvoji, u vrsti krhkog objekta koji lebdi u prostoru. Drugo, u predlošcima sa nizom slova/citata i ornamenata preuzetim iz Miroslavljevog jevanđelja ili aramejskog (Hristovog) pisma.
U oba slučaja, umetnica se služi najčešće znakom u boji zlatnog pigmenta, a retko crvenim i crnim slovima. Time znaku daje pečat veličanstvenog trajanja kroz vekove - neke vrste svetlosti koja nas kao ljudska bića određuje bez obzira je li reč o bližim ili daljim pisanim izvorima naše civilizacije.
Preciznošću crteža, ponavljanjem znakova, strpljivošću kojom zlatnim potezima ispisuje citate/molitve u želji da pronikne u svet arhetipova, rad Ljiljane Bursać podseća na marljivost srednjovekovnih iluminatora koji su s potpunom predanošću veri prepisivali i ukrašavali jevanđelja da bi širili pravovernu hrišćansku poruku 'ljubi bližnjeg svog'.
'Molitve' Ljiljane Bursać danas imaju smisla jer emituju posvećenost radu i iskonskim ljudskim načelima, zapravo ono što su ljudi skloni da iznevere, pa čak i da negiraju kao civilizacijsku tekovinu.
Mi
(Torsten Šulc, Trg Bokshagen, Geopoetika, 2006)
Junak (i pripovedač) romana je dečak Holger koga su roditelji, nezadovoljni svojim brakom, prepustili 'vaspitanju ulice'; bez pravih prijatelja i (pubertetski) postiđen (što je 'pandurski sin'), on se zabavlja tako što, kao detektiv, uhodi i prisluškuje starije, postajući pronicljiv, ali i tragikomičan analitičar (istočnonemačkog) društva koje se ne ogleda samo u karakterima Holgerovih 'osumnjičenih', već, najviše, u njemu samom. Prateći (surovu i zaljubljivu) baku Oti, u čijem životu ima najviše avantura, dečak nehotično razotkriva čitav vek nemačke (kulturne) istorije, od romantičarskog, preko nacističkog, do komunističkog oduševljenja (nacionalnim identitetom i mračnim junacima), čiji su plodovi, kao i bakina deca, suprotnost lepote i dostojanstva; njena (urnebesna) romansa sa osamdesetogodišnjim Karlom, parodiranjem gotskog sižea i atmosfere, postaje mučan komentar nemačkog duhovnog prostora kao groblja po kome se teturaju invalidi, pijanice i čudaci, žrtve vlastitih (literarnih i političkih) zabluda kojima pokušavaju da nakite, ulepšaju život. Holgerova nehotična izdaja uzora koje je sam stvorio, ideološka konverzija njegovog oca (koja mu ne spasava ugled) i satirično snižavanje simboličkog (crno-belog) značaja Berlinskog zida, najavljuju da 'novo doba', i pored 'obračuna sa sramnom prošlošću', u suštini ništa ne menja.
Torsten Šulc je srodan našim piscima iste generacija zbog tema i 'humora očajnika' kojem kao da se učio od Duška Kovačevića; on je pronašao pravu, umetničku meru u međusobnom rasvetljavanju društveno-političke sredine i (apolitičnog) junaka; ovo jeste roman o Nemačkoj, ali bi isto tako mogao da bude i o nama.
|
