Izvor: Politika, 12.Okt.2012, 12:20   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Poezija je vidoviti eros jezika

„Antologiju srpske poezije (1847–2000)”, Nenada Grujičića, objavilo je Brankovo kolo

U izdanju Brankovog kola, pojavila se obimna „Antologija srpske poezije (1847–2000)”, Nenada Grujičića, – od Branka Radičevića do Dejana Aleksića. U raspon od jednog i po veka, Grujičić je uneo 290 pesnika, uzimajući za kamen-temeljac Radičevićevu prvu knjigu objavljenu u Beču 1847. godine. Ta godina je, inače, poznata po velikom značaju za razvoj srpskog jezika, poezije >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << i književnosti.

Govoreći o ovoj antologiji, Mihajlo Pantić je istakao: „Antologija Nenada Grujičića je jedna od onih koje se u kritici smatraju integralnim. Ona obuhvata srpsko pesništvo od proseva moderne svesti u srpskoj pesničkoj imaginaciji do dana današnjeg i predočava širinu i bogatstvo svega onoga što je ta imaginacija kroz vekove uspela da nam dâ”.

– S obzirom na to da smo relativno mali jezik i narod, vodio sam računa da sve što je impregnirano istinskim talentom uđe u antologiju. Izbegao sam opasnu i lenju praksu sublimisanja i eliminisanja pesama i pesnika samo zato što tako izgledaju neke druge uticajne antologije. Sa praksom kopiranja antologija objavljenih pre pola stoleća, napokon treba prekinuti. Nužan je metod uvažavanja eksplozije pesničkih vrednosti, i ja sam to uradio, unoseći sveže poglede i nove kriterijume – kaže Nenad Grujičić.

U antologiji se, osim Branka Radičevića nalaze pesnici: Petar Petrović Njegoš, Petar Preradović, Jovan Sundečić, Đura Jakšić, Zmaj, Laza Kostić, Jovan Grčić Milenko, Vojislav Ilić, Aleksa Šantić, Mileta Jakšić, Jovan Dučić, Milan Rakić, Svetislav Stefanović, Sima Pandurović, Dis, Milutin Bojić, Veljko Petrović, Mirko Korolija, Stanislav Vinaver, Milutin Bojić, Miloš Crnjanski, Rade Drainac, Momčilo Nastasijević…

Poseban značaj Grujičić je dao drugoj polovini dvadesetog veka: Milan Dedinac, Risto Ratković, Desimir Blagojević, Oskar Davičo, Skender Kulenović, Dušan Kostić, Vasko Popa, Risto Tošović, Branko V. Radičević, Miodrag Pavlović, Miroslav Antić, Stevan Raičković, Božidar Timotijević, Ivan V. Lalić, Duško Trifunović, Jovan Hristić, Branko Miljković, Lazar Vučković, Borislav Radović, Branislav Petrović, Krstivoje Ilić, Matija Bećković, Dragan Kolundžija, Slobodan Rakitić, Ranko Risojević, Rajko Petrov Nogo, Pero Zubac, Đuro Damjanović, Stevan Tontić, Slavomir Gvozdenović, Milan Nenadić, Rajko Petrov Nogo, Vojislav Despotov, Duško Novaković, Milosav Tešić, Ivan Negrišorac, Vladimir Jagličić, Dragoslav Dedović…

– Poezija je vidoviti eros jezika. A jezik bez nadahnuća i nije poezija. Uzimao sam pesme koje izazivaju snažan emotivni doživljaj, pesme vidljive kreativne vitalnosti, pesme iz kojih izbija životna posvećenost talentu što peva, pesme koje teže krugovima savršenstva, pesme detalja sa univerzalnim silnicama što dotiču današnjeg čoveka (ali i onog u budućnosti), pesme koje beže iz memle zatvorenih navika svake vrste, pesme nastale na principu jezičke igre u svim pravcima, pesme koje predstavljaju duševno iznenađenje u jeziku – ističe Grujičić.

U antologiji je i četrdesetak pesnikinja: Milica Stojadinović Srpkinja, Draga Dimitrijević Dejanović, Danica Marković, Jela Spiridonović Savić, Anica Savić Rebac, Desanka Maksimović, Dara Sekulić, Mirjana Stefanović, Darinka Jevrić, Stevka Kozić Preradović, Tanja Kragujević, Ljubica Miletić, Draginja Urošević, Radmila Lazić, Zlata Kocić, Mirjana Božin, Dragana Kragulj, Jelena Lengold, Ana Ristović, Milena Marković, Jelena Radovanović, Tanja Stupar Trifunović, Jelena Aleksić…

– Neprihvatljivo je da se u antologijama koje obuhvataju period od stotinu i više godina nalaze samo jedna ili dve poetese, to je ponižavanje ženske pesničke populacije, i žene uopšte, ukidanje ravnopravnog delovanja talenata u istom jezika – naglašava Grujičić.

U antologiji je i nekoliko kantautora i pesnika rekonrola: Đorđe Balašević, Milan Mladenović, Branimir Štulić… U antologiji su i pesnicima koji su, iz raznih razloga, izostavljani u sličnim projektima srpske poezije: Gojko Janjušević, Pavle Popović, Vujica Rešin Tucić, Borislav Milić, Đuro Damjanović, Miodrag Stanisavljević, Boro Kapetanović, Jovo Marić, Predrag Bjelošević, Miodrag Tripković, Ilija Lakušić, Mišo Avdalović… Posebno iznenađenje su pesme Petra Milosavljevića, poznatog teoretičara književnosti, filologa i kritičara.

– Ukazala mi se idealna prilika da uvedem pesnike koji su nekorektno i bez objašnjenja izostavljani iz antologija ukupne srpske poezije. Podjednako sam tretirao ekavsko i ijekavko krilo srpskoga jezika. Unosio sam pesnike koji ne samo da pišu tekstove već pre svega one koji su propevali u maternjem jeziku. Ovi drugi su privilegovani u mojoj antologiji, jer prava poezija se upravo po spoju melodijske supstance i značenja reči razlikuje od proze. Zaobišao sam tvorevine koje nisu ostvarene u jedinstvu forme i sadržaja, zatim, namrgođeno mudroslovlje i farisejsku nadmenost beživotnog duha, odnosno autore u salijerijevskom hendikepu nepostojanja talenta – objašnjava Grujičić.

Pitamo Grujičića da li je, kada je završio antologiju, shvatio da je neke pesnike neopravdano izostavio.

– Naravno, bilo je nekoliko mlađih, vrsnih pesnika, čije pesme zaslužuju pažnju, ali ih nisam mogao uključiti, jer su im se prve knjige pojavile posle dvehiljadite godine. Takav je, na primer, talentovani Radomir D. Mitrić iz Banjaluke, kojem se odličan prvenac pojavio 2004. godine. Njihovo pesničko prisustvo u maternjem jeziku time nije ugroženo. Kad dođe vreme, kad nastupi neka nova distanca, oni će naći svoje mesto u ovoj ili sličnim antologijama, a neki će i sami, verujemo, sačiniti svoje cvetnike srpske poezije – kaže Nenad Grujičić.

Predstavljanje u Rimskoj dvorani

U Rimskoj dvorani Biblioteke grada Beograda, danas u podne, „Antologiju srpske poezije (1847–2000)”, Nenada Grujičića, predstaviće: Dragoljub Stojadinović, Slavica Garonja Radovanac, Marija Sloboda, Ružica Sokić, Verica Nikolić, Boško Petrov, Slobodan Rakitić, Krstivoje Ilić, Duško Novaković, Milena Marković i autor – Nenad Grujičić.

Zoran Radisavljević

objavljeno: 12.10.2012.

Nastavak na Politika...