Izvor: RTS, 30.Nov.2008, 17:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Obnova srednjovekovnih manastira
Republički zavod za zaštitu spomenika kulture i kulturnih dobara iz kategorije od izuzetnog značaja, tokom 2009. nastavlja započete rekonstrukcije manastira i počinje nove na manastirima Studenica, Manasija i Gradac.
Manastir Manasija
U manastiru Manasija, iz 15. veka, nedaleko od Despotovca, zadužbini despota Stefana Lazarevića, ove godine zaokruženi su radovi na ikonama, kao i uređenje dela porte nakon arheoloških istraživanja.
Radovi na obnovi >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << nastavljaju se na utrvrđenju, sa jedanaest kula na bedemima među kojima dominira donžon kula poznatija kao Despotova kula.
U Manasiji je nedavno otkriven grob ktitora, depota Stefana, za koga se verovalo da je sahranjen u manastiru Koporin, kraj Velike Plane.
U postupak dokazivanja autentičnosti njegovih moštiju bila je uključena ekipa stručnjaka, pa je analizom potvrđen zajednički DNK oca i sina, kneza Lazara Hrebeljanovića i despota Stefana.
Na manastiru Studenica iz 12. veka, koji je na listi Uneskove svetske baštine, u toku su radovi na mermernoj fasadi i na fasadi Bogorodične crkve.
Od posebne važnosti su i obimni radovi koji se već više godina izvode na sanaciji živopisa iz vremena gradnje manastira koji je vekovima bio pokriven slojem maltera i mlađim živopisom manje umetničke vrednosti.
Bogosluženje pod skelama
Bogosluženja u manastirskoj crkvi Bogorodice do daljeg se obavljaju pod skelama jer je završen samo deo posla na sanaciji šupljina na freskama koje su poslužile za lakše nanošenje novog sloja maltera.
Manastir Studenica, 39 kilometara do Kraljeva, zadužbina je Stefana Nemanje i mesto je hodočašća ne samo za pravoslavne vernike već i za sve poštovaoce ovog zdanja prepoznatljivog i po Raspeću Hristovom, čuvenom Studeničkom raspeću.
U manastiru Gradac godinama su izvođeni radovi potpune obnove, odnosno izgradnje porušenog krova i kupola.
Zidine manastira i vredan živopis sa predstavama ktitora decenijama je bio pod otvorenim nebom, a za nadgradnju je korišćena siga, kamen po kome su prepoznatljive mnoge sakralne građevine ove oblasti.
Republički zavod počeo je radove na sanaciji crkve od vlage, a na trasi budućeg drenažnog kanala istovremeno se izvode arheološka iskopavanja, završetak radova planiran je za 2009.godinu.
Manstir Gradac, u dolini Ibra, čuvenoj Dolini jorgovana, zadužbina je kraljice Jelene Anžujske, supruga kralja Uroša I Nemanjića, koju je SPC svrstala u red svetitelja Srpske pravoslavne crkve a proglašena je i najvećim ktitorom dinastije Nemanjića.
Manastir Đurđevi stupovi
U manastiru Đurđevi stupovi iz 12. vek, zadužbini Stevana Nemanje, u toku su radovi na zaštiti zidnog slikarstva u Dragutinovoj kapeli, a privode se kraju radovi na obnovi zapadnog dela crkve kojim rukovodi Zavod iz Kraljeva.
Takođe je u toku izgradnja projekta za dogradnju manstirskog konaka.
U obnovu manastira koji je bio obeležje starog Rasa uključili su se mnogobrojni priložnici, a akciju, uz nadležne institucije, vodi arhimandrit Petar Ulemek.
Njegovom zaslugom obnovljen je, do temelja porušen manastir Zočište na Kosovu i Metohiji posvećen svetiteljima Kozmi i Damjanu, čije malobrojno bratstvo brine ne samo o svetinji već i mnogobrojnim hodočasnicima, među kojima su i Albanci koji tu dolaze na iscelenje.
U kategoriji arheoloških nalazišta prednjači Gamzigrad koji je pod zaštiton Uneska i na listi svetske baštine, na kome su nastavljeni radovi na obnovi bedema mlađeg utvrđenja carske palate.
U spomenike izuzetnog značaja svrstana je subotička sinagoga ali je u radove na očuvanju ovog vrednog objekta uglavnom uključen Međuopštinski zavod iz Subotice.
Neki vredni spomenici kulture, takođe sa liste od izuzetnog značaja, kakav je manastir Žiča iz 13. veka, obnavljaju se iz sredstava koja se daju direktno na raspolaganje manastiru, dok Republički zavod daje uslove i saglasnost za izvođenje konzervatorskih radova.
Programe obnove Zavod daje na verifikaciju Ministarstvu kulture koje obezbeđuje sredsva a koja često stižu iz Ministarstva vera i Nacionalnog investicionog plana.
