Izvor: Blic, 21.Maj.2005, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ošamućujuće otkriće
Ošamućujuće otkriće
Nova izložba Karavađovih poslednjih dela, otvorena u londonskoj Nacionalnoj galeriji do 22. maja, pokazuje kako je umetnikov rad sazrevao od blještave drame do apsolutno mračne surovosti.
'Karavađo: Poslednje godine' predstavlja ošamućujuće otkriće. Iako nijedna izložba njegovih dela nije ništa manje zapanjujuća, ovo je prva posvećena poslednjim godinama umetnikovog života: periodu između 1606. i 1610. tokom koga je pobegao iz Rima, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << jer je na smrt izbo čoveka, skrivajući se od policije i plaćenih ubica u Napulju, Sirkauzi, Mesini, Kremoni i Malti. Sve slike_arhiva stigle su u London upravo iz pomenutih gradova, po prvi put napustivši svoje stalno mesto boravka.
Od upečatljive vizije 'Vaskrslog Lazara' do sažaljivog 'Davida' koji pokajnički uzdiže glavu Golijata (naslikanu po modelu samog umetnika), Karavađova dela iz Rima i nakon njega gotovo da bismo mogli pripisati dvojici potpuno različitih slikara. Kada je pobegao iz Rima u 35. godini života, Mikelanđelo Merizi da Karavađo (1571-1610) je bio najuticajniji i najkontroverzniji umetnik u Evropi. Crkva se oslanjala na njega u sprovođenju kontrareformacije i jačanju nove teologije; kolekcionari su pribegavali najokorelijim taktikama da se dočepaju njegovih dela; a gotovo svaki slikar u tadašnjem Rimu preuzimao je ponešto sa njegovih neuporedivih slika. Ono što su tada cenili kod Karavađa je isto ono čemu se i danas divimo: rasipajuća svetlost, mračne pećine u kojima su smešteni likovi, intimnost, mešavina narodskog jezika i visoke retorike, nasilna drama, osećaj za pokret tako živo prenaglašen, kao da će likovi svakog momenta izaći iz slike_arhiva. Ali ono što danas volimo jeste i 'anti-mikelanđelovska' opsednutost bedom i prljavštinom - zbog čega su ga u 17. veku s gnušanjem nazivali 'zlim genijem'. Kod njega su sveci izgledali kao grešnici, bez imalo pristojnosti, sa podlakticama oprljenim od sunca i prljavim stopalima. Na kasnijim slikama njega je mnogo više zanimala tama, kazna, pokajanje, poniznost - budući da je stalno bio pod pretnjom smrtne kazne. Četiri godine kojima je izložba posvećena predstavljaju samo delić Karavađovog opusa, ali i pored toga može se steći uvid u putanju njegove komete. Čuvši glasine o papinom oprostu, Karavađo je 1610. odlučio da se iz Napulja vrati u Rim, ponevši sa sobom sliku 'Davida', kao poklon za papu. Ko zna kako bi danas izgledala istorija umetnosti da slikar nije usput preminuo, u 39. godini života, dok je brod - sa ukrcanom slikom - otplovio za Rim bez Karavađa.
M. K.
