Izvor: Politika, 12.Feb.2013, 13:32 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Novo čitanje propasti Jugoslavije
Marta Popivoda je u dokumentarcu ponudila krajnje zanimljivu (re)konstrukciju iscrpljivanja komunističke ideologije kroz promene odnosa između ljudi
Berlin – U punoj sali dvorane Arsenal na Potsdamer placu, eksperimentalni dokumentarni film „Jugoslavija, kako je ideologija pokretala naše kolektivno telo” Marte Popivode, publika 63. Berlinala je ispratila dugim, snažnim aplauzom, posle čega je usledila veoma zanimljiva i duga diskusija.
Ovaj provokativni >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << istraživački film u produkciji „Teorije koja hoda” (koprodukcija Srbija/Nemačka/Francuska), uspešno je otvorio „Forum–Prošireno”, politički i umetnički najprovokativniji program 63. Berlinala, a premijeri su, osim autorke filma, prisustvovale i njene najbliže saradnice: koscenaristkinja Ana Vujanović, montažerka Nataša Damnjanović, izvršna producetkinja Dragana Jovović, kao i producenti iz Berlina i Francuske.
Kako je Marta u svom filmu pružila lični pogled na istoriju socijalističke Jugoslavije, na njen dramatični kraj, preobražaj u nekoliko nacionalnih država u kojima „cveta” kapitalistička „obnova” i klasno društvo, ali i kroz medijske slike ponudila krajnje zanimljivu (re)konstrukciju iscrpljivanja komunističke ideologije kroz promene odnosa između ljudi, berlinski gledaoci kojima je ova tematika itekako bliska rado su se uključili u razgovor sa autorkom.
Kroz živu diskusiju pokazalo se da priča o Jugoslaviji nije detaljno poznata međunarodnoj publici i javnosti, već je i dalje obojena predrasudama i medijskim slikama iz doba devedesetih, paim je film Marte Popivode otvorio novu perspektivu.
– Drago mi je što je publika naročito bila zainteresovana za novu levičarsku poziciju beogradskih kulturnih radnika i intelektualaca kojima pripada i autorski tim mog filma, a koja svakako nije nacionalistička, ali ni neoliberalno-demokratska – kaže Marta Popivoda, koja je deo razgovora sa gledaocima posvetila pitanjima o vezama beogradske scene sa ostalim scenama bivše Jugoslavije.
Tokom razgovora mogao se steći utisak da je Martin dokumentarac izazvao najveću emotivnu reakciju kod gledalaca čije je poreklo eksjugoslovensko, a zanimljiv komentar stigao jei od gledaoca iz Rumunije koji je rekao da je film gledao „sa zavišću zbog toga što rumunski građani, kao deo istočnog bloka, nikada nisu ni imali šansu koju su imali građani bivše Jugoslavije”.
Među pitanjima koja su stizala bila su i ona koja se tiču upotrebe bogatog arhivskog materijala (1945–2000), koji je Marta Popivoda analitički koristila u filmu, a ona nije propustila priliku da posebno zahvali „Programskom arhivu Televizije Beograd i gospodinu Mileti Kečini, bez čije svesrdne pomoći i podrške ovaj filmski poduhvat ne bi bio moguć”.
U kratkom susretu i razgovoru za „Politiku” objasnila je i svoje veze sa Berlinom.
– Završila sam magistarske studije u oblasti eksperimentalnog filma na Univerzitetu umetnosti u Berlinu. Na moj razvoj kao filmske autorke najveći uticaj imao je profesor i mentor Hajnc Emigholc, a dug boravak u Berlinu zahvaljujući stipendiji dao mi je širi pogled na aktuelnu filmsku međunarodnu scenu. Posebno na onu koja istražuje nove filmske izraze, koja je u našem kontekstu u velikoj meri marginalizovana –otkriva Marta.
Ova vizuelna umetnica i filmska autorka kaže da joj je posebno drago što se njen film „Jugoslavija, kako je ideologija pokretala naše kolektivno telo” prikazuje u selekciji „Foruma”, jer je to njen najomiljeniji berlinski program, u kojem proteklih godina nije preskočila nijedan film da vidi.
– Želja mi je da svoj entuzijazam i nove informacije u oblasti eksperimentalnog filma podelim i sa beogradskom publikom, tako da nakon inicijative „Ilegalnibioskop”, koji sam pokrenula 2007. godine, trenutno spremam prvo izdanje međunarodnog festivala savremenog eksperimentalnog filma u Beogradu –kaže tokom berlinskog susreta Marta Popivoda.
Marta i koscenaristkinja Ana Vujanović pozvane su da danas učestvuju u panel diskusiji koju berlinski festival organizuje pod nazivom „Kretanje u formaciji” (Moving in Formation), tokom koje će biti otvorena i pitanja koreografije društvenog tela, uloge pisanja i aranžiranja istorije, ukoliko se ona koncipira kao ideja prošlosti, kao i to kako ideologija predstavlja i javni prostor i masu tela u prostoru.
Dubravka Lakić
objavljeno: 12.02.2013.
