Izvor: Politika, 08.Maj.2009, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pobednici i gubitnici
Izložba skulptura, bista, reljefa, figurina, posmrtnih maski poznatih ličnosti 19. i 20. veka u Istorijskom muzeju Srbije
Stvarnost, istorija i politička situacija mogu ponekad da utiču na značaj i suštinu muzejskih zbirki, o čemu svedoči i izložba skulptura poznatih umetnika, pod intrigantnim nazivom „O herojima i pobednicima, žrtvama i gubitnicima"”. Ona će biti otvorena u ponedeljak 11. maja u 13 časova u Istorijskom muzeju Srbije (Trg Nikole Pašića >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << 11). Publika će moći do kraja juna da vidi osamdesetak skulptura, bista, reljefa, figurina, posmrtnih maski izrađenih u gipsu, bronzi, terakoti, drvetu" iz zbirki Istorijskog muzeja Srbije, koji istovremeno ovih dana objavljuje i katalog zbirke skulptura, jedne od 24 postojeće zbirke u ovoj ustanovi. Među autorima izloženih skulptura su dela Antuna Augustinčića, Stevana Bodnarova, Rudolfa Valdeca, Angeline Gatalice, Ostoje Balkanskog, Olje Ivanjicki, Ota Loga, Ivana Kršinića, Ruže Meštrović Klajn, Petra Palavičinija, Tome Rosandića, Ljubinke Grasi, Petra Ubavkića i drugih umetnika.
Autorski tim ove postavke, koji čine Tijana Jovanović Češka, kustos, Marina Dokmanović, arhitekta, zadužena za dizajn, i Ana Stolić, koordinator i direktorka muzeja, skulpture je podelio u pet grupa: „Heroji i pobednici”, „Žrtve i gubitnici”, „Vladari”, „Stvaraoci”, „Od događaja do simbola”. Postavka će pokrenuti niz pitanja, između ostalih: Ko su heroji, pobednici, a ko žrtve i gubitnici naše istorije? Da li neki vladari, političari, stvaraoci i žrtve žive večno zato što su zadužili svoj narod i zemlju ili su, kao drugi, potonuli u zaborav zbog toga što je neko posle njih odlučivao o njihovom doprinosu u istoriji? Ko je zaslužio bistu, skulpturu, reljef i mesto u muzejskoj zbirci? Da li istoriju stvarno pišu (samo) pobednici i da li pobednik može da bude u isto vreme žrtva i gubitnik?
Zanimljivo je da se pojedine ličnosti nalaze istovremeno u grupama „Pobednici i heroji” i „Žrtve i gubitnici”, kao na primer Karađorđe, bista Josipa Broza Tita je u grupi pobednika, a biste Zorana Đinđića su istovremeno u grupama „Stvaraoci” i „Žrtve i gubitnici”. Među „Vladarima” je kraljica Natalija, ali je ona istovremeno i žrtva. Kako ističe autorska ekipa, u izložbu, koja obuhvata 19. i 20. vek, uvrštene su samo one biste poznatih ličnosti koje muzej ima u svojoj zbirci i zato nema na njoj mnogo drugih važnih istorijskih ličnosti. Ovde će publika moći da vidi posmrtne maske Miloša Obrenovića, Borisa Kidriča i Nikole Pašića, koju je radio čuveni vajar Đorđe Jovanović. Poenta grupisanja poznatih ličnosti nije u tome da izložba da odgovore, već da otvori mnoga pitanja.
Koncept postavke je u tome da se izložena dela prikažu u kontekstu vremena kad su nastajala, otkupljena ili poklonjena, a ujedno je to pokušaj da se odrede njihove istorijske, ideološke, političke, propagandne, kulturne funkcije i umetnički značaj.
Za razliku od drugih izložbi gde se čuje uglavnom reč kritičara, ovde će publika imati priliku da iznese svoje mišljenje o tome ko su heroji, pobednici, stvaraoci, žrtve i gubitnici srpske istorije, odnosno kojoj kategoriji pripadaju pojedine istorijske ličnosti, poput kneza Miloša Obrenovića, kraljice Natalije, Nikole Pašića, kralja Aleksandra Karađorđevića, Josipa Broza Tita, Nikole Tesle, Zorana Đinđića. To će moći da učine u elektronskoj formi na kompjuteru koji će biti u izložbenom prostoru, a po završetku izložbe biće napravljena lista značajnih ličnosti koju je formirala publika i tako pokazala šta u stvari misli.
Ova zbirka skulptura počela je da se formira od osnivanja Istorijskog muzeja Srbije 1963. godine. Od tada do danas promenilo se mnogo toga. Nekadašnje heroje i velikane smenili su drugi. Sve je to uticalo na sastav kolekcije, odnosno na vrstu skulptura, teme, zastupljenost istorijskih ličnosti u njoj i na predstave o istorijskim događajima.
B. Lijeskić
[objavljeno: 09/05/2009]
