Izvor: S media, 16.Jul.2009, 16:20 (ažurirano 02.Apr.2020.)
"Nojeva barka III"
Srpska književna zadruga danas je predstavila treći tom "Nojeve barke" Miodraga B. Protića koju je prof. dr Mihajlo Pantić, kao celinu, označio za "kapitalno delo kome je taj atribut primeren i da je postavilo novu meru srpske memoaristike".
Protić (87), koji je više od 60 godina posvetio umetnosti bilo kao slikar, istoričar umetnosti, teoretičar, likovni kritičar, osnivač Muzeja savremene umetnosti, organizator i autor nekih od najvažnijih likovnih smotri strane umetnosti >> Pročitaj celu vest na sajtu S media << u Jugoslaviji ili naše u svetu, svojoj impresivnoj bibliografiji dodao je u trećem tomu "Nojeve barke" svoj "pogled s pocetka noovg veka".
O njegovom nemerljivom i neprocenjivom doprinosu jugoslovenskoj i srpskoj umetnosti govorili su istoričari umetnosti kao što su Djordje Kadijević, Aleksandar Djurić, Kosta Vasiljković ali i dvojica pisaca i književnih znalaca - Pantić i glavni urednik SKZ Marko Nedić koji je treći tom "Nojeve barke" uvrstio u prošlogodišnje 100. jubilarno "plavo kolo" u kome su štampana i prethodna dva toma (1992-1996).
Nedić smatra da trilogija čini čast SKZ koja i ima zadatak da publikuje dela ovog značaja, dok se Kadijević ogradio da se ne smatra kompetentnim da daje ocenu dela koje je plod nepojamno bogate erudicije već da može izneti samo impresije.
Priznajući da je zadivljen odlučnošću autora da uprkos godinama iznese do kraja delo epskog obima i da je osećao svetu dužnost da kompletira sveobuhvatni pregled jednog veka i zagleda se u budućnost, za Kadijevića je najdragocenija globalna poruka knjige koju je protumačio kao duhovni optimizam koji zrači iz dela a baziran je na poverenju u "čoveka koji zna".
Definišući "ideju prosvećenosti" koju brani Protić u modernom smislu a ne onu iz 18. veka o prosvetitljestvu, on je istakao da mu deluje kao melem na dušu zatrovanu skepticizmom.
Kadijević se osvrnuo i na Protićev odnos prema ideji "muzeja" ne kao ustanove koja čuva baštinu već kao zadatka svih mislećih ljudi da čuvaju i prenose budućim generacijama pozitivne vrednosti, ali i da pomognu svojim savremenicima da ih prepoznaju.
Djurić je podsetio šta je napisao u "Politici" o prvim dvema knjigama "Noje barke" pre 12 godina jer u medjuvremenu nije promenio mišljenje, čak ga je vreme potvrdilo, da je to delo jedinstvena tvorevina koju i ne treba žanrovski odredjivati, ali je neosporno da je pored autentične slike o zbivanjima na umetnickcoj sceni to i istorija jugoslovenstva i u suštini jedne levičarske ideje.
Protić je sa suprugom Lalom u svoju Nojevu barku uneo sve što treba sačuvati o tom vremenu, smatra Djurić, kome je treći tom "pogled nade i straha za budućnost bačen iz jednog novog ugla u odnosu na prva dva toma".
Djurić je primetio da je treći tom dobio foto dokumentaciju koja je nedostajala.
Vasiljković je u osvrtu na Protićev životni put stavio naglasak na polemike koje je vodio ustajući u odbranu moderne umetnosti, apstrakcije ali i crnog talasa kada to nije bilo oportuno.
Protić je citirao Geteove stihove iz "Fausta" da "onaj koji uvek nečem stremi i koji se trudi, toga ćemo moći da spasemo" jer su to bile ideje koje su ga pokretale tokom rada na "Nojevoj barci" a ostalo mu je da se nada da se i "spasao".
