Izvor: Politika, 29.Dec.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Povratak čudotvorca
Uz vraćanje moštiju kralja Milutina, rekonstruiše se ceo kompleks Banjske
U Republičkom zavodu za zaštitu spomenika kulture predstavljen je program obnove Banjske – manastira, naselja i banje. Najavljen je i dugo očekivan povratak dela moštiju kralja Milutina na osnovu skorašnje odluke Sinoda Bugarske pravoslavne crkve. Na jučerašnjem skupu prisutnima su se obratili episkop Raško-prizrenski i kosovsko– metohijski Artemije, Dragan Kojadinović ministar kulture, Dragiša >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Milović, predsednik SO Zvečan, iguman Simeon kao i predstavnik Ministarstva vera.
U kratkom govoru vladika Artemije je podsetio da je manastir Banjska više od 100 godina bio mesto prebivališta kralja Milutina, da bi se dolaskom Turaka njegove mošti selile u Zvečan, Nerodinje i potom u Sofiju. Vladika je dodao da je Stefan Drugi Uroš Milutin bio veliki čudotvorac i da će povratak njegovih moštiju biti praćen čudesima, pozitivnom energijom i pozitivnim uticajima, naročito na pitanje sudbine Kosova i Metohije.
Kralj Milutin je, inače, ktitor više od 40 crkava ne samo u našoj zelji već i u Jerusalimu, na Svetoj Gori, Sinaju, u Solunu...
Sadašnje stanje i projekat obnove Banjske, predstavila je Gordana Marković, direktorka Republičkog zavoda.
Manastir Svetog arhiđakona Stefana – Banjska (1312-1316) nalazi se pod obroncima planine Rogozne, nedaleko od grada Zvečana, pored istoimene rečice Banjske. Reč je o nepokretnom kulturnom dobru zaštićenom još 1947. godine, a u kategoriju spomenika od izuzetnog značaja upisan je 1990. Zavod za zaštitu prirode zaštitio je 1997. okolinu manastira uključujući oko 13 hektara površine. Tokom prezentacije spomenuti su i neki radovi koje je 2003. preuzeo Zavod za zaštitu spomenika uz primedbu da tu ima nekoliko propusta. Izgrađen je konak, ali neprilagođen monasima. Obnovljen je manastirski zid, ali na neodgovarajući način. Izgrađen je lapidarijum u kome, međutim, nema dovoljno mesta za zbirku kamenih spomenika...
Od 2004. do danas u vezi sa obnovom Banjske, održano je više domaćih i međunarodnih skupova, služba zaštite predložila je rešenje idealne rekonstrukcije, rešenje je uradio Republički zavod i arhitekta Branislav Jovin. Počele su pripreme za demontažu zida iz turskog perioda, radi se oko 1.000 kubnih metara zida. Radove izvodi Zavod za zaštitu spomenika iz Kraljeva. Planirana je i obnova banje u smislu organizacije socijalnog dela, dela za poklonike i rezidencijalnog dela. Trebalo bi srediti i centar naselja koji je prilično zapušten.
Govoreći o principima na kojima bi trebalo zasnovati obnovu manastira Banjska, iguman Simeon je naglasio da kada se obnavlja svetinja ne obnavljaju se samo zidovi već i život u njoj. U manastir Banjsku nedavno je useljeno mlado monaško bratstvo. Iguman Stefan je, takođe, istakao da je Banjska izgrađena na ruševinama crkve koju je podigao kralj Uroš Prvi, kao i da je veliki ktitor kralj Milutin često gradio crkve na temeljima ostataka prethodnih...
U manastir Banjsku biće vraćena i čuvena Bogorodica sa detetom koja se čuva u manastiru Sokolica.
M. Đorđević
[objavljeno: 29.12.2006.]
