Izvor: Blic, 25.Apr.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Put duvana u Srbiji
Put duvana u Srbiji
Etnografski muzej
Iako je sedmica protekla u znaku beogradske nedelje dizajna, ova izložba, otvorena nezavisno, takođe ukazuje na put kojim se ređe ide.
'Put duvana u Srbiji' u Etnografskom muzeju predstavlja deo srpske istorije koji datira od 1885. godine, kada je Skupština Kraljevine Srbije usvojila Zakon o monopolu duvana. Kroz stare fotografije i predmete vidimo kako se duvan nizao, sekao, prodavao, kao i lule, cigarluke, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << čibuke, nargile, tabakere, avane, kresiva, mašice, kesice za kremenje, kutijice za burmut, pepeljare... I, zanimljivo, kako se naš jezik oblikovao u skladu sa otkrićem, usvajajući reči kao što su duvandžija, burmutdžija...
Bez pouzdanih podataka o počecima gajenja ove biljke, pretpostavlja se da njeno uzgajanje započinje u prvom veku u Tabasku (Meksiko) odakle, posle Kolumbovog otkrića Amerike, seme dospeva najpre u Lisabon. U naše krajeve stiže s Juga, s Turcima, a od njih i pomenuti turcizmi.
Reči koje su se pak mogle čuti u sedmici dizajna uglavnom su poreklom iz engleskog jezika, npr. market inženjering, koje grade marketing, a ovaj plasira nove proizvode za novi ambijent praćene pojmovima kao što je brend. To je ono što smo vazda uvozili, što se vidi na primeru izložbe 'Na putu duvana u Srbiji', usvajajući tuđe i utiskujući domaći pečat. Na širem, urbanom planu, cilj okupljanja zvezda dizajna je redizajniranje našeg ambijenta. Dosadašnja dizajnerska rešenja mogla bi uskoro ući u istoriju: jednog dana naše zastarele stolice, lampe, pepeljare... mogli bismo ugledati kao eksponate, poput onih koje godinama sakuplja individualni entuzijasta u Muzeju automobila, ili onih viđenih na postavci italijanskog dizajna od 50-ih nadalje (2005. u MSU).
Lavirint
(Mirjana Novaković, Johann’s 501, Narodna knjiga, 2005)
Za junake ovog romana, narkomanski trip je oblik pobune protiv (nezadovoljavajuće, frustrirajuće) stvarnosti. Određujući svet kao opasan, apsurdan prostor kojim gospodari neuhvatljivi serijski ubica i iz kog se, različitim oblicima (ideološke, marketinške) manipulacije, progoni sve što je (dobro i) ljudsko, oni ne tumače opijenost uma (muharama, zvucima, mirisima) kao bekstvo u samozaborav, već kao borbu za (grotesknu) slobodu (da rade šta im se prohte). Ali, u 'zemlji iza ogledala', u kojoj nema ni logike ni proporcija, oni su samo umišljeni nadljudi, grozni u uverenju da imaju moć da stvore (novi) svet ili vlast da ubiju, i jadni, jer su u opasnosti od svega što ih okružuje, a najviše od samih sebe. Zbunjujuće izmešanih (stvarnih i umišljenih) identiteta, oni se u lavirintima podsvesti suočavaju sa predrasudama i fantazijama koje ih degradiraju i guraju ih u beskonačne (sektaške) ratove, ka iskustvima neizrecivog užasa ili (antiljudske) ravnodušnosti; oni eshilovski veličaju (tuđu) patnju kao početak mudrosti, jer su sami pod anestezijom, 'ulepšavaju' govor (ofucanim) rimama, jer su nesposobni za komunikaciju (ljubav, razumevanje), i kao pokvarene mehaničke lutke, smeju se kada im je muka i viču kada im se plače. Ironično poklapanje kraja 'revolucije' sa završetkom 'tripa', otkriva tešku, nepromenljivu istinu da je svet onakav kakvi su i ljudi, i da nema (bolje) budućnosti bez poboljšanja (svakog) čoveka.
Mirjana Novaković teži uzbudljivom, zabavnom i provokativnom romanu; ali, i pored najpoželjnijeg detektivskog zapleta (slučaja serijskog ubice), lavirinata zamršenih kao u video-igrama, 'Johann’s 501' je previše obiman da bi efektno ispunio te ciljeve.
