Izvor: Politika, 21.Avg.2009, 17:55 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Petparačka reciklaža istorije
Režija: Kventin Tarantino, uloge Bred Pit, Kristofer Valc, Melani Loron, Dajan Kruger, Danijel Brul, Eli Rot... Trajanje 143 minuta, proizvodnja SAD, 2009.
Najlakše je biti pomirljiv i reći: ma dobro, ovo je samo još jedan Tarantinov „Miki Maus” film. Čovek dokazuje da nije ni odrastao ni sazreo, da mu je mašta bezgranična i da se još uvek najslađe smeje sopstvenim idiotskim šalama. Međutim, stvari su ovog puta daleko ozbiljnije.
Uz sve uvažavanje >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << armije poklonika Kventina Tarantina i autorovog lika i dela – a ima se tu šta uvažavati, jer je svojevremeno filmski originalno promenio pogled na okrutni svet nasilja i kriminala (u tom smislu smatram „Petparačke priče” i „Džeki Braun” njegovim najboljim filmovima) – njegov novi film lako se može staviti pod veliki znak pitanja.
„Neslavna kopilad”, odnosno „Prokletnici”, kako glasi distributerski naziv, tipično je Tarantinovo delo sa puno krvi, nasilja, akcije i crne komedije. Dobrim delom i špageti-vestern na temu Drugog svetskog rata, sa naslovom pozajmljenim od istoimenog italijanskog filma Enca Kasteljarija iz 1978. godine.
Film se, naravno, može okarakterisati i ovako: Tarantinova verzija Oldričovih „12 žigosanih”, stilski nadahnuta Leoneovim špageti-vesternima, radnje smeštene u okupiranoj Francuskoj (glumi se na francuskom, engleskom, nemačkom, čak i italijanskom jeziku).
I sve bi to bilo u redu da se Tarantinova pop-kultura, sa neviđenom snagom neukusa, ne sudara sa temom holokausta. Glavni junaci filma su članovi voda američkih Jevreja, predvođeni zapovednikom Aldom Reneom (u vrsnom tumačenju Breda Pita), koji od svojih vojnika traži da ubiju što više nacista i da svaki od njih iz osvetničkog pohoda vrati sa, minimum, 100 nacističkih skalpova (eksplicitne scene skalpiranja nemačkih vojnika).
Posle ženskih krvavih osvetnica u filmovima „Kil Bil 1 i 2”, Tarantino sada nudi osvetnički „Kil Adolf” u stilu ratnih šund-filmova iz pedesetih i šezdesetih godina prošlog veka u kojima su, beleži tako filmska istorija, nemački vojnici predstavljani uglavnom u stilu „samo mrtav Nemac je dobar Nemac”. Ali, u takvim filmovima neprijatelji su ginuli tokom borbi ili tajnih akcija, dok kod Tarantina vod znan kao „osvetnička kopilad” ubija pucajući nemačkim vojnicima u testise, davljenjem, batinanjem bejzbol palicom, skalpiranjem, urezivanjem „svastike” na čelo i slično.
Sve je naizgled u granicama takozvane političke korektnosti – „dobri Jevreji ubijaju zle naciste”, ali da li je baš tako? Ne, nije, i to treba reći! Tarantino glorifikuje ratni zločin! Doduše, onaj koji čine američki Jevreji, sa naglaskom na – američki. Uz to, petparački i izvan svake granice minimuma dobrog ukusa, reciklira istoriju i isuviše lagodno čeprka po kolektivnoj memoriji. Njegov nemar prema istoriji i ratnoj faktografiji je totalan i ne može se tako lako pravdati autorskim slobodama i željom za „revolucionarnim” izvrtanjem svih mogućih klišea ratnog filma (Tarantino u „Prokletnicima” upravo radi sve ono što je nepoželjno za ratni film).
Dobro, reći će neko, pa Tarantino se ni do sada nije držao ni istine ni istorije, niti je pravio filmove o životu i iz realnog života, već filmove o filmovima, inspirisane filmskim žanrovima. Tačno. Ali, nijedan prethodni Tarantinov film nije bio toliko pretenciozan kao ovaj. Tarantino sada paradira poznavanjem nemačkog ekspresionizma, nacističkog „Bergfilma”, francuskih i nemačkih klasika (Leni Rifenštal) i špageti-vesterna. Sve vrca od njegove filmske erudicije, filmofilske strasti i pozajmljenih citata, često sklopljenih zbrda-zdola u neujednačenom ritmu.
„Prokletnike” Tarantino vodi kroz dve paralelne priče (francuske Jevrejke Šošane i Aldovu) u pet poglavlja i epilog. Svako poglavlje ima drugačiji izgled, format, ton, osećaj, muzičku pratnju (uključujući i Dejvida Bouvija). Film počinje 1941. godine ubistvom jedne jevrejske porodice po nalogu SS oficira Hansa Landa (izuzetan negativac, nemačko-austrijski glumac Kristof Valc, ujedno i najupečatljiviji lik ovog filma), bekstvom jedino preživele Šošane (Melani Loron) koja pod drugim imenom postaje vlasnica jednog pariskog bioskopa, upoznaje nemačkog ratnog heroja Zolera (Danijel Brul) i uključuje se u organizovani pokret otpora pod vodstvom dvostruke agentkinje (Dajan Kruger) koja sarađuje i sa Aldom Reneom (Bred Pit)... U međuvremenu, gledalac vidi i iznerviranog Hitlera (Martin Vutke), opasnog Gebelsa (Silvester Grot) i drugu nacističku svitu, kojoj će „neslavna kopilad” pomutiti mnoge planove i bukvalno ubiti kao pse (spektakularna scena masakra u zapaljenom bioskopu)...
Film traje kao „gladna godina” i povremeno je dosadan. Čistu peticu zavređuje samo vesternovski uvod. Sve drugo je – ? i stvar zamora Tarantinovog „materijala”.
Dubravka Lakić
[objavljeno: 21/08/2009]
