Izvor: Danas, 23.Dec.2015, 12:31 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Putovanje dugo 20 vekova
Zbog radova na glavnoj zgradi, Narodni muzej u Beogradu sutra uveče u Galeriji fresaka izložiće originalne luksuzne rimske dvokolice, koje su 2013. tokom radova na Koridoru 10 otkrivene u blizini pirotskog sela Staničenje. Reč je o prvim dvokolicama iz perioda antike, koje su pronađene na tlu Srbije. Ispitivanjem je utvrđeno da potiču iz perioda između 60. i 140. godine nove ere. Izložbu, koju je pripremila grupa autora, otvoriće Aleksandra Fulgosi, pomoćnik ministra kulture za zaštitu >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << kulturnog nasleđa.
Prema rečima stručnjaka ove ustanove, kod Staničenja je pronađena "laka rimska dvokolica, tipa cisium, izrađena od drveta sa bogato ornamentisanom oplatom i ukrasima od gvožđa".
"U osnovu od gvožđa bili su utiskivani frizovi od mesinga prefinjene izrade. Zahvaljujući umeću konzervatora Narodnog muzeja u Beogradu sada se jasno mogu uočiti geometrijski i biljni motivi - venci bršljena, lišće vinove loze, šišarke kao i listovi smokve, iznova odišući nekadašnjom lepotom. To su prepoznatljivi simboli boga Dionisa - Bahusa, koji je i sam često bio prikazivan u dvokolici, što objašnjava zbog čega su simboli ovog božanstva često birani za motive ukrašavanja ovih prevoznih sredstava", objašnjavaju u Narodnom muzeju.
Dvokolica je pronađena zajedno sa dva konja nedaleko od tuluma - velike humke pod kojom je bio sahranjen pripadnik viših rimskih društvenih slojeva. To je razlog što stručnjaci dvokolicu iz Staničenja dovode u vezu sa kultom Dionosa, najmlađeg Zevsovog besmrtnog sina, čije se misterije, osim za rastinje - posebno smokve i vinovu lozu, dovode u vezu i sa smrću i obnovom, ali i "univerzalnim shvatanjem putovanja na drugi svet prepoznatljivim kod Grka, Etruraca, Kelta, Gala i Tračana, iz čega se razvio i običaj ritualnog sahranjivanja - pohranjivanja, kola sa pokojnikom".
Čuda u Staničenju
Selo Staničenje ima dva arheološka nalazišta: Mađilku, u kome su otkriveni predmeti iz praistorijskog i bronzanog doba, i Gradilište sa ostacima rimskog utvrđenja i naselja, koje su srušili Varvari i od čijeg kamena su kasnije sagrađene tamošnje srednjovekovne crkve i seosko groblje. Rimsko utvrđenje i most na Gradištu verovatno je jedno od antičkih naselja, koja su bila deo puta Via Millitaris - vojnog druma koji je povezivao Evropu i Malu Aziju. Staničenje se nalazi devet kilometara severozapadno od Pirota, na ušću Temštice u Nišavu, ispod planinskog venca Belave, na koji se nastavlja Suva Planina. To je jedino naselje na severnoj strani Belave, jedan kilometar udaljeno od međunarodnog puta i pruge, poznato po vinogradarstvu, Crvenoj Steni - masivnom odseku nastalom 1893. u jednom od najjačih zemljotresa u Evropi u poslednjih 150 godina, i čudu prirode - staničenjskoj ledenici, prirodnoj ledenoj ostavi u kojoj su se nekada čuvali mlečni proizvodi.
