Izvor: Politika, 18.Sep.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Političke sile nemaju meru
Novi Sad, Sremski Karlovci - Granice u filozofskom poimanju, u filozofiji umetnosti/estetici, u geopolitičkom i diplomatskom tumačenju, filozofija kao granično iskustvo, univerzalno shvatanje dobra i zla, granice i razgraničenja između čoveka i životinje, granice u političkoj filozofiji, granice kao antropološko načelo, samo je deo tema saopštenja i dijaloga srpskih filozofa na trodnevnom simpozijumu "Pojam granica", koji je u Karlovačkoj gimnaziji, u okviru 36. Brankovog kola, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << organizovalo Srpsko filozofsko društvo.
Saopštenja su podneli i učestvovali u diskusiji: Rade Kalik, Jovan Aranđelović, Zoran Arsović, Bojan Jovanović, Sreten Petrović, Radivoje Kerović, Aleksa Buha, Siniša Đokić, Sveta Stojanović, Simo Elaković, Slobodan Divjak, Predrag Krstić, Slobodan Kanjevac, Đorđe Vukadinović, Radomir Đorđević, Miroslav Ivanović, Ksenija Maricki Gađanski, Aleksandar Lukić, Dimitrije Vujadinović i drugi.
Već u prvom saopštenju, "Razgraničenje srednjeg puta od krajnosti", Jovan Aranđelović je, posle analize Aristotelovog "srednjeg puta", govorio i o političkim, pravnim i diplomatskim granicama u slučaju današnjih razgovora o Kosovu i Metohiji. "U savremenoj raspravi o KiM, koja uključuje samo politički i pravni prilaz, zapostavljen je filozofski, pre svega zato jer se kroz prva dva pokušavaju da sruše sva temeljna načela pravnog poretka na kojima čitav svet počiva... A filozofski prilaz bi najbolje pokazao da političke sile danas ne priznaju nikakve mere, niti u nuđenim rešenjima ima ikakve mere... I dok je Srbija danas spremna da pruži ono što ne bi učinila nijedna zemlja na svetu, ali to ne zadovoljava interese treće strane koja je za sada u senci, traži se da Srbi zadovolje ne samo zahteve Albanaca, već i onih koji su nas besomučno bombardovali", rekao je Aranđelović i istakao da "u svemu najmanje dobijaju Albanci, a najviše vojna Alijansa koja će dobiti državu gde će imati punu slobodu da radi šta hoće".
Dijalogu o ovoj temi su se kasnije, u saopštenjima i diskusiji, pored drugih, pridružili i Đorđe Vukadinović i Ksenija Maricki Gađanski, govoreći o globalizaciji kao objektivnom, ali i subjektivnom procesu, koji ima svoje spontane, ali i zlonamerne aspekte. Naglasivši da su "granice danas porozne, ali vrlo važne, dakle da nisu beznačajne danas, a neće biti ni sutra", Đorđe Vukadinović je rekao da nije mnogo oduševljen brzinom rastakanja granica. U Evropskoj uniji nijedna granica nije promenjena, iako se preko njih danas prelazi samo sa ličnom kartom... Ali, granice se dobro znaju, i upravo u tome je Hegelova "dijalektika granica", istakao je Vukadinović.
Postavljanjem pitanja o "granici" u filozofiji umetnosti, estetici, kao pokušaja teorijskog osmišljavanja bića "umetnosti" otvara se, čini se, najznačajnije teorijsko pitanje o pojmu "granice" u filozofiji uopšte, rekao je Sreten Petrović. Nigde kao u estetici na krajnji ishod, dakle, i granicu mišljenja, obuzetog odgovorom na pitanje smisla umetničkog dela, ne sustiču se saznajno i ontološki, subjektivno i objektivno, uticaji iz socio-psihološkog, receptivnog, subjektivnog, odnosno teorijsko-saznajnog i ontološkog, objektivnog domena, smatra Petrović.
- Suština čovekovog postojanja u svetu vezana je za obavezu poštovanja granica, ali i za potrebu njihovog prekoračenja, jer je društvo dinamična kategorija koja traži da se život obnovi uvek kada se menjaju okolnosti - rekao je Bojan Jovanović, govoreći o temi "Iskušenja hibrisa". - Zbog toga su tradicionalna društva, po definiciji hladna i nepromenjiva, imala utvrđene obrede, čime su omogućavala da se prekorače utvrđene granice. Bili su to mnogi praznični obredi, kada se suspenduju - privremeno - postojeća društvena pravila da bi se nekažnjivo mogla da prekoračuju. Sama privremenost obrednog prekoračenja ukazuje na utopijsku dimenziju tih obreda koji kroz ispravljanje postojećeg društvenog greha upućuju i na mogućnost nekih drugačijih odnosa. No, njihovo privremeno trajanje pokazuje da su oni u funkciji potvrđivanja postojećeg društvenog stanja, jer se potom društvo potvrđuje na svojim načelima na kojima i postoji. O tome govore mnogi karnevalski obredi i ponašanja, ali i svadbe koje daju mogućnost potpune inverzije sa stanovišta patrijarhalnog društva.
[objavljeno: ]
