Izvor: Politika, 14.Mar.2012, 23:11 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pao naredbodavac
Film: „Ustanička ulica”, režija: Miroslav Terzić, uloge: Gordan Kičić, Rade Šerbedžija, Uliks Fehmiu, Jelena Đokić, Milica Mihajlović..., trajanje: 98 minuta, proizvodnja: Srbija, 2012.
Liči na američke filmove i američke televizijske krimi-serije o sudskim istražiteljima, a srpski je proizvod. Produkcijski utegnut i doteran, kao da je u njega utrošeno bar milion dolara, što sigurno nije moglo biti.
U političkom krimi-trileru „Ustanička ulica”, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << s kojim zanatski vrlo dobro i precizno, žanrovski čvrsto opredeljeno ali trezveno, kao reditelj debituje Miroslav Terzić (pouzdan asistent režije u mnogim srpskim filmovima), najprivlačnija je sveukupna atmosfera koja direktno asocira na neke od filmova iz takozvanog američkog crnog talasa sedamdesetih godina prošlog veka.
Taj san mnogih mlađih srpskih reditelja Terzić je ovim filmom dosanjao. Pre svega zaslugom vizuelnih majstorija direktora fotografije Miladina Čolakovića koji je film snimao lično, najvećim delom kamerom iz ruke, bez korišćenja krana, u realnom vremenu i prostoru, postižući tako maksimalnu uverljivost i dinamiku scena praćenja, potera i uličnih vožnji automobilima, ali i sveukupnu atmosferu misterioznog političkog krimi-trilera, što čini fotografijom koja nije lepa u onom izvornom smislu, već funkcionalna – sumornih, čak i mračnih tonova.
Baš onakvih kakvi su potrebni mračnoj priči o poteri za ratnim zločincem, s kojom su njeni autori – scenaristi Đorđe Milosavljević i Nikola Pejaković i saradnik na scenariju – novinar Filip Švarm – naumili da rasvetle lavirint i mehanizme političkih veza s zločinom i zločincima, tajne službe koje nikada nisu prestale da spavaju, ali i delatnosti u sedištu zgrade Specijalnog suda u beogradskoj Ustaničkoj ulici.
Mlad, profesionalno još zelen, ali ambiciozan i u želji za dokazivanjem (šefu, ocu, ženi), drčan tužilac Dušan (Gordan Kičić), dobija od glavnog tužioca, pripadnika stare garde istražnih sudija (Rade Šerbedžija), zastareli predmet s nepotpunim dokazima, bez liste svedoka, ali s tragovima koji uz sve peripetije i velike tajne vode do samog dedinjskog vrha. Slučajan, ali sudbinski susret s jednim građevincem-izbeglicom, dovodi Dušana zapravo do ključnog svedoka u slučaju, jer čovek koga sreće nije niko drugi do sam učesnik u zločinu – prekodrinski Srbin Sredoje Govoruša koji se već dugo krije pod lažnim imenom Mićun Duvnjak (izvrstan Uliks Fehmiu), vodeći skroman život uz voljenu ženu s kojom čeka bebu...
Sve što se potom događa iz korena menja život dva glavna junaka sa suprotne strane ulice. Kako se klupko zločina odmotava, tako po problemima postaju sličniji. Ispostavlja se da su i jedan i drugi zapravo žrtve manipulacija i naredbi s najvećeg mogućeg vrha do koga se pre nikada nije moglo doći. Dakle, dovoljno napeto i dovoljno zanimljivo za žanr političkog krimi-trilera.
E sad, postoji nešto što se zove i širi kontekst priče i sadržaja filma s nazivom „Ustanička ulica”, o koji se scenaristi i dramaturzi sapliću u nameri da potvrde tezu o krivici jednog jedinog čoveka za nedavna ratna zbivanja i zločine, a ne krivici naroda. To se najviše prelama kroz lik Sredoja-Mićuna, koji je pripadnik jedinice (najverovatnije) Krajišnika, koja je ratovala od Hrvatske, preko Bosne do Kosova, vršeći i ratne zločine po nalogu jednog jedinog dedinjskog bosa, glave hobotnice s mnogo službinih pipaka (lik Grbavog u tumačenju Petra Božovića), da bi im se on na kraju zahvalio tako što ih je pobio, jer mrtva usta ne govore. Otuda i ona rečenica koja zazveči, koju tokom saslušanja izgovara Sredoje-Mićun: „Šta me gledaš, znam ja ko sam, krvavio gaće niko iz Srbije nije”, s kojom scenaristi svesno ili nesvesno, kao da nije reč o istom narodu, prebacuju sav teret krivice na Srbe preko Drine i Save, abolirajući od svega sve Srbe iz Srbije. Osim jednog – dedinjskog gospodara života i smrti. Vrhunskog naredbodavca, a on je na kraju krimi-filma „pao”.
Sličnih scenarističkih gafova i dramaturških propusta ima još. Ima i viška koincidencija, paralela, proizvoljnosti (fotografija na kojoj lik iz filma drži za kosu preklanog čoveka je fotomontaža, a liči na one čuvene fotografije „ratnih trofeja” mudžahedina u Bosni), čak i povremene naivnosti u konstrukciji likova, od kojih su neki ispušteni. Zapravo, scenario je najslabija karika filma „Ustanička ulica”, iza kojeg su debitanti – Kičić, kao producent, i Terzić, kao reditelj, stali poletno i s verom u uspeh.
Dubravka Lakić
objavljeno: 15.03.2012.
