Izvor: Politika, 27.Jun.2011, 23:02 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pogled na licemerje vodećih političara
Prateći programi Praškog kvadrijenala – predstave Jurija Ljubimova,Roberta Vilsona, Arpada Šilinga
Specijalno za „Politiku”
Prag–U brojnim pratećim programima upravo završenog Praškog kvadrijenala, publika je mogla da prati šoukejs čeških teatara, brojna gostovanja inostranih pozorišta, Festival plesa.
Jedan od zanimljivijih projekata koji su predstavljeni u Pragu je multimedijalno delo mađarskog reditelja Arpada Šilinga i >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << njegove kompanije „Kretakor”,„Krizna trilogija – Prvi deo: jp.co.de”,izvedeno u prostoru napuštene, ruinirane zgrade u kojoj su nekada nastajale novine „Rude pravo”, oficijalno glasiloKomunističke partije Čehoslovačke.Publika u Srbiji je, inače,upoznata sa Šilingovim radom preko Bitefa, Sterijinog pozorja, festivala Desire. „Krizna trilogija” počinje u hodniku pomenute zgrade, ispred nekakve konferencijske sale na šestom spratu, gde su izložene fotografije koje suptilno prikazuju različite oblike nasilja u porodici – disfunkcionalno odrastanje dece. U sali zatim pratimo polučasovni film o osamnaestogodišnjem Balažu koji beži od kuće da bi ostvario nezavisnu egzistenciju. Film je izuzetno kritičan prema današnjoj mađarskoj politici, direktno se bavi korupcijom i brutalno neosetljivim licemerjem vodećih političara, pri čemu je, u pogledu stila i forme, vrlo stilizovano ostvaren – podseća na estetiku Dejvida Linča zbog zastrašujuće mračne, klaustrofobične atmosfere.
Drugi deo predstave se uživo izvodi, u istoj sali, gde nastupa profesor sociologije Hadaš Mikloš iz Budimpešte. On nam drži teatralno, ironično obojeno, predavanje o sociološkim značenjima Šilingovog projekta, referirajući na studije Johana Hujzinge, Kliforda Gerca…Ovaj deo predstave je vrlo provokativan zbog svoje dvosmislenosti, istovremenog edukativnog, ali i kritičkog, problematizujućeg dejstva. Publika onda silazi sprat niže, gde prati treći segment ovog dela „Krizne trilogije”,koji čini film snimljen sa dvanaest mladih, internacionalnih dobrovoljaca (među njima ima i mladih iz Srbije). Oni su pristali da provedu dve nedelje u ovoj zgradi i da se o tome snimi film koji smo gledali. Nakon filma, publika je pozvana da istraži ambijent zgrade i da razgovara sa dobrovoljcima koji su tu prisutni.
Projekat „Krizna trilogija – Prvi deo: jp.co.de”vrlo je neobično i zanimljivo, hibridno umetničko delo koje sadrži elemente video arta, instalacija, performansa, klasičnog teatra, pri čemu je politički i estetski vrlo uzbudljivo. Putem radikalnog izmeštanja iz tradicionalnih pozorišnih okvira, izazvano je dubinsko promišljanje današnjeg značenja pozorišne umetnosti, kao i fenomena reality emisija, ali i njihovog odnosa. U društvu koje je suštinski teatralizovano, gde je Šekspirova poetska misao da je čitav svet pozornica postala opipljivo realna, samo pozorište treba da pronađe nova značenja i forme, što je jedna od implicitnih funkcija Šilingovog projekta.
Takođe u okviru pratećeg programa Praškog kvadrijenala, u praškom pozorištu „Nova scena”, prikazana je i predstava „Dobar čovek iz Sečuana”moskovskog pozorišta „Taganjka”, u režiji Jurija Ljubimova, ovogodišnjeg dobitnika Evropske pozorišne nagrade. Ubrzo nakon ovoggostovanja, stigla je vest da je Ljubimov odlučio da napusti pozorište „Taganjka” zbog nepremostivih sukoba sa glumcima. Ako smemo da donosimo zaključke na osnovu ove predstave – publika neće biti previše ojađena zbog raskida njihove saradnje. „Dobar čovek iz Sečuana” koji je prikazan u Pragu, nastao prema drami Bertolda Brehta koja se, između ostalog, bavi odnosima između dobra i zla i dvostrukim moralom, rekonstrukcija je legendarne predstave Ljubimova iz 1963. godine. Iako glumci igraju sa ogromnom energijom, predstavu bazično karakteriše jedna zastarela estetika koja nije uspela da održi pažnju gledalaca tokom njenog tročasovnog trajanja. Ne sumnjamo da je ova predstava šezdesetih godina bila značajna za svetsko pozorište, zbog njene tadašnje političke izazovnosti, kao i zbog tada važnog referiranja na istraživanja Mejerholjda i Vahtangova. Sa druge strane, ozbiljno sumnjamo u smisao njene današnje rekonstrukcije – pozorište isključivo postoji u sadašnjem vremenu i neophodno je da sa njime živo komunicira, a ne da na ovaj način obnavlja estetiku kojoj je mesto, ipak, u muzejima.
Na velikoj sceni Nacionalnog teatra u Pragu smo gledali operu „Kata Kabanova” Leoša Janačeka, nastalu prema „Oluji” Ostrovskog, u režiji Roberta Vilsona. Prepoznatljiva Vilsonova scenska poetika, zasnovana na izuzetnoj vizualnoj sugestivnosti, efektnom minimalizmu, finim igrama sa senkama, geometrijskoj preciznosti, simetriji, preovlađujućoj statičnosti igrača, odnosno krajnoj usporenosti njihovih pokreta, pokazala se kao vrlo adekvatna u predstavljanju tragične sudbine protagonistkinje. Melodramska pripovest o Kati Kabanovoj koja se buni protiv gubitka ljubavi u svom braku, u hipnotički simboličnoj Vilsonovoj imaginaciji postala je visoko estetizovan i umetnički vredan zapis o tragediji individualizma i posledicama odbijanja života u okvirima zarđalih društvenih normi.
Ana Tasić
objavljeno: 28.06.2011.
