Izvor: Politika, 16.Dec.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Odsečak ljudskog trajanja
U ŽIŽI
DRAGOSLAV SREJOVIĆ
Jedna od najlepših vesti koje su se tokom ove godine mogle čuti bila je ta da je arheološki lokalitet Feliks Romulijana kod Zaječara uvršćen na listu Svetske kulturne baštine Uneska, kao prvi arheološki kompleks iz Srbije. Od pre nekoliko dana, na carskoj palati vijori se i zastava Uneska. Arheološka istraživanja na Gamzigradu traju više od 50 godina. Prvi su istraživali Đorđo Mano Zisi, kustos Narodnog muzeja u Beogradu i Vjekoslav Popović >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << 1953. godine, potom se Milka Čanak Medić bavila rekonstrukcijom najznačajnijih objekata Romulijane. Od 1970. do 1996. rukovodilac je bio profesor Dragoslav Srejović (1931-1996) koji je naučno rasvetlio postojanje utvrđene carske palate. Svedoci kažu da su poslednje reči arheologa Dragoslava Srejovića, između ostalih bile: "Ne dozvolite da se Romulijana, bogata škrinja koja blista u svojoj veličanstvenoj usamljenosti – pretvori u zmijarnik".
U studiji "Feliks Romulijana-Galerijev ideološki testament" koju je Srejović objavio u zborniku Rimski carski gradovi i palate, naš veliki arheolog je na temelju svojih istraživanja opovrgao brojne zablude u vezi sa tumačenjem funkcije ovog velikog nalazišta: palatu i celi kompleks je objasnio kao sakralnu celinu, mesto počinka imperatora Galerija, mesto gde je obavljena apoteoza njegove majke Romule.
Projekat arheoloških istraživanja Gamzigrada i Srejovićevih interesovanja za razdoblje tetrarhije krunisani su izložbom priređenom u galeriji SANU 1993. godine.
Dragoslav Srejović bio je, slažu se istraživači njegovog dela, istovremeno i arheolog, istoričar umetnosti, pisac eseja.
Svoja početna arheološka iskustva Dragoslav Srejović je sticao na praistorijskim nalazištima, ali je prvo samostalno iskopavanje vodio na antičkom lokalitetu – Duklja, naselju koje je živelo od prvog stoleća do srednjeg veka. U Srejovićevom radu dalje se izdvajaju iskopavanja rimske nekropole kod sela Sasa blizu Srebrenice, višeslojna iskopavanja rimske nekropole u selu Komini kod Pljevalja, iskopavanje nekropole kod Kolovrata... Dragoslav Srejović bio je glavni rukovodilac lokaliteta Lepenski vir, gde su prve arheološke iskopine urađene 1965. godine. Najznačajnije iskopine urađene su 1967. kada su pronađene mezolitske skulpture. Sa iskopavanjem je završeno 1971. godine kada je nalazište preneseno 29.7 metara više da bi se izbeglo potopljavanje lokaliteta.
Dragoslav Srejović je rođen u Kragujevcu gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu (1954) , gde je doktorirao sa tezom Neolitska i eneolitska antropomorfna plastika u Jugoslaviji (1964). Za knjigu Lepenski Vir dobio je Oktobarsku nagradu Beograda (1970). Za redovnog člana SANU izabran je 1983. godine. Bio je direktor Galerije SANU od 1989, a potpredsednik SANU od 1994. godine.U knjizi "Prazno polje" koja je svoje drugo izdanje doživela 1996. godine, Dragoslav Srejović je napisao da je "arheologija u stvari priča o izgubljenim saznanjima koje treba izučiti na umetnički način", te da je ono "što mi poimence pamtimo i učimo, samo mali odsečak ljudskog trajanja...".
[objavljeno: ]
