Izvor: Politika, 25.Nov.2012, 12:03 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Putevi Fride Kalo i Dijega Rivere
Izložba prati umetničke i životne prilike Fride i Dijega ističući, između ostalog i značaj zajedničkog života koji su oni delili gotovo četvrt veka
Specijalno za Politiku
Toronto – U Umetničkoj galeriji Ontario otvorena je izložba posvećena stvaralaštvu Fride Kalo (1907–1954) i Dijega Rivere (1886–1957), a njen naslov „Strast, politika i slikarstvo” reflektuje zajednički život, politička, a pre svega, umetnička uverenja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ovog para.
Ovo je svakako i jedan od umetničkih događaja koji je obeležio ovu jesen u Torontu. Postavka je koncipirana hronološki, iz više segmenata, fokusirajući najbitnije stvaralačke momente u njihovim karijerama. U ovom obimnom internacionalnom projektu sarađivali su muzeji, galerije i kolekcionari iz Meksika, Amerike i Kanade.
Predstavljeno je oko 150 radova među kojima preko 80 slika i crteža, remek-dela, ali i manje poznati radovi. Pored slika, kao živi dokumentarni materijal, izložene su i umetničke fotografije poznatih autora, mahom su to Fridini portreti ili zajednički snimci ovog para.
Izložba prati umetničke, ali i životne prilike Fride i Dijega ističući između ostalog osetljivost partnerskih odnosa, njihovu promenljivu sreću i značaj zajedničkog života koji su oni delili gotovo četvrt veka.
Njihove različite umetničke ličnosti i dramatični personalni životi mogu se sagledati i u simbiozi sa političkim uverenjima iz tridesetih, četrdesetih i pedesetih godina 20. veka, a naklonost za ideje komunizma bila je zajednička. Jedna fotografija podseća na epizodu sa boravkom Trockog u njihovoj kući.
Kada se danas ponovo fokusira Fridino stvaralaštvo u znaku intimnog dnevnika jednog života i njena posthumna internacionalna slava, pitanje pigmalionske uloge zaštitnika i bojazan da se individualnost gubi u senci velikog slikara, na primeru ovog para sasvim su irelevantni.
Takođe, u njihovom slučaju problematizuje se i pitanje balansa podeljenih uloga i borbe polova kao i uzajamne razmene energije, ljubavi, ideja... Naime, kada su se sreli, Dijego je imao internacionalnu slavu kao veliki slikar monumentalnih zidnih slika – murala u kojima je veličao meksičku herojsku istoriju, tradicijsku kulturu predaka, Asteke i komunističku revoluciju.
Kalo je bila 20 godina mlađa, bez karijere, početnica koja je slikala uglavnom autoportrete, a u ovim malim formatima kondenzovali su se njeni unutrašnji doživljaji i zagledanost u sopstveno biće i različita psihička i fizička stanja femine.
Ključne reči Fride i Dijega, publikovane na posterima izložbe: „Slikam da bih preživela” na drugom kraju su od njegovog stava „Slikam za narod”.
Tako uvod u ovu postavku predstavlja zajednička fotografija Fride i Dijega iz 1931, iz vremena njihovog boravka u Americi kao i autoportreti, Fridin iz 1933, a Dijegov iz 1937. godine.
U hronološkom toku postavke značajan deo posvećen je Riverinim ranim radovima – mrtvim prirodama, pejzažima, portretima i autoportretima – slikanim pod vidnim uticajima sezanovske i kubističke estetike. Jer njegovo akademsko obrazovanje dopunjeno je boravkom u Španiji i Parizu (1907–1921) kada se družio sa Pikasom, Brakom i Modiljanijem.
U kratkim filmskim insertima dokumentovan je i Riverin rad na muralima kao i prizori iz zajedničkog života. Inače, Rivera je bio poznati „radoholik” i naslikao je preko 200 murala glorifikujući popularnu narodnu tradiciju, meksički nacionalni identitet, ali i sopstvena politička ubeđenja zbog kojih je imao i problema. Njegovi crteži olovkom, studije za murale su među biserima ove izložbe.
Potom su segmenti ove postavke posvećeni Fridinim ranim radovima, a izdvajaju se slike „Autoportret sa majmunom” i „Autobus” koji podseća na saobraćajnu nesreću koja je izmenila njen život.
Soba „Frida i Dijego” predstavlja njihova slikarska dela podsećajući na Riverinu izložbu održanu 1931. u MOM-i u Njujorku kao i murale koje je realizovao u Americi.
U segmentu posvećenom Fridinim poznatim autoportretima piše i „Ja slikam sebe zato što sam sama i sebe najbolje znam”.
Izložba „Strast, politika i slikarstvo” pokazuje sve razlike njihovih poetika, genezu Fridinog slikarskog sazrevanja, ali i promene koje je druga polovina 20. veka donela za delo Fride Kalo, kada je ona postala jedna od umetničkih ikona čija dela su u poznatim kolekcijama svetskih muzeja, između ostalih i u Luvru.
Takođe, u velikim knjižarama Toronta izdvojen je poseban pult sa novim monografijama, studijama ili dokumentarnom građom u kojima se iz različitih aspekata prati umetnost i život Fride i Dijega.
Ljiljana Ćinkul
objavljeno: 25/11/2012
