Izvor: Politika, 23.Apr.2014, 23:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Muke po bosanskom ili bošnjačkom
Društvo za bosanski jezik i književnost, koje deluje pod okriljem Bošnjačkog nacionalnog veća, usprotivilo se stavu Matice srpske da je jedino prihvatljiv termin bošnjački jezik
Novi Pazar – Nedavno saopštenje Upravnog odbora Matice srpske da je „za srpsku kulturu jedino prihvatljiv termin bošnjački, a ne bosanski jezik” naljutilo je neke predstavnike Bošnjaka.
Taj organ Matice srpske usvojio je zaključak kojim „podseća državne organe Republike Srbije, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << a pre svega nadležna ministarstva da je Odbor za standardizaciju srpskog jezika pravovremeno usvojio sociolingvistički zasnovanu odluku da je za srpsku kulturu jedino prihvatljiv termin bošnjački, a ne bosanski jezik”.
Ovom stavu usprotivilo se najpre Društvo za bosanski jezik i književnost, koje deluje pod okriljem Bošnjačkog nacionalnog veća. Ovo društvo podseća da se na poslednjem popisu u Srbiji 2011. godine 145.278 osoba izjasnilo da govori bosanskim jezikom. Takođe, podseća ovo društvo, Evropskom poveljom o regionalnim i manjinskim jezicima, bosanski jezik je verifikovan kao jedan od deset manjinskih jezika u službenoj upotrebi u Srbiji.
„Rodni list bošnjačke pismenosti i kulture – Povelja Kulina bana napisana je bosanskim jezikom i bosančicom, kao bosanskim pismom još 1189. godine”, tvrdi u saopštenju Društvo za bosanski jezik, koje okuplja uglavnom profesore predavače doskoro srpskog, a sada bosanskog jezika u novopazarskim školama. Ovo društvo tvrdi da je 1907. godine zabranjeno ime i upotreba bosanskog jezika i on je preimenovan u srpskohrvatski. Bošnjaci u Srbiji su „na prvom demokratski organizovanom popisu 1991. godine obnovili upotrebu i ime svog maternjeg jezika”.
Iako u saopštenju Matice srpske vidi pokušaj diskreditacije bosanskog jezika i pokušaj agresije na bošnjačku kulturu i tradiciju, muftija sandžački Muamer Zukorlić u svemu vidi i dobru stranu.
U autorskom tekstu na njemu bliskom portalu „Sandžakpres”, Zukorlić, potpisan kao generalni sekretar Bošnjačke akademije nauka i umetnosti, primećuje da „za razliku od ranijeg negiranja postojanja bosanskog jezika, sadašnja tvrdnja u suštini predstavlja priznavanje postojanja bosanskog jezika kao zvaničnog jezika Bošnjaka”, napisao je Zukorlić. On u saopštenju Matice srpske prepoznaje „pokušaje kreatora srpske kulturne politike da, kao mnogo puta u prošlosti, svoje stavove nametne susednim kulturama i na taj način izvrši kulturnu agresiju”. Po njemu, srpsko kulturno nasleđe, ukoliko se iz njega izuzme sve što je bošnjačko ili pripada drugim narodima, šturo je i zaostaje za onim što Bošnjaci gaje od srednjeg veka kao svoju autohtonu baštinu.
Zukorlić Maticu srpsku i druge „velikosrpske” institucije optužuje da su srpskom kulturnom nasleđu pripisale stećke, Hasanaginicu, Omera i Merimu, Mešu Selimovića, Mehmed-pašu Sokolovića i druge, pa Bošnjaci moraju da „dokazuju i brane sopstveno nasleđe”.
„Ako bismo bili do kraja cinični, mogli bismo da kažemo da se u kulturi Bošnjaka uvek srpska kultura i srpski jezik nazivaju „vlaškom kulturom i vlaškim jezikom”, jer se u percepciji Bošnjaka vekovima za Srbe koristio naziv Vlah, a za njihov jezik vlaški jezik; isto kao što postoji glagol povlašiti se u značenju prihvatiti srpsku/vlašku kulturu i pridev vlaški u značenju srpski”,zaključuje Zukorlić.
Ipak, on dodaje da bi preporuka bošnjačkoj javnosti da srpski jezik naziva vlaškim, zatošto je taj naziv prihvatljiv za bošnjačku kulturu, verovatno uznemirila sve koji govore tim jezikom i izazvala buru kod jezikoslovaca.
„Zato neka Matici srpskoj ne smeta bosanski jezik, kojim govore njihovi susedi, kao što ni nama Bošnjacima ne smeta srpski jezik kojim govore naše komšije”,poručuje Zukorlić.
Ove školske godine u školama jugozapadne Srbije,uz dosta teškoća i nesporazuma, počela je nastava na bosanskom jeziku za oko 4.000 bošnjačke dece. Kako je saopšteno iz BNV-a, predsednik tog veća Esad Džudžević se prekjuče dogovorio sa direktorom Zavoda za udžbenike Dragoljubom Kojićem da se za srednje škole za iduću školsku godinu na bosanski jezik prevedu i obezbede udžbenici koji nedostaju.
U pokušaju da objasni zašto se veće na čijem je čelu naziva bošnjačkim, a jezik kojim govori bosanskim, Džudžević se poziva na istorijski kontinuitet i tradiciju jer „Bošnjaci su svoj jezik kroz istoriju uvek zvali bosanskim”.
–Na jeziku Bošnjaka naš jezik se naziva bosanskim, a na srpskom on može da se naziva bošnjačkim–kaže Džudžević,slažući se sa Maticom srpskom da je „za srpsku kulturu jedino prihvatljiv termin bošnjački, a ne bosanski jezik”.
Po njemu, sporan je stav Matice srpske da na naziv jezika ove nacionalne manjine valja upozoriti državne organe Srbije, a pre svega nadležna ministarstva, jer se time zadire u već ostvarena prava i zakonsku regulativu.
S. Bakračević
objavljeno: 24.04.2014.
